Người Vân Kiều gọi tục nối dây là "xợp", không ai biết tục này có từ bao giờ, nhưng ai cũng biết rõ tục lệ này quy định con gái đã lấy chồng thì suốt đời phải phục vụ nhà chồng bằng cách khi chồng chết phải về làm vợ cho anh hoặc em trai của chồng. Nếu những người anh em đó đã có vợ thì phải làm vợ kế, có vợ hai rồi thì phải làm vợ ba... Không ai được chối bỏ tục này.

Thế nhưng chị đã can đảm vượt qua. Cho đến bây giờ, chị vẫn nhớ như in cảm giác sợ và những khó khăn chồng chất buổi ban đầu khi quyết định không theo hủ tục ở làng.

Chị sợ "con ma núi, ma rừng nổi giận, rồi dân bản sẽ đau ốm triền miên như những lời truyền tụng lâu nay ở khắp vùng". Chuyện bắt đầu vào năm 2001, chồng của chị lâm bệnh nặng rồi qua đời để lại chị cùng đứa con gái nhỏ. Được một năm, gia đình nhà chồng đã sang đòi đưa chị về làm vợ hai cho Hồ Văn Thục là người em chồng. Chị lấy cớ đang để tang chồng để khất lần. Bởi chị nghĩ, lâu nay mình là chị dâu của nó sao bây giờ lại có thể là vợ nó được. Chị tìm gặp Thục và nói: “Dân bản bắt nộp phạt mấy cũng được chứ nhất định không về làm vợ Thục, nhất định không "xợp"”. Thục chẳng còn cách nào khác nhưng cả bản làng thì giận dữ đến yêu cầu chị thực hiện.

Quyết liệt nhất là gia đình nhà chồng. Bị đuổi bao nhiêu lần, chị vẫn cắm cúi làm việc cho nhà chồng với tâm nguyện sẽ phục vụ nhà chồng như khi chồng còn sống để mọi người không lo lắng. Có thứ gì chị cũng mang sang biếu nhà chồng. Thời gian trôi qua được gần một năm mà trong bản không có ai đau ốm, không có chuyện xấu xảy ra. Cùng với những lời khen, giảng giải của cán bộ tuyên truyền ở huyện lên nên mọi người trong bản nghe phải, quên dần sự miệt thị, hắt hủi đối với chị. Bố chồng cũng tha thứ cho chị khi thấy con dâu làm được nhiều việc có ích, được cán bộ khen.

Đến nay, đã có hàng chục phụ nữ trong xã làm theo chị. Cuộc sống vùng rẻo cao cách trở này của huyện ngày càng khấm khá, ấm no. Chị được giao trọng trách làm Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, rồi được bầu vào đại biểu HĐND huyện Quảng Ninh... Bây giờ đứa con gái duy nhất của chị đang học lớp 9. Chị tâm sự: "Chừ mình chỉ muốn con gái học hành khá để xuống trường huyện học lên nữa, học được nhiều kiến thức tiến bộ, đổi mới về giúp làng bản".

Kiến Giang