Hơn một tháng ngủ ngồi

Trẻ con miền ngược trong vùng rét đậm, rét hại không đủ áo ấm chống chọi với giá lạnh.

Trên biên giới Cha Lo, xã Dân Hóa, huyện Minh Hóa, cái lạnh của rét buốt sắc như dao cứa vào da thịt, nhiều bếp than được nhóm lên để sưởi ấm nhưng không khí lạnh vẫn chiếm cứ mọi phía, sương giăng mù cả góc bếp nhà nghèo. Căn nhà ông Hồ Thoong bốn bề thông thống, nhà chẳng có gì đáng giá ngoài cái chăn vừa mới mua ở chợ phiên Nakai bên Lào về.

Ông Hồ Thoong nói: “Bây chừ có cái chăn này là quý nhất. Vừa rồi bán một ít gỗ được ba trăm ngàn, mình sang bên Lào mua chăn về chống rét, nhưng nhà đông người, tới 8 người thì không đắp đủ. Phải đổi nhau đắp chăn thôi. Mình là chủ gia đình nên nhường cho vợ con đắp.

Cứ 3 người chia nhau một đêm. Đêm nào không đến phiên đắp chăn thì ra bếp lửa bó gối ngồi ngủ. Mình ngủ ngồi hơn một tháng nay rồi. Không chỉ nhà mình ngủ ngồi mà hầu hết các nhà khác trong bản Ka Ai cũng phải ngủ ngồi vì thiếu chăn. Thiếu chăn thì ngoài ngồi với lửa cho ấm ra còn mặc cả bao bố nữa, nhà nào có bao bố là ấm lắm. Bây chừ bao bố hiếm, khó kiếm, nên nhà ai có bao bố cũng coi như của quý”.

Đợt rét năm nay, 12 bản của xã Dân Hóa với 3.500 số phận phải gồng mình chống rét bên bếp lửa đặt ở cuối nhà sàn.

Ngược qua xã Trọng Hóa, huyện Minh Hóa, tình cảnh người dân 16 bản ở đây cũng chẳng khác gì Dân Hóa; vẫn thắp lửa ngủ ngồi, vẫn nhiều gia đình chia nhau tấm chăn nhỏ để cùng chống rét. Về các xã Thanh Lạng, Tân Ấp… huyện Tuyên Hóa cũng gặp hoàn cảnh tương tự, đâu đâu cũng gồng mình chống rét, đâu đâu cũng vất vả khổ sở đối phó với rét. Người dân miền ngược Minh Hóa, Tuyên Hóa ngoài việc ngủ ngồi chống rét bên bếp lửa, họ còn đi kiếm lá rừng về hơ trên lửa rồi áp vào mặt, vào bụng cho đỡ lạnh, ăn thật nhiều lá tàu bay sống cho thật cay để chống chọi với rét buốt.

Trẻ con phong phanh lạnh cóng

Trong rét đậm, rét hại, cực nhất là trẻ chăn trâu bên bìa rừng. Chúng co ro với giá rét chỉ với chiếc áo mong manh, đứa nào khá hơn thì có chiếc áo mưa quàng vào cho đỡ gió. Vào sâu trong các vùng bản ở Lòom, Hà Nô, Hà Vi… của Trọng Hóa, Dân Hóa mới thấy hết cảnh lũ trẻ gồng mình trước rét. Tại bản Ka Ai, cô bé Hồ Thị Khao (5 tuổi) mặt mày tím tái cùng với đứa em 3 tuổi đang run lập cập, hỏi bé và em có lạnh không, cô bé hồn nhiên trả lời: “Nhà cháu ai cũng lạnh hết. Trong làng ai cũng lạnh lắm. Lạnh run bắn người thôi”. Trẻ con miền ngược dưới 5 tuổi đa số không mặc quần dài, chúng chỉ có độc chiếc áo trên người, đứa đầy đủ hơn thì có thêm cái áo len, hoặc áo chống rét đã cũ nhàu. Trên bản Cha Lo của xã Dân Hóa, nơi biên giới với Lào, nhìn lũ trẻ có vẻ tươm tất hơn bản Ka Ai vì bố mẹ chúng đi được gỗ, mua được ít áo ấm để mặc. Nhưng có áo ấm thì chúng chẳng có quần dài, phải bận quần đùi chống rét rất phong phanh.

Trong cái lạnh cắt da, cắt thịt, nhiều đứa trẻ chịu không nổi đã phải tìm đến rượu và thuốc lá. Chúng được bố mẹ cho uống rượu từng bát, hút từng điếu thuốc rê (một loại thuốc lá) tự quấn to như ngón tay cái nhằm xua đi phần nào giá lạnh. Nhiều bậc làm cha làm mẹ ở miền ngược biết làm thế con cái sẽ ảnh hưởng sức khỏe nhưng với họ vẫn không có cách nào khác khi trong nhà áo ấm và chăn màn chống rét chẳng có nhiều.

Minh Phong