Hàng năm đến Ngày sinh nhật Bác, làng "19 tháng 5" lại vui như trẩy hội, mỗi người đều hứa với chính mình sống xứng đáng với tên làng đã chọn.

Làng anh hùng dưới chân đèo Ngang

Bên chiếc chõng tre kẽo kẹt với ly trà đặc quánh, cụ Phạm Đình Kế (92 tuổi) bồi hồi nhớ lại ngày đầu lập làng: "Bom đạn bắn phá ác liệt quá, có gia đình đang ngồi ăn cơm chiều thì trúng bom chết cả nhà, mần răng mà sống. Tui là Đảng ủy viên xã Cảnh Dương, được phân công dẫn dắt người làng ra đây lập làng sinh sống. Vùng đất này nằm dưới chân đèo Ngang nên hoang vu lắm, hùm beo trên núi ngày mô cũng ra dọa người. Sợ thật đó, nhưng ai cũng siêng năng chăm chỉ làm ăn, làm được nhà được cửa".

Làng "19 tháng 5" nằm cạnh vịnh Hòn La và cắt ngang quốc lộ 1A. Với vị trí chiến lược quan trọng đó, nên sau khi làng "19 tháng 5" thành lập, máy bay Mỹ bắn phá suốt ngày đêm. Hàng trăm tấn bom đạn trút xuống ngôi làng cạnh đèo Ngang, song người dân làng một mực quyết giữ lời thề "Còn Đảng, còn Bác thì còn mình" nên họ đã một tấc không đi, một ly không dời.

Giặc đánh mình thì mình đánh trả, người làng "19 tháng 5" bảo nhau. Song giặc đánh rát quá. Từ bến phà Gianh ra tận vịnh Hòn La và làng "19 tháng 5" trở thành tọa độ lửa trút bom, đạn của kẻ thù. Phải giữ bằng được làng "19 tháng 5" bởi làng là nơi duy nhất có thể vừa che bộ đội vừa vây quân thù, cấp trên chỉ thị vậy.

Vừa sản xuất, vừa đánh giặc, mỗi người dân đều trở thành chiến sĩ, người làng "19 tháng 5" đã lập được những chiến công hiển hách. Chỉ trong năm 1968, làng đã bắn rơi 3 máy bay của Mỹ. Đội Thiếu sinh quân của làng mới tuổi 15, 17 nhưng đã làm cho bọn biệt kích, xâm nhập của địch kinh hồn bạt vía. Chỉ một mình xã đội phó Mai Văn Quyến cùng với khẩu AK đã đánh lui toán biệt kích gần 100 tên của địch.

Bước sang những năm 1970, giặc điên cuồng dùng mọi thủ đoạn để đánh phá miền Nam, miền Bắc trở thành hậu phương lớn, và làng "19 tháng 5" được xem như hậu phương ở tuyến đầu.

Chiến dịch quân sự Hòn La năm 1972, người làng "19 tháng 5" cùng với bộ đội địa phương vượt qua sự bủa vây dày đặc của bom từ trường, thủy lôi, bom từ máy bay, đạn từ tàu chiến của giặc để vận chuyển hàng trăm tấn gạo từ tàu Hồng Kỳ trên biển vào bờ an toàn tiếp viện cho chiến trường.

Lớp cha trước, lớp con sau, con em của làng "19 tháng 5" đã nối tiếp nhau ra trận cho đến ngày đất nước trọn niềm vui.

Xây dựng quê hương theo lời dạy của Người

Non sông thu về một mối, người làng "19 tháng 5" cùng đất nước ca khúc khải hoàn. Người dân bắt tay vào xây dựng cuộc sống mới, ai cũng hăng say sản xuất, cần mẫn lao động trên những trảng cát trắng dài ngun ngút.

Cả làng thành lập một hợp tác xã, phó thôn Tạ Duy Phong kể: "Dân làng “19-5” xây dựng cuộc sống sau hòa bình khí thế lắm. Lập hợp tác xã, làm đủ nghề từ lò vôi, lò gạch, cày ruộng, cuốc khoai, vào khơi ra lộng bài toán thoát nghèo cũng bắt đầu từ đó".

Hai mươi năm qua, đất nước đổi mới, người dân nơi đây thi đua vay vốn làm ăn. Trước đây làng chỉ có hai chiếc thuyền chèo tay, nay có hơn 100 thuyền máy. Ngư dân của làng đã giong thuyền ra biển lớn đánh bắt hải sản.

Trước mặt làng là biển, những rạn san hô như tồn tại vô tận theo năm tháng đã sản sinh cho dân làng nhiều món lợi to lớn. Trên bờ, người làng trồng rừng. Cả làng đã phủ màu xanh tràn trề sinh lực. Người làng "19 tháng 5" bảo nhau không dùng những dụng cụ phá môi trường để tận diệt biển.

Trước mặt làng là vịnh Hòn La, nơi đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho người làng từ đánh bắt thủy sản.

Ở làng chỉ đánh bắt thủ công, mực thì câu, tôm hùm thì lặn bắt, ghẹ, cua thì kéo lưới. Vì thế nên hải sản ở Hòn La không những không thiếu mà ngày càng sinh sôi hơn phục vụ dân làng. Hiện tại, nghề thủy sản thu về cho dân làng gần mười tỷ đồng mỗi năm.

Khi Bộ Chính trị phát động phong trào: "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh", làng "19 tháng 5" đã nhanh chóng hưởng ứng và trở thành đơn vị phát động cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương Bác Hồ đầu tiên ở vùng cát Quảng Bình.

Những câu chuyện kể về Người đã hằn sâu trong ký ức mỗi người dân làng "19 tháng 5". Nhiều đêm trắng, làng "19 tháng 5" thi kể chuyện Bác Hồ, mỗi lần như vậy trẻ con, người lớn, phụ nữ, phụ lão ai cũng háo hức lội cát, đến trước sân làng để nghe kể chuyện về Người.

Sáng nay, khi bài báo này đến tay bạn đọc, người dân làng "19 tháng 5" đang nô nức kỷ niệm Ngày sinh nhật Bác đồng thời tổ chức hội làng. Hình ảnh vị Cha già dân tộc lại đến thật gần đối với mỗi người dân hơn bao giờ hết.

Dương Sông Lam