Qua vài ba câu chuyện làm quen, bác Cao Tôn A chủ nhân của khu trang trại rộng 70 ha kể: “Năm 1995, thực hiện chủ trương di dân kinh tế mới đi khai hoang lập nghiệp, tôi mạnh dạn lên đây với rừng núi. Nhiều người chứng kiến cơn lũ ống kinh hoàng năm 1992 cuốn trôi sạch tài sản, hoa màu đã bỏ về xuôi. Còn tôi thì đánh liều ở lại tiếp tục thử thách”...

Ở trang trại hiện có gần 1.000 gốc quýt hồng, quýt đường, cam sành, cam mật, mà bác A đã cất công vào tận miệt vườn miền Nam mang về gây dựng đã cho thu hoạch từ vài ba năm nay. Ngoài ra còn có thêm chôm chôm miệt vườn Tiền Giang, Long Thành- Đồng Nai, vải thiều Hưng Yên...Điều thú vị là nhiều gốc chôm chôm trái vụ đã đơm hoa kết trái sum suê. Giá trị thu nhập cao nhất là 5.000 cây trầm hơn 10 năm tuổi chuẩn bị khai thác. Một người con trai của bác A đã liên hệ với Cty tinh dầu Đại Việt có trụ sở tại TP Hồ Chí Minh để tìm đầu ra cho cây dó trầm. Tính sơ sơ, từ cây trầm nếu thu hoạch cũng cho bác A thu về hàng tỷ đồng. Còn lại hàng chục ha bạch đàn, keo lai theo chương trình 327 đã khai thác cũng cho giá trị hàng trăm triệu đồng.

Mỗi năm, từ vườn cây ăn quả cũng đem lại thu nhập đáng kể cho gia đình bác A. Cứ hai ngày một chuyến gần một tấn cam, quýt tươi ngon được hái từ vườn mang về xuôi phục vụ nhu cầu ở khắp cả tỉnh. Anh Cao Xuân Hiển, con trai cả bác A, nhà ở thành phố Đồng Hới thỉnh thoảng vẫn lên giúp bố làm vườn nói rằng, giá cam, quýt mang về các chợ đầu mối ở thành phố Đồng Hới bỏ sỉ dao động từ 7.000- 10.000 đồng/kg. Riêng vụ này mặc dù bị ảnh hưởng mưa gió liên miên cũng thu được gần 6 tấn quả. Anh cho biết thêm quýt ở trên này vừa ngọt, mọng nước lại vừa sạch, bởi không tham bón hoá chất và cũng vì ít sâu bệnh nên được các hàng trái cây đặt hàng thường xuyên.

Mấy năm trước, bác A cũng khốn khổ vì nạn ruồi vàng châm khi hoa đơm trái chưa kịp mừng đã thi nhau rụng như bị “bỏ bùa”. Nhìn ra vườn cây thấy quả non nằm ngổn ngang mà bác đau thắt lòng nhưng chẳng biết làm cách gì để cứu vẫn nỗi. Cho đến một đận, có một anh kỹ sư trẻ trong một lần ngược lên miền xuôi công tác đã ghé thăm và “hiến” cho bác kế diệt ruồi vàng. Phương pháp khá đơn giản, mà lại rất hiệu quả. Mấy vụ sau tịnh không một quả bị rụng, tỉ lệ đậu quả đạt trên 85%. Đó là phương pháp dùng một số hoá chất bỏ vào một cái hộp khoét hai phía để thu hút ruồi vàng đến rồi diệt luôn tại chỗ.

Trước đây, bác A chăn thả đến 60 con bò để tạo nguồn phân bón cho cây trồng. Gần đây vì bò rớt giá nên bác bán bớt đi để tập trung cho việc trồng trọt những giống cây có giá trị kinh tế cao. Hiện chỉ còn 20 con chăn thả trong trang trại.

Trong vòng 10 năm, bác A đã “đập” vào vườn cây khoảng 500 triệu đồng. Nếu người không biết trông rộng, và bén duyên với vùng đất chiến khu như bác A thì chẳng ai dại gì mà bỏ ra một tài sản lớn như vậy. Nhờ làm ăn có hiệu quả kinh tế nên trung bình mỗi năm trang trại thu lãi gần trăm triệu đồng. Lúc vào thời vụ phát, trồng rừng và khai thác gỗ thu hút hàng chục lao động, bác A trả công cho mỗi người từ 1,5 đến 2 triệu đồng.