Hiện tại, trên địa bàn huyện Minh Hoá có trên 350 ha cao su, tập trung chủ yếu ở các xã Hoá Hợp, Thượng Hoá và Trung Hoá, bao gồm diện tích được trồng từ năm 1997 đến nay. Mủ cao su được giá, đã khiến người dân Minh Hoá không ngừng mở rộng diện tích. Thế nhưng trong đợt rét đậm, rét hại vừa qua, diện tích cây cao su trồng mới trên địa bàn đã bị chết hàng loạt, nhiều hộ dân lao đao vì nguồn vốn đầu tư chủ yếu đều vay mượn từ ngân hàng.

Ông Cao Văn Sòng, Phó Chủ tịch UBND xã Trung Hoá cho biết: “Trong năm 2007, toàn xã trồng được gần 100 ha cao su. Đợt rét kéo dài đầu năm 2008, đã làm trên 90 ha cao su bị héo ngọn và chết, còn lại khoảng 8 ha không có khả năng phát triển, thiệt hại tính thành tiền gần nửa tỷ đồng. Nhiều hộ dân bị thiệt hại rất nặng nề như: Cao Xuân Huế, ở thôn Tiền Phong 2 với 4,5 ha, Cao Xuân Quế, ở thôn Tiền Phong 2 với 2,5 ha, đặc biệt ở thôn Liêm Hoá 1 có 120 hộ dân đều bị thiệt hại 100%. Điều đáng nói là đa số các hộ dân đều vay vốn từ ngân hàng…”.

Trước tình hình này, chính quyền xã đã động viên bà chuyển diện tích trồng cao su bị chết sang trồng sắn, đậu các loại, nhằm đảm bảo lương thực, đồng thời luỹ vốn, chuẩn bị đất để trồng lại. Ông Đinh Quang Thanh, Trưởng thôn Liêm Hóa 1 tâm sự: “Nhà tui bị thiệt hại 1 ha cao su, trị giá gần 7 triệu đồng, gồm chi phí cho cây giống, phân bón, làm đất. Để có diện tích cao su này, tui đã vay của Ngân hàng chính sách xã hội huyện 10 triệu đồng, với lãi suất 0,65% tháng, dự tính đến tháng 7 âm lịch tui sẽ vay tiền trồng lại. Nhưng nếu trồng lại mà gặp thời tiết xấu, cây chết thì nợ lại chồng lên nợ…”.

Khi được hỏi về kênh cho nông dân vay trồng cao su thì ông Phan Đình Kiệu, Giám đốc Ngân hàng chính sách xã hội huyện cho hay: “Ngân hàng không có chủ trương cho vay vốn để trồng cao su, mà chỉ cho vay nhằm phát triển các loại cây công nghiệp ngắn và dài ngày, với tổng số tiền gần 6 tỷ đồng. Tuy nhiên, việc người dân sử dụng nguồn vốn để đầu tư vào cao su, ngân hàng cũng không thể kiểm soát được…”.

Được biết, tại Minh Hoá, trong mấy năm qua đã có 51 hộ vay trên 530 triệu đồng để trồng cao su, với lãi suất 1,5%/tháng (dài hạn) và 1,45%/tháng (trung hạn). Với xuất phát điểm về kinh tế hộ còn thấp so với mặt bằng chung của tỉnh, thì việc người dân vay vốn có lãi suất cao để trồng cao su sẽ rất mạo hiểm (người dân phải cầm cố tài sản mới vay được). Bởi lẽ cây cao su từ khi trồng đến khi khai thác mủ, có thời gian khá dài- khoảng từ 5 đến 7 năm- chưa tính đến khả năng cao su có thể bị thiệt hại bởi các yếu tố bất thường của thời tiết.

Tâm Phùng