Năm 2005, tỉnh Quảng Bình có 20/1.228 thôn, bản chưa có đảng viên; 26 thôn, bản chưa có chi bộ. Vì vậy, việc lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội và giữ gìn an ninh - trật tự tại các địa bàn này gặp nhiều khó khăn. Mặt khác, đây đều là những thôn, bản ở rất xa trung tâm các xã, một bộ phận dân cư sống du canh, du cư, mưu sinh bằng đốt, phát, chọc, trỉa là chính. Không những thế, những tập tục lạc hậu đang làm cho đời sống các tộc người ngày càng bị suy kiệt...

Việc ổn định và nâng cao đời sống cho bà con dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa đã được đặt ra ngay từ khi tái lập tỉnh Quảng Bình (năm 1989), nhưng vì nhiều nguyên nhân khác nhau nên kết quả đạt được chưa cao. Ðiểm mấu chốt của vấn đề là phải bồi dưỡng, phát triển cho được đội ngũ cán bộ, đảng viên và tổ chức đảng để lãnh đạo nhân dân tạo lập cuộc sống mới. Thực tế cho thấy, để làm thay đổi những thói quen trong nếp nghĩ, cách làm của đồng bào dân tộc thiểu số không dễ. Với bà con trăm nghe không bằng một thấy và thấy ai cũng không bằng thấy chính người ở bản làng của họ làm. Ðiều này có vẻ đơn giản nhưng cũng là thách thức lớn trong việc vận động làm thay đổi những tập tục lạc hậu, đưa kiến thức trong chăn nuôi, trồng trọt đến với đồng bào dân tộc thiểu số, tạo cơ hội cho sự phát triển bền vững ở đây.

Xác định công tác xây dựng tổ chức đảng, kết nạp đảng viên ở vùng sâu, vùng xa, nơi chưa có chi bộ và đảng viên là một trong những nhiệm vụ chủ yếu nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên, nên ngay từ đầu nhiệm kỳ Ðại hội Ðảng bộ tỉnh, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Bình đã lãnh đạo các huyện, thành ủy, đảng ủy trực thuộc xây dựng chương trình, kế hoạch và các giải pháp để khắc phục tình trạng các thôn, bản chưa có chi bộ, đảng viên. Tất cả các huyện ủy, thành ủy trực thuộc đều lấy việc kết nạp đảng viên và thành lập mới chi bộ làm tiêu chí để đánh giá chất lượng tổ chức cơ sở đảng hằng năm. Ðồng chí Hồ Minh, Phó trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy Quảng Bình cho biết: "Những năm gần đây, các đảng bộ huyện đã tích cực chỉ đạo tổ chức đảng trực thuộc, các đoàn thể, phối hợp Bộ đội Biên phòng tỉnh, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh xây dựng kế hoạch, triển khai có hiệu quả công tác phát triển tổ chức đảng và đảng viên thông qua việc tăng cường đưa cán bộ, đảng viên chủ chốt ở xã xuống thôn, bản để làm nòng cốt trong các hoạt động và tạo nguồn phát triển đảng viên tại chỗ".

Chúng tôi đến Lệ Thủy, huyện đi đầu trong lãnh đạo khắc phục tình trạng chưa có tổ chức đảng và đảng viên của tỉnh Quảng Bình để tìm hiểu về vấn đề này. Lệ Thủy có ba xã vùng sâu, vùng xa với hơn 80% dân số là đồng bào dân tộc Vân Kiều sinh sống ở 22 bản. Trước năm 2005, nhiều bản chưa có tổ chức đảng và đảng viên. Mặt khác, phần lớn số đảng viên ở đây đều đã cao tuổi, trình độ văn hóa thấp, khả năng lãnh đạo, vận động người dân trong phát triển kinh tế - xã hội có nhiều hạn chế. Vì vậy, vấn đề phát triển đảng viên, nhất là đảng viên là người dân tộc Vân Kiều càng trở nên bức thiết.

