Ngay từ sáng sớm, người dân trong làng đã tập trung đông đủ tại đền thờ Thành hoàng để làm lễ tế. Sau khi lễ tế xong, cù sẽ được vị tiên chỉ của làng trịnh trọng đưa đến sân tổ chức thi đấu.

Tham gia hội cù, dù chỉ ngắm nhìn, du khách như được sống trong không khí thi đấu sục sôi của các đội chơi, trong tiếng chiêng, trống, tiếng hò hét cổ vũ vang rộn của người dân. Và quan trọng hơn là có cơ hội để hiểu thêm về một nét văn hóa truyền thống của cư dân nơi đây.

Các đội chơi rượt đuổi nhau để giành lấy quả cù

Cù là một quả bóng nhỏ, bên ngoài cuốn vải, được đặt ở hương án, bên trong đền thờ. Khi cuộc thi kết thúc, cù sẽ được rước về lại đền thờ. Thanh niên trai tráng trong làng sẽ được lựa chọn tham gia thi đấu và chia làm hai phe, phe đông (phía đông Đồng Phú), phe tây (phía tây Đồng Phú), mỗi phe có 20 người.

Khi quả cù được trọng tài tung lên thì cuộc thi bắt đầu trong tiếng trống chiêng rộn ràng cùng với lời reo hò, cổ vũ. Cả hai phe đua nhau giành lấy quả cù chuyền từ người này sang người khác, cố gắng chạy cho thật nhanh, giữ cho thật chặt, ném cho thật chuẩn để quả cù không lọt được vào tay phe bạn.

Trong quá trình thi đấu, các cá nhân phải phối hợp với nhau rất chặt chẽ để vừa cản phá phe bạn vừa chuyền được bóng cho nhau. Vì vậy, ở đây đòi hỏi sự nhanh nhạy, dẻo dai cùng với tinh thần đoàn kết rất cao của mỗi người chơi. Khi cù được ném lên giỏ, người giữ giỏ phải điều chỉnh giỏ theo hướng trái cù để làm sao hứng được trái cù vào giỏ.

Người dân tập trung đông đảo cổ vũ các đội chơi

Quả cù được vị tiên chỉ của làng trịnh trọng rước về lại đền thờ sau khi hội cù kết thúc

Để giành và giữ được trái cù rất khó và để ném được trái cù vào giỏ trong sự bao vây của phe bạn là một điều còn khó hơn. Có khi kết thúc 2 hiệp thi đấu mà không có phe nào ném được trái cù vào giỏ. Trong trường hợp như vậy, mỗi phe sẽ được ba lần ném vào giỏ của phe mình, phe nào ném được nhiều quả vào giỏ hơn thì phe đó giành chiến thắng.

Theo quan niệm của người xưa, năm nào phe tây thắng cuộc thì năm đó mùa màng sẽ bội thu, năm nào phe đông thắng cuộc thì quan chức, giới khoa bảng sẽ phát đạt. Nếu năm nào hai phe hòa nhau thì cả nông nghiệp và quan lại, nhân sĩ đều thịnh vượng hoặc trung bình.

Đền thờ Thành hoàng - Ảnh: Hải Ninh

Hội cù Đồng Phú là một tập quán sinh hoạt mang đậm giá trị văn hóa truyền thống. Đây không đơn giản là một cuộc thí đấu mà còn là nơi để cư dân địa phương thể hiện ước muốn về một mùa màng bội thu, đời sống người dân ngày một phát triển. Hội cù đã có vai trò rất lớn trong việc tăng cường tinh thần đoàn kết, tính cộng đồng của cư dân địa phương.

Mỗi khi diễn ra lễ hội, tất cả trai gái, già trẻ không phân biệt đều đến tham gia, hào hứng cổ vũ các đội chơi. Người có sức thì góp sức, người có tiền thì góp tiền để lễ hội diễn ra tốt đẹp.

Người sưu tầm: Đ.Chiến

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)