Cứ 10h30 mỗi sáng, những người phụ nữ đến từ thôn Lạc Sơn, xã Châu Hóa, huyện Minh Hóa (Quảng Bình) lại đội thúng cơm gà bước ra từ chiếc xe khách tuyến Tuyên Hóa – Đồng Hới rồi tỏa đi khắp nơi trong thành phố.

Những người phụ nữ tỏa đi khắp TP Đồng Hới bán cơm gà

Nghề bán cơm gà Lạc Sơn được bắt đầu từ những năm 70 của thế kỷ trước, khi chuyến tàu chợ Vinh – Đồng Hới được hình thành. Kể từ đó, những người phụ nữ vốn quen với đồng ruộng, nay tập tành với nghề bán cơm gà. “Ban đầu, cơm gà Lạc Sơn chỉ bán cho những người đi tàu lỡ bữa. Nhưng sau này, cơm gà theo chân những cô thôn nữ rong ruổi khắp các nơi trong tỉnh Quảng Bình”, chị Hoàng Thị Huế (SN 1974) bán cơm gà tại TP Đồng Hới đã 6 năm cho biết.

Ngày nay, cơm gà Lạc Sơn trở thành nét đặc trưng văn hóa, ẩm thực không thể thiếu của thôn Lạc Sơn. Hiện tại, hầu hết số hộ dân trong thôn Lạc Sơn đều có người bán cơm gà. Thậm chí có những gia đình có từ hai đến ba thế hệ bán cơm gà. “Nhiều người phụ nữ sinh ra ở Lạc Sơn, sau đó lấy chồng ở vùng đất khác, họ vẫn mang theo “bảo bối” là món cơm gà để làm kế sinh nhai”, chị Nguyễn Thị Như (SN 1977) vui vẻ cho biết.

Ngày nay, cơm gà Lạc Sơn được bán khắp nơi trong tỉnh Quảng Bình

Với những người phụ nữ bán cơm gà, chiếc thúng là hành trang đơn giản vừa được dùng để cơm gà lại vừa dùng để giữ ấm. Nhờ vậy, mà cơm dù được nấu từ sáng sớm cho tới tận trưa muộn nhưng vẫn không bị “nguội lạnh”, khô cứng.

Cơm gà xuất hiện ở ngã tư Bưu điện, chợ Nam Lý (TP Đồng Hới)....

Cơm gà Lạc Sơn có mùi vị đặc trưng không thể trộn lẫn với cơm gà ở những nơi khác. Sở dĩ như vậy bởi cơm gà Lạc Sơn được hội tụ bởi nhiều yếu tố. Gà ở Lạc Sơn được nuôi trên núi lại uống nước đầu nguồn sông Gianh nên thớ thịt săn chắc, xương giòn. Còn gạo nấu cơm được lấy từ thứ lúa quê do chính tay người dân Lạc Sơn trồng.

Cơm gà Lạc Sơn có mùi vị đặc trưng riêng...

“Ăn cơm gà Lạc Sơn, người ta cảm nhận rất rõ hương vị đồng quê trong món ăn. Vị bùi bùi của cơm kết hợp với miếng thịt gà dai, ngọt khiến người ăn một lần nhớ mãi”, anh Nguyễn Văn Tuấn (TP Đồng Hới) chia sẻ.

Để có một thúng cơm gà từ Lạc Sơn về Đồng Hới, những người phụ nữ phải chuẩn bị từ rất sớm: “Đúng 4h sáng, tôi cùng chồng bắt đầu dậy chuẩn bị nấu cơm gà. Đến 7h30 có mặt ở trên xe để đi vào Đồng Hới. Nếu bữa nào bán hết sớm thì về sớm, còn không thì về chuyến xe muộn hơn. Nhưng thông thường, khoảng 14h, chúng tôi bắt xe ra về”, một phụ nữ bán cơm gà chia sẻ.

Chiếc thúng là hành trang cực kỳ đơn giản của người bán cơm gà

Nhờ thúng cơm gà di động, các chị có thể phụ giúp gia đình có thêm nguồn thu nhập, nuôi nấng con cái ăn học. Như lời chị Nguyễn Thị Hoa chia sẻ: “Tùy theo thúng nhiều hay ít nhưng tính trung bình trừ đi tất cả chi phí thì được khoảng 100.000 - 150.000 đồng. Số tiền ấy không nhiều nhưng đối với vùng quê nghèo của chị thì biết làm gì ra một ngày được từng ấy tiền”.

Nhưng có những ngày ít khách thì tiền lời lãi chẳng thấm vào đâu. Bởi, số lượng cơm gà còn lại được các chị đưa về quê bán cho bà con chỉ cần lấy lại vốn. Cơm còn thừa thì đưa về ủ làm cơm rượu chứ các chị không để lại bán hôm sau.

Dù khách mua ít hay nhiều, các chị đều vui vẻ bán hàng

Những người bán cơm gà không quy định mức giá cụ thể, ai mua bao nhiêu các chị bán bấy nhiêu. Có khi là 50.000, 30.000, 20.000 đồng. Nhưng có những vị khách chỉ mua 15.000 hay thậm chí là 10.000 đồng các chị vẫn vui vẻ bán hàng.

Đằng sau thúng cơm gà là sự vất vả, mưu sinh khó nhọc của những người phụ nữ. Họ rong ruổi khắp nơi cũng chỉ mong đem lại cuộc sống ấm no cho gia đình, mang theo nét văn hóa, ẩm thực của vùng quê nghèo lên thành phố, như tên gọi của nó: những người mang hồn quê ra phố.