Theo thống kê, tỉnh Quảng Bình hiện có 32.529 hộ cận nghèo với 151.190 người, trong đó có khoảng 20% số người đã tham gia BHYT theo các nhóm đối tượng khác (trẻ em dưới sáu tuổi, con của người bị nhiễm chất độc hóa học, thân nhân lực lượng vũ trang). Như vậy, toàn tỉnh còn khoảng 120 nghìn người cận nghèo thuộc diện phải mua BHYT.

Năm 2010, Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Bình đã phối hợp các ngành, địa phương thực hiện nhiều giải pháp để khai thác, phát hành thẻ nhưng chỉ có chưa đến 600 người cận nghèo mua thẻ BHYT. Kết quả này phản ánh sự khó khăn trong việc vận động người cận nghèo mua BHYT ở Quảng Bình. Nguyên nhân là do điều kiện kinh tế còn khó khăn, nhận thức về chính sách BHYT của người dân còn hạn chế. Mặt khác, họ còn trông chờ vào sự hỗ trợ nhiều hơn của Nhà nước.

Từ năm 2011, Dự án Hỗ trợ y tế các tỉnh Bắc Trung Bộ triển khai tại tỉnh Quảng Bình đã tạo điều kiện để người cận nghèo trong tỉnh có thêm cơ hội tham gia BHYT so với trước đây. Theo đó, hộ cận nghèo khi tham gia BHYT được Nhà nước hỗ trợ 50% mức đóng, được dự án hỗ trợ thêm 30 đến 40% mệnh giá thẻ (mức 30% nếu cá nhân người cận nghèo mua thẻ BHYT và 40% nếu toàn bộ thành viên trong gia đình mua BHYT). Như vậy, người cận nghèo chỉ phải đóng 20% theo mệnh giá thẻ nếu một người tham gia, hoặc 10% theo mệnh giá thẻ nếu cả hộ gia đình tham gia BHYT (tức là từ 44.820 đồng đến 89.640 đồng để có được thẻ BHYT với mệnh giá 448.200 đồng hiện nay).

Ðể người cận nghèo nhanh chóng được hưởng lợi từ Nhà nước và dự án, tháng 2-2011, UBND tỉnh Quảng Bình đã ban hành quy chế phối hợp liên ngành trong hoạt động hỗ trợ người cận nghèo tham gia BHYT, quy định rõ nhiệm vụ của các ngành trong phối hợp thực hiện BHYT cận nghèo.

Ban quản lý Dự án Hỗ trợ y tế các tỉnh Bắc Trung Bộ đã phối hợp với Bảo hiểm xã hội Quảng Bình tập huấn triển khai BHYT người cận nghèo tại các huyện, trang bị cho cán bộ xã và đại lý thu BHYT những kiến thức cơ bản để tuyên truyền vận động người cận nghèo tham gia BHYT. UBND các huyện trong tỉnh có văn bản chỉ đạo UBND các xã tập trung thực hiện, giới thiệu cử cộng tác viên, đại lý thu BHYT. Bảo hiểm xã hội các huyện kiện toàn hệ thống đại lý thu để kịp thời triển khai thực hiện chính sách an sinh xã hội.

Với sự nỗ lực của các ngành, địa phương và nhất là ngành bảo hiểm xã hội cho nên đến cuối năm 2011, toàn tỉnh Quảng Bình có 46.037 người cận nghèo đóng BHYT, đạt 38,36% tổng số người cận nghèo trong diện tham gia. Ðây là kết quả cao so với năm 2010 nhưng so với tỷ lệ người cận nghèo trong diện đóng BHYT thì không cao. Bởi lẽ, với mức đóng là 10% đến 20% mệnh giá thẻ nhưng nếu cả hộ gia đình tham gia BHYT thì mức 10% đó được giảm trừ dần từ 44.820 đồng (đối với thành viên đầu tiên) xuống còn hơn 26 nghìn đồng (với thành viên cuối cùng trong gia đình). Như vậy, việc nhiều người cận nghèo ở Quảng Bình chưa tham gia BHYT chủ yếu không phải là do khó khăn về kinh tế.