Ðể thực hiện chủ trương phủ kín tổ chức đảng ở các bản, làng vùng dân tộc thiểu số, Huyện ủy Lệ Thủy đã tăng cường một số cán bộ có năng lực về các xã Ngân Thủy, Kim Thủy. Ðây là khâu mấu chốt để tạo nên sự đồng bộ, nhịp nhàng trong hoạt động của tổ chức đảng và hệ thống chính trị ở cơ sở vùng dân tộc thiểu số. Cùng với việc tăng cường đi cơ sở để phát hiện các nhân tố mới, Ban Tổ chức huyện ủy kết hợp Trung tâm chính trị huyện mở các lớp bồi dưỡng cảm tình Ðảng là người dân tộc Vân Kiều ngay tại trung tâm các xã. Nội dung, kiến thức bồi dưỡng cũng được điều chỉnh, bổ sung phù hợp trình độ, nhận thức của học viên. Nhờ vậy, số người là dân tộc thiểu số được kết nạp vào Ðảng hằng năm tăng dần. Ðã có 65 đồng chí được kết nạp vào Ðảng trong những năm qua. Tháng 4 năm 2006, Tăng Ký là bản cuối cùng của vùng dân tộc thiểu số huyện Lệ Thủy thành lập được chi bộ đảng.

Trước năm 2003, 11 thôn, bản của huyện miền núi Tuyên Hóa chưa có chi bộ và đảng viên. Ðồng chí Trần Hữu Chức, Trưởng Ban Tổ chức Huyện ủy cho biết, do chưa có hoặc thiếu đảng viên nên giải pháp tối ưu để thành lập chi bộ ở các thôn, bản này là đưa đảng viên từ nơi khác về để bảo đảm đủ số lượng thành lập chi bộ độc lập. Ðảng viên được tăng cường cho cơ sở là cán bộ chủ chốt của các xã, các trường học trong xã. Có nơi đồng chí Bí thư đảng ủy xã hoặc Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã làm bí thư chi bộ thôn, bản. Với cách làm này, đến đầu năm 2005, Huyện ủy Tuyên Hóa đã thành lập 11 chi bộ độc lập ở tám xã với 48 đảng viên.

Lạc Hóa là một thôn đặc biệt khó khăn của xã Mai Hóa (Tuyên Hóa). Trước đây, Lạc Hóa được biết tới bởi: "không chi bộ, không đường, không điện, không trường học". Thực hiện chủ trương của Huyện ủy Tuyên Hóa, Ðảng ủy xã Mai Hóa đã cử hai đảng viên vào sinh hoạt cùng với một đảng viên của thôn để thành lập chi bộ. Chi bộ thôn Lạc Hóa đã lãnh đạo nhân dân cải tạo vườn tạp trồng cây ăn quả có giá trị, trồng rừng kinh tế, phát triển chăn nuôi, nhờ vậy đời sống đã được cải thiện.

Ðối với huyện vùng cao Minh Hóa, việc phát triển đảng viên và tổ chức đảng ở các bản vùng biên giới gặp rất nhiều khó khăn. Với chủ trương thành lập chi bộ ở nơi có điều kiện trước, Thường vụ Huyện ủy đã chỉ đạo cấp ủy cơ sở đưa đảng viên là giáo viên các trường, giáo viên cắm bản và cán bộ xã về sinh hoạt cùng đồng bào để từng bước thành lập chi bộ đảng.

Trong lần trò chuyện với chúng tôi, đồng chí Hồ Pheo, Phó Chủ tịch HÐND xã biên giới Dân Hóa huyện Minh Hóa, đồng thời là Bí thư Chi bộ bản Ka Ai (Dân Hóa) nói mộc mạc: "Ngày đầu được giao nhiệm vụ làm bí thư chi bộ mình "ngán" lắm bởi bà con sống lạc hậu, nghèo đói, thất học. Nhưng khi cái đầu được "thông" thì mình làm bí thư chi bộ ngay. Mình cùng Bộ đội Biên phòng vận động bà con không lên rừng đốt nương làm rẫy, chặt cây làm củi sống bám vào rừng mà phải rào vườn, trồng cây, bảo vệ rừng để bảo vệ dân bản. Muốn bà con làm theo, mình phải gương mẫu trồng rừng, nuôi trâu, bò. Gia đình mình nuôi bốn con lợn, 10 con bò, ba con trâu và trồng bảo vệ mấy chục ha rừng. Chừ thì bà con đã tin lời Hồ Pheo rồi".

