Tôi thấy rằng, qua 2 khóa của QH, hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn đã được UBTVQH tổ chức có những bước tiến bộ trong cách điều hành và đã nâng cao chất lượng của hoạt động chất vấn. Trước đây, việc chất vấn được các đại biểu gửi bằng câu hỏi, bằng văn bản lên rồi sau đó là lựa chọn các thành viên Chính phủ trả lời chất vấn, chủ yếu bằng văn bản. Còn hiện nay, cải tiến đầu tiên là có bước chuẩn bị trước của UBTVQH rất rõ nét, chỉ đạo phía người chất vấn (tức ĐBQH) phải có chuẩn bị để làm sao đạt được các câu hỏi chất vấn sát đúng hơn. Nói cách khác là câu hỏi chất vấn rõ hơn, ngắn gọn hơn để tiết kiệm về mặt thời gian nhưng đúng và trúng. Yêu cầu đó buộc các đại biểu phải tư duy lại tất cả các mặt hoạt động của mình, kể cả các hoạt động ở địa phương, lĩnh vực để đánh giá, rút ra những vấn đề có cần thiết nêu câu hỏi chất vấn hay không.

Việc chất vấn theo nhóm vấn đề giúp tập trung hơn vào các hoạt động điều hành cụ thể của Chính phủ, các thành viên Chính phủ. Chất vấn theo nhóm vấn đề không chỉ liên quan đến một vị thành viên của Chính phủ mà còn có thể liên quan đến nhiều thành viên Chính phủ và các bộ, ngành có trách nhiệm. Các vấn đề được lý giải một cách thấu đáo, cặn kẽ hơn. Ví dụ, việc QH chất vấn về Vinashin, vấn đề khai thác Bôxit Tây Nguyên… thì không chỉ Bộ Giao thông, Bộ Công thương mà còn liên quan đến Bộ Kế hoạch Đầu tư, Bộ Tài chính và Thủ tướng Chính phủ… để làm rõ trách nhiệm của các thành viên Chính phủ. Tôi thấy đó là cái tốt nhất và có thể đổi mới hơn nữa. Tuy nhiên, dù chất vấn theo nhóm vấn đề có tiến bộ nhưng theo mong muốn của cử tri thì vẫn chưa đạt yêu cầu.

Về phần ĐBQH, tôi thấy Kỳ họp thứ 8 này đã thẳng thắn, nêu cụ thể vấn đề trong các câu chất vấn. Tuy nhiên nhìn chung, Đại biểu vẫn chưa khắc phục được nêu chất vấn nhưng chưa thật sự thẳng thắn với lý do họ vẫn có né tránh, e ngại. Chẳng hạn như các đại biểu giữ chức vụ ở các địa phương hoặc là các ngành thường không nêu vấn đề một cách thẳng thắn. Nếu nói thẳng vấn đề, các Đại biểu đều có thể nói được, nhưng lại quan ngại rằng, mình chất vấn ông bộ trưởng này, thành viên chính phủ kia, nhưng về địa phương, có động chạm, ảnh hưởng gì đến quyền lợi của địa phương không. Nếu vẫn còn những chuyện đó thì hoạt động chất vấn vẫn chưa đạt được mục đích là cần nói thẳng, làm rõ trách nhiệm để làm Chính phủ mạnh lên, Quốc hội hoạt động tốt lên như Chủ tịch QH Nguyễn Văn An khoá trước đã nói.

Là ĐBQH, tôi đề nghị người có trách nhiệm là các thành viên Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trả lời chất vấn cần phải thẳng thắn, nhận rõ vấn đề và cam kết thực hiện lời hứa. Vần đề này nếu thuộc trách nhiệm của thành viên Chính phủ, của Bộ trưởng thì trả lời sẵn sàng nhận rõ chuyện đó, có thể tranh luận lại vấn đề đại biểu chất vấn.Qua phiên chất vấn tại Kỳ họp này, tôi thấy rằng, đã mổ xẻ, làm rõ được nhiều vấn đề. Các thành viên Chính phủ và Thủ tướng, Phó Thủ tướng đã thẳng thắn nhận trách nhiệm. Nhưng, vẫn còn những thành viên Chính phủ còn né tránh trách nhiệm trước cử tri, trước đất nước.

Chất vấn là quyền và trách nhiệm của Đại biểu thì các địa phương, nhất là các vị trưởng ngành không nên coi những vấn đề đụng chạm là lỗi của Đại biểu. Tôi cũng khẳng định là không phải Đại biểu nào chất vấn cũng đều đúng cả, sáng cả. Có khi vì do không nắm được thông tin, không cập nhật thông tin hay do cách nhìn… thì điều đó cũng là chuyện bình thường.

Chủ tịch QH Nguyễn Phú Trọng đã nói rằng, chất vấn thì phải chọn đúng vấn đề, nhất là các nhóm vấn đề được đưa ra trong từng kỳ họp, phải đối chiếu với vấn đề của địa phương. Nếu chất vấn những vấn đề chung, thì cũng cần phải có chọn lọc, còn chất vấn mang động cơ cá nhân thì không nên. Người chất vấn mong người trả lời chất vấn trả lời thẳng vấn đề và có cam kết rõ ràng. Tránh tình trạng chất vấn một đường trả lời một nẻo thì không gặp nhau được.

Người sưu tầm: Hồng Lựu

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)