Nằm về phía Tây huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, xã Xuân Trạch là một trong những địa phương thuộc diện khó khăn của tỉnh. Người dân ở đây vốn đã đói ăn, thiếu mặc lại càng khát nước sạch, nhất là khi mùa hạn hán kéo đến. Ông Lê Thanh Huy cho biết “Năm 2000, xã được đầu tư các trụ vòi công cộng, với mỗi cụm vòi được phân sử dụng cho khoảng vài ba chục hộ dân. Tuy nhiên, do công trình ngày càng xuống cấp, lượng nước thất thoát nhiều trong khi nhu cầu sử dụng của người dân ngày càng tăng nên lượng nước sạch được cung cấp cho người dân không đáng kể.” Để lấy nước từ các cụm vòi này, bà con phải xếp hàng chờ cả tiếng đồng hồ. Ông Nguyễn Quang Đăng, một người dân trong xã tâm sự “Nước sạch lúc ấy hiếm như mưa mùa hạ mấy cô ạ. Gia đình tôi phải luân phiên nhau mỗi sáng cử người đi lấy nước, xếp hàng cả tiếng cũng chỉ lấy đủ dùng cho nấu nướng. Còn các sinh hoạt khác thì chịu khó ra con sông gần đây nhất mà gánh về.” Con sông mà ông Quang nhắc ở trên nằm cách nhà các hộ dân hai thôn Vĩnh Sơn, Vĩnh Thủy những hơn bảy, tám cây số. Không những thế, vì Xuân Trạch là một xã sản xuất nông nghiệp chủ yếu nên phân bón, thuốc trừ sâu đều được thải ra con sông này. Không thiếu những cảnh người dân vừa tắm gội vừa giặt giũ ngay trên mặt sông rác nổi lềnh bềnh, vỏ thuốc trừ sâu nằm ngổn ngang hai bên bờ. Với nguồn nước sinh hoạt không đảm bảo như vậy nên người dân trong xã thường xuyên mắc các dịch bệnh như: đau mắt đỏ, tiêu chảy, bệnh ngoài da,…

Trước nhu cầu bức thiết về nước sạch trong sinh hoạt của người dân, năm 2010, cùng với nguồn vốn đầu tư của Trung tâm nước sinh hoạt và vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Quảng Bình, người dân hai thôn Vĩnh Sơn và Vĩnh Thuỷ đã quyên góp tiền bạc để xây dựng, sửa chữa và nâng cấp công trình cấp nước sạch với tổng mức đầu tư là 2,9 tỉ đồng, trong đó vốn người dân đóng góp là 800 triệu đồng. Hiện nay, công trình đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, cấp nước cho 242 hộ dân với hơn 1.000 người. Ông Huy kể: ngày chạy thử nước người dân nơi đây vui như đi lễ hội. Ai cũng phấn khởi, hân hoan. Tụi trẻ con thì tranh nhau tắm gội và nghịch đùa dưới các vòi nước. Nước về tới từng nhà, vô từng căn bếp, niềm vui cũng theo đó tràn đầy “Những ngày này đi đâu bà con cũng khoe với nhau nước sạch về tận nhà rồi, nước ngọt và mát lắm. Ước mơ của bà con đã thành sự thật ” Ông Lê Thanh Huy phấn khởi nói. Quý trọng giá trị của nước sạch, nhân dân cùng lãnh đạo xã Xuân Trạch đã cam kết với nhau cùng quản lý công trình để công trình hoạt động ngày càng hiệu quả hơn. Để làm tốt điều đó, UBND xã Xuân Trạch đã thành lập các đội quản lý có nhiệm vụ quản lý, vận hành. Nhân dân cũng có trách nhiệm giữ gìn, đóng góp tiền nước, mỗi người góp mỗi công sức nhỏ bé để duy trì công trình nước sạch ngập tràn niềm vui này.

Đi thăm công trình nước sạch và các hộ gia đình trong xã dưới tiết trời nóng nực của những ngày cuối hè chúng tôi mới càng cảm nhận được giá trị của công trình cấp nước sạch đối với người dân nơi đây. Niềm vui của người dân xã Xuân Trạch cũng chính là niềm vui của hàng nghìn người dân ở các xã vùng sâu vùng xa khác như: xã Bắc Trạch (huyện Bố Trạch), xã Quảng Phúc, xã Quảng Kim (huyện Quảng Trạch), xã Hương Hóa (huyện Tuyên Hoá),…khi các công trình nước sạch tại các xã này đã được đưa vào hoạt động có hiệu quả. Trung tâm nước sinh hoạt và vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Quảng Bình cho biết, từ Chương trình mục tiêu Quốc gia về nước sạch đến nay toàn tỉnh đã có hơn 70% dân số nông thôn ở tỉnh được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh. Tỉnh Quảng Bình cũng đã chú trọng ưu tiên đầu tư xây dựng các công trình ở các xã đặc biệt khó khăn, và thực sự có nhu cầu về nước sạch như một số xã đã kể ở trên. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng có nhiều công trình cấp nước sạch được đầu tư xây dựng lên tới hàng tỉ đồng nhưng lại đang trong tình trạng nằm “đắp chiếu”, ví dụ như các công trình ở các xã Phong Thuỷ (huyện Lệ Thuỷ), xã Mai Hoá ( huyện Tuyên Hoá),…Nói về nguyên nhân của tình trạng trên, ông Nguyễn Văn Được, Giám đốc Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Quảng Bình cho biết: Mô hình quản lí không phù hợp là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng nhiều công trình cấp nước hoạt động không hiệu quả. Trước đây, các công trình hầu hết được xây dựng theo mô hình bể chứa công cộng, dẫn đến tình trạng cha chung không ai khóc. Thêm vào đó công tác duy tu bảo dưỡng sau công trình và công tác quản lí lại không được chú trọng. Để khắc phục tình trạng trên, trong những năm gần đây, tỉnh Quảng Bình đã có nhiều đổi mới trong công tác chỉ đạo nước sạch và vệ sinh môi trường. Bên cạnh đó, tỉnh cũng đang tìm cách khôi phục các công trình xây dựng theo mô hình cũ không hiệu quả, làm sống lại các công trình đó bằng hình thức quản lí mới và công nghệ mới.

Được biết, tỉnh Quảng Bình phấn đấu đến hết năm 2015 sẽ có 75% đến 80% người dân nông thôn được sử dụng nước sạch hợp vệ sinh. Thiết nghĩ, để đạt được kết quả trên, Trung tâm nước sinh hoạt và vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Quảng Bình cần phải đẩy mạnh hơn nữa trong công tác tuyên truyền, đổi mới mô hình quản lí, đặc biệt là chú trọng quản lí sau đầu tư. Để những khuôn mặt của người dân luôn rạng ngời như những vùng đất chúng tôi đã đi qua, để các công trình nước sạch luôn gắn bó bền vững và đem lại nhiều niềm vui cho người dân như những ngày đầu mới được đưa vào sử dụng, nên chăng ở mỗi địa phương cần phải có nhiều hoạt động thiết thực, cụ thể như: mở các lớp tập huấn cho cán bộ, nhân dân về sử dụng, bảo trì các công trình cấp nước; lập ra các quỹ đóng góp cho việc tu sửa, bảo dưỡng công trình; đồng thời, tăng cường hoạt động tuyên truyền cho người dân về tầm quan trọng và lợi ích của các công trình này để người dân cùng tham gia bảo quản, gìn giữ./.

Sưu tầm: Thu Hà

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)