Có thể nói, dấu ấn tổ chức đảng được thành lập ở các bản làng xa xôi giữa đại ngàn Trường Sơn của tỉnh Quảng Bình là hầu hết các đảng viên người dân tộc thiểu số đều gương mẫu trong cuộc sống đời thường ngay trên bản làng của họ. Có thể họ hạn chế về trình độ văn hóa, nhận thức, nhưng họ thật sự đi đầu trong cuộc chiến chống đói nghèo, bài trừ hủ tục lạc hậu. Ở các xã vùng dân tộc thiểu số của tỉnh Quảng Bình đã xuất hiện nhiều tấm gương đảng viên làm kinh tế giỏi như đồng chí Hồ Thị Mó, Hồ A Lai ở bản Cồn cùng xã Kim Thủy (Lệ Thủy), Ðinh Hợp ở xã Thượng Trạch (Bố Trạch), Ðinh Ngọc Loan ở Hóa Sơn (Minh Hóa)... Chính những đảng viên - "hạt giống đỏ" này đã đi đầu để đồng bào dân tộc thiểu số làm quen với tập quán mới, như trồng lúa nước, chăn nuôi gia súc, gia cầm, trồng rừng... với mục đích nâng cao đời sống.

Công tác phát triển tổ chức đảng và đảng viên ở các thôn, bản chưa có chi bộ, đảng viên của tỉnh Quảng Bình còn những hạn chế cần tập trung khắc phục. Ðến nay, tỉnh Quảng Bình còn 18/1.250 thôn, bản chưa có chi bộ và thôn, bản chưa có đảng viên. Ðây hầu hết là các bản nằm sát biên giới Việt - Lào nên việc phát triển tổ chức đảng và đảng viên gặp rất nhiều trở ngại. Ðồng chí Hoàng Ðăng Quang, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Quảng Bình cho biết: "Những nơi chưa có chi bộ, chưa có đảng viên là vùng kinh tế - xã hội gặp nhiều khó khăn, trình độ dân trí thấp, đông con, việc tạo nguồn để phát triển đảng vì vậy hạn chế. Mặt khác, phát triển đảng viên ở những nơi này đòi hỏi phải đầu tư nhiều thời gian, công sức cho nên một số tổ chức cơ sở đảng chưa thật sự quan tâm công tác phát triển đảng".

Quảng Bình đang phấn đấu đến năm 2010, tất cả số thôn, bản có chi bộ, có đảng viên. Ðể thực hiện mục tiêu đó, Tỉnh ủy đang thực hiện đồng bộ các giải pháp để phát triển tổ chức đảng và đội ngũ đảng viên: Tập trung lãnh đạo nâng cao chất lượng tổ chức cơ sở đảng gắn với việc củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở, nhất là nơi chưa có tổ chức đảng và đảng viên, nơi có chi bộ nhưng số lượng đảng viên ít, đảng viên tuổi cao, chi bộ nhiều năm không phát triển được đảng viên mới thì cấp ủy đảng lựa chọn những cán bộ năng lực, có kinh nghiệm về nghiệp vụ công tác đảng, phân công phụ trách địa bàn chưa có chi bộ, đảng viên để tạo nguồn bồi dưỡng, kết nạp đảng viên tại chỗ; tổ chức các lớp bồi dưỡng kiến thức về quản lý nhà nước và nghiệp vụ công tác đảng cho cán bộ chủ chốt, bí thư chi bộ; chú trọng tạo điều kiện thu hút nhiều con em đồng bào dân tộc thiểu số học ở các trường phổ thông, từ đó tạo nguồn phát triển đảng viên lâu dài.

Bài và ảnh: HƯƠNG GIANG