Chữ Bác Hồ 'thắp sáng' rẻo cao

Ngày đầu xuân 2011, chúng tôi đến Kim Thủy khi hoa rừng tỏa hương thơm ngát. Từng vạt nắng xuyên qua kẽ lá loang loáng chiếu xuống mặt đường. Ghé vào Trường tiểu học và THCS số 1 Kim Thủy, chúng tôi được thầy giáo Nguyễn Văn Do, Hiệu trưởng niềm nở tiếp chuyện. Thầy cho biết: 'Kim Thủy là xã rẻo cao của huyện Lệ Thủy có rất đông bà con dân tộc Vân Kiều sinh sống. Trước năm 2000, nạn mù chữ và học sinh bỏ học chiếm tỷ lệ rất cao. Tuy nhiên từ năm 2007 đến nay được sự vận động của chính quyền địa phương và Bộ đội Biên phòng nên các bậc cha mẹ đã quan tâm hơn đến việc học tập của con em. Có những gia đình định cư ở các bản xa trung tâm xã, đã đưa con em mình về gửi cho các hộ ở gần trường để thuận lợi cho việc học tập. Chúng tôi gọi vui đó là cách bà con 'nuôi chữ'. Nhờ vậy, chất lượng giáo dục trên địa bàn ngày càng được nâng cao. Tháng 12-2008, xã Kim Thủy được công nhận phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi. Hai năm nay, số lượng và chất lượng học sinh giỏi của trường không ngừng tăng lên'.

Theo Bí thư Ðảng ủy Hồ Viết Tình, toàn xã có 878 hộ, gần 3.400 nhân khẩu, trong đó hơn 60% số dân là người Vân Kiều, sống rải rác ở mười bản, một thôn và hai cụm dân cư, nhưng chín thôn, bản đã có lớp học mầm non ,với tổng số 206 cháu, tỷ lệ huy động trẻ đến trường đúng độ tuổi đạt hơn 90%. Năm 2011, toàn xã có 412 học sinh tiểu học, 185 học sinh THCS, 80 em đang theo học bậc THPT ở trường nội trú tại huyện và tỉnh. Ðặc biệt từ năm 2007 đến nay, có 30 học sinh con em đồng bào dân tộc Vân Kiều học đại học, cao đẳng và trung cấp. Ðiều mà trước đây ít năm chưa từng có ở xã rẻo cao nằm giữa núi rừng Trường Sơn này.

Ðối với những người Vân Kiều lớn tuổi ở Kim Thủy, việc 'nuôi chữ' cho con em nên người không chỉ nhằm mục đích xóa đói nghèo mà còn thể hiện sự gửi gắm, niềm tin yêu của thế hệ cha anh vào thế hệ trẻ trước những đổi thay của quê hương. Bởi họ hiểu, muốn cuộc sống tốt đẹp hơn, trước hết phải có cái chữ. Thế hệ cha anh do đói cơm nhạt muối, chiến tranh tàn phá... nên nhiều người chưa có điều kiện học chữ, nay cuộc sống ngày càng khấm khá hơn nên họ rất mong muốn con em của mình thỏa nguyện, điều mà họ chưa thực hiện được. Anh Hồ A Lai ở bản Cồn Cùng, Chủ tịch UBMTTQVN xã Kim Thủy, tâm sự: 'Trước đây tui (tôi) rất muốn đi học nhưng gia đình cực khổ, nên học không đến nơi đến chốn. Do ít chữ nên chừ (giờ) có tuổi rồi mà tui làm việc chi cũng lóng nga lóng ngóng như gà mắc tóc, đụng đâu cũng phải hỏi, khổ lắm. Xã hội chừ chỉ sử dụng người có nhiều kiến thức để làm việc cho tốt. Không có chữ thì chỉ quanh quẩn với mấy đám đất rừng, vài sào lúa nước thì khó thoát khỏi cái đói được'.

'Nuôi chữ' ở Cồn Cùng

Hồ A Lai được coi là người giàu có nhất bản Cồn Cùng. Giàu về tài sản, giàu cách làm ăn (anh là điển hình trong phát triển kinh tế của đồng bào dân tộc Vân Kiều nơi đây) nhưng vợ chồng anh còn có 'vốn quý' là những đứa con được nuôi dạy thành người. Anh nói vui: 'Miềng (mình) còn khỏe thì cố mà cày lấy tiền 'nuôi chữ' cho mấy đứa con tiếp tục ăn học. Miềng thường nhắc nhở mấy đứa con trong nhà, kể cả mấy đứa nhỏ ở Kim Thủy này, muốn nên người, thành tài cần phải cố học lấy cái chữ Bác Hồ. Phải diệt cho được thằng 'giặc dốt' thì mới mong chiến thắng thằng 'giặc đói', từ đó vươn lên làm giàu'. Vợ chồng Hồ A Lai có bốn con thì tất cả đều được đi học, có người đã có nghề nghiệp ổn định. Con trai đầu Hồ Văn Khuyên học xong đại học, hiện đang công tác ở Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Bình; con thứ hai Hồ Thị Loan đang học ở Trường đại học Sư phạm Huế; Hồ Văn Chiến là con thứ ba mới học xong trung cấp nghề; đứa út Hồ Thị Lành đang học lớp 12 dưới Trường dân tộc nội trú tỉnh.

Cùng với gia đình anh Hồ A Lai, gia đình chị Hồ Thị Mó cũng được bà con Vân Kiều ở Kim Thủy chọn làm gương để học tập làm ăn và khuyên dạy con cái. Chị Mó có sáu người con, trong đó con trai đầu Hồ Văn Thảo đã học xong đại học, hiện là sĩ quan công tác tại Ðồn Biên phòng 601; con thứ hai là Hồ Thị Thảo, học xong trung cấp kế toán, đã có việc làm ổn định; con thứ ba Hồ Thị Hoa, tốt nghiệp cao đẳng, hiện là giáo viên mầm non; con gái thứ tư Hồ Thị Hiệp, học xong trung cấp y khoa; con gái thứ năm Hồ Thị Hằng, đang học đại học và con út Hồ Văn Thông, đang học đại học quân sự năm thứ nhất. Không chỉ chăm lo, nuôi đàn con nên người, vợ chồng chị Mó còn nhận nuôi một người con trai vừa học xong THPT. Chị luôn tích cực vận động bà con trong xã tạo điều kiện cho con em đến trường học chữ, giúp nhau xóa đói, giảm nghèo...

Thầy giáo Trương Hoàng Trung, người có 15 năm dạy ở xã Kim Thủy, hiện là giáo viên Trường tiểu học và THCS số 1 Kim Thủy nhớ lại: 'Hồi tôi mới lên dạy, hầu hết bà con đều mù chữ, con em đồng bào chưa quen đến lớp. Muốn có học sinh đến trường, chúng tôi cùng với lãnh đạo xã và Bộ đội Biên phòng phải đi bộ cả ngày đường, đến từng nhà vận động, thuyết phục. Nhưng cả phụ huynh và học sinh rất thờ ơ với việc học tập. Giờ thì khác, nhiều gia đình chủ động đưa con em tới gửi gắm cho nhà trường, Bộ đội Biên phòng để nuôi dạy các em ngày một tốt hơn'.

Người sưu tầm: Hồng Lựu

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)