Qua tìm hiểu chúng tôi thấy rằng, nguyên nhân của việc người cận nghèo chưa "mặn mà" với BHYT là do nhiều người chưa thấy hết sự ưu việt của chính sách đối với người cận nghèo trong khám, chữa bệnh; mặt khác chính quyền cơ sở chưa quyết liệt vào cuộc; chất lượng khám, chữa bệnh BHYT, nhất là tại tuyến y tế cơ sở chưa làm hài lòng người bệnh.

Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Bình Phạm Thanh Tùng cho biết, một nguyên nhân quan trọng nữa làm chậm tiến độ phát triển BHYT cận nghèo đó là chưa gắn trách nhiệm cụ thể cho cán bộ chính sách, cán bộ lãnh đạo của mỗi xã, kinh phí hỗ trợ cho công tác chỉ đạo, hỗ trợ cộng tác viên tuyên truyền và đại lý thu tại các xã, phường, thị trấn chưa phù hợp. Trong đó mức hỗ trợ của dự án là 2% mệnh giá thẻ đến nay chưa thực hiện do vậy cộng tác viên tuyên truyền và đại lý thu BHYT ngày càng ít nhiệt tình với việc làm này. Qua thời gian triển khai cho thấy, sau khi tập huấn và triển khai thực hiện, từ tháng 5 đến tháng 9-2011, bình quân mỗi tháng toàn tỉnh có hơn 6.500 người tham gia, nhưng tháng 10-2011 chỉ có 1.788 người tham gia.

Ðể tăng tỷ lệ người cận nghèo tham gia BHYT, ngoài việc tăng cường công tác tuyên truyền, vận động người cận nghèo tham gia, sự phối hợp giữa ngành BHXH với ngành y tế và các ngành, địa phương trong nâng cao chất lượng phục vụ đối tượng tham gia BHYT, cần có sự nhập cuộc đồng bộ và quyết liệt của cấp ủy đảng và chính quyền ở cơ sở; đồng thời phải có nguồn tài chính đáp ứng được chi phí tối thiểu cho hoạt động của cộng tác viên và đại lý thu ở cơ sở.

Vừa qua, UBND tỉnh Quảng Bình đã có văn bản chỉ đạo thực hiện các hoạt động hỗ trợ người cận nghèo tham gia BHYT. Theo đó, phát huy vai trò và nâng cao trách nhiệm của các tổ chức Ðảng, chính quyền địa phương và các đoàn thể xã hội trong việc tuyên truyền vận động người cận nghèo, giúp họ nâng cao được nhận thức và tự giác tham gia BHYT theo quy định của Luật BHYT. Ban chỉ đạo xóa đói, giảm nghèo các huyện, thành phố và các xã, phường, thị trấn chỉ đạo việc xây dựng kế hoạch, triển khai các hoạt động hỗ trợ hộ cận nghèo tham gia BHYT.

Trong khi chờ sửa đổi, trước mắt đề nghị Ban quản lý Dự án Hỗ trợ y tế các tỉnh Bắc Trung Bộ cần sớm hướng dẫn và thanh toán 2% mức đóng cho cộng tác viên, đại lý thu, giúp cho những người trực tiếp vận động, thu tiền và phát thẻ BHYT ở cơ sở giảm bớt khó khăn, yên tâm để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ của mình.

Từ những vướng mắc trong thực tiễn, Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Bình Phạm Thanh Tùng kiến nghị, các cấp có thẩm quyền cần có điều chỉnh trong việc cấp thẻ BHYT cho người cận nghèo. Theo quy định thì người cận nghèo được hưởng 50% mệnh giá thẻ BHYT nhưng nếu không đóng góp 50% còn lại cũng xem như không được hưởng. Vì vậy, cần xem xét cấp thẻ BHYT với mệnh giá 50% (hoặc quy định thời gian được khám, chữa bệnh trong sáu tháng) để người cận nghèo được hưởng lợi từ sự hỗ trợ ấy. Ðiều này sẽ thu hẹp khoảng cách trong việc thực hiện các chính sách an sinh giữa hộ nghèo và hộ cận nghèo, góp phần bảo đảm công bằng xã hội.

Sưu tầm: Thu Hà 

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)