Hai trận lũ lớn liên tiếp đã làm ruộng đất, kênh mương ở nhiều nơi của tỉnh Quảng Bình bị vùi sâu dưới cát. Tại vùng lũ huyện Tuyên Hóa, thay vì phù sa màu mỡ, cát đá tràn về lấp kín ruộng đồng, trong khi một phần đất sản xuất bị sạt lở, đổ sụp xuống dòng sông Gianh.

Không ai còn nhận ra phần đất ruộng nhà mình nữa. Ông Trương Bá Thụ ở thôn Cao Cảnh, xã Cao Quảng, huyện Tuyên Hóa bị cát lấp mất một sào rưỡi ruộng chua xót: “Ruộng đất như ri, còn trồng trọt chi được”.

Giữa vùng đồng ruộng- cát đá mênh mông của xã Châu Hóa, anh Nguyễn Đình Tĩnh đang dùng xẻng để đào cát tìm ranh giới đám ruộng của mình. Anh dừng tay nói trong lo lắng: “Nhà tui được chia một sào đất để trồng đậu xanh, ngô lạc và năm thước ruộng lúa hai vụ. Chừ ruộng đất nằm dưới cát thì mần răng gieo cấy”.

Anh Trương Thanh Lam vốc nắm cát trên tay rồi thả xuống mà tay chẳng mấy bụi bẩn. Quay sang chúng tôi, anh nói: “Cát này xây được nhà chứ trồng cây chi được. Nắng lên là khô rang luôn...”.

Cũng ở xã vùng cao này, phần lớn hệ thống mương bê tông đã nằm sâu dưới cát.

Trong những ngày này, người dân vùng lũ Tuyên Hóa tạm gác nỗi mất mát, thiệt hại trong nhà để ra đồng chuẩn bị cho vụ sản xuất mới. Nhưng giữa những trảng cát xám bạc đó, từ lãnh đạo các địa phương đến nông dân đều chung tâm trạng ngao ngán trước cảnh đồng ruộng thành sa mạc. Việc khôi phục số diện tích ruộng đất này nằm là rất khó đối với chính quyền các địa phương cũng như người dân ở đây.

Không nói về số diện tích đã bị cát lấp, Trưởng Phòng NN-PTNT huyện Tuyên Hóa, Nguyễn Tri Phương chỉ thở dài: Tình trạng cát bồi lấp đồng ruộng sau hai trận lũ vừa qua diễn ra ở hầu khắc các xã trong huyện, trong đó chủ yếu tại hai xã Cao Quảng và Châu Hóa. Nhiều nơi cát dày 0,5-0,7m. Huyện chỉ đạo các xã động viên người dân đào cát vun thành đống để có đất sản xuất nhưng cũng chưa làm được bao nhiêu vì cát quá dày mà người dân cũng đã kiệt sức qua hai trận lũ lớn.

Đã chung sống với cát bao đời nay, nhưng bây giờ ẩn họa của cát đối với người dân Quảng Bình thật khó lường. Trong khi đó, việc chế ngự cát chảy không hề đơn giản, bởi tính khó lường của dòng chảy và lưu vực hình thành nên nó.

Người sưu tầm: Anh Ngọc