Ngày nay, việc đăng ký tên miền, mở một trang web đã đơn giản, dễ dàng và rẻ đến mức ít ai ngờ tới.

Ngoài trang web của các tổ chức, doanh nghiệp, còn có trang web cá nhân và đặc biệt là các mạng xã hội như Facebook của nước ngoài, hay các mạng xã hội, diễn đàn trong nước như Zing, Go, Webtretho...

Với Internet, ngoài những mặt tích cực như giúp doanh nghiệp giảm chi phí quản lý, nâng cao hiệu quả kinh doanh, thì các doanh nghiệp cũng phải đối mặt với mặt trái, với sự cạnh tranh không lành mạnh, đối mặt với việc có thể trở thành nạn nhân của những hành vi đặt điều nói xấu, thậm chí là xúc phạm, bôi nhọ uy tín, thương hiệu, hình ảnh.

Thông thường, những hành vi xấu kiểu này do các doanh nghiệp hoặc cá nhân thuộc nhóm đối thủ cạnh tranh thực hiện hoặc “phát động”. Dấu hiệu thường khá tinh vi, nằm ở các diễn đàn trên các mạng xã hội, chứ không hẳn là “chửi bới” trực diện trên trang web - vì họ thừa biết như vậy là phạm luật, là lộ mặt. Chẳng hạn như việc một cá nhân nào đó lên Facebook của mình chê bai một sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp này không tiếc lời, nhưng đồng thời lại tâng bốc một sản phẩm cùng loại của một doanh nghiệp khác.

Những bài viết hoặc những lời bình luận kiểu như vậy thoạt tiên có vẻ “khách quan”, vô thưởng vô phạt, nhưng đầy hàm ý, sẽ kéo theo nhiều, thậm chí hàng chục ngàn người “like”, dẫn tại đường dẫn, liên kết... Thế là chuyện bé xé ra to, tam sao thất bổn. Từ con chuột trở thành con voi, vượt ra ngoài tầm kiểm soát. Mà hậu quả nhãn tiền là doanh nghiệp có liên quan bị “dính chưởng”, khủng hoảng và bị động, đối phó rất vất vả.

Tôi từng có thời gian dài tư vấn pháp lý cho một trang mạng xã hội khá nổi tiếng ở Việt Nam, và đã nhiều lần tham gia giải quyết những khiếu nại của doanh nghiệp liên quan đến những ý kiến, bình luận trên mục diễn đàn của mạng xã hội này. Tôi nhớ có lần có người đã “ném đá dấu tay” rất giỏi, bắt đầu bằng việc lên mạng than vãn là mình mua một căn hộ ở chung cư X, nói là “cao cấp” mà chưa vào ở đã phải thuê thợ về sửa nhà vệ sinh bị xì ống dẫn. Thế là có hàng chục, hàng trăm ý kiến sau đó thêm mắm thêm muối, chê bai chung cư X và “khuyên” mọi người nên mua nhà ở chung cư Y.

Sau khi doanh nghiệp X gửi đơn khiếu nại, quản trị diễn đàn mời người đưa tin tới làm việc thì họ biến mất luôn. Qua xác minh, cũng không hề có chuyện nhà vệ sinh ở chung cư X bị xì như vậy. Doanh nghiệp X cho rằng mình chính là nạn nhân của hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

Qua chỉ một trường hợp cụ thể trên, có thể thấy ngay chủ trang mạng xã hội, chủ diễn đàn cũng rất khó quản lý và kiểm chứng thông tin do thành viên đưa lên. Mặc dù mỗi diễn đàn nói chung đều có những quy định về việc người đăng phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin.

Pháp luật từ lâu quy định chủ trang mạng, chủ trang web phải chịu trách nhiệm về những thông tin trên diễn đàn. Gần đây còn có Nghị định 74/2013 về xử phạt hành chính trong lĩnh vực công nghệ thông tin, quy định mức chế tài rất nặng. Chẳng hạn như tại điều 65 quy định tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội sẽ bị phạt tiền từ 30-50 triệu đồng nếu có các hành vi như: chủ động cung cấp nội dung thông tin sai sự thật, vu khống, xuyên tạc, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức và danh dự, nhân phẩm của cá nhân... Tuy nhiên, quy định này mới chỉ là xử phạt và xử lý về mặt hành chính.

Trong khi có thể nói là những hành vi sai phạm như vậy trên thực tế rất khó bị phát hiện, vì các cơ quan quản lý nhà nước không thể cứ khư khư canh chừng, kiểm tra từng tin bài trên mạng Internet. Mà hầu như chỉ xử lý, xử phạt sau khi có sự khiếu nại, tố cáo của các “nạn nhân”.

Về mặt pháp luật, việc cố tình đưa lên mạng những thông tin sai sự thật, vu khống, xúc phạm uy tín của cá nhân hay doanh nghiệp không chỉ đơn thuần là hành vi vi phạm hành chính và chỉ bị xử lý bằng biện pháp hành chính. Đó còn là những hành vi vi phạm pháp luật dân sự, vi phạm về quyền tài sản và nhân thân của tổ chức, cá nhân. Thậm chí nếu nghiêm trọng còn là sự vi phạm pháp luật hình sự. Trong những trường hợp như vậy, việc giải quyết không chỉ dừng ở việc xử lý vi phạm hành chính, mà nạn nhân có thể và cần phải đưa ra tòa án, buộc chấm dứt hành vi và bồi thường thiệt hại. Thậm chí có thể tố cáo và yêu cầu truy cứu trách nhiệm hình sự (chẳng hạn là về tội danh “vu khống” - theo quy định tại Bộ luật Hình sự).

Ngoài ra, hiện nay văn bản pháp luật giữa các lĩnh vực khác nhau vẫn còn có độ “vênh” nhất định, nên nhiều khi có những chuyện “dở khóc dở cười” mà rất khó xử lý. Chẳng hạn như việc mới đây (giữa tháng 3-2014), báo chí đưa tin một số cá nhân đứng trên đường phố TPHCM công khai giơ bảng, rao bán một số tên miền có tên gần giống hay thậm chí trùng với tên một số doanh nghiệp, ngân hàng lớn. Điều đáng nói là họ gắn thêm những dòng chữ như “cần tiền trả nợ” nên bán tên miền với giá hàng chục tỉ đồng (trong khi tiền đăng ký chỉ khoảng vài trăm ngàn đồng). Vấn đề là hiện nay tên miền quốc tế được tự do mua bán, chuyển nhượng, còn tên miền Việt Nam (.vn) sắp tới cũng sẽ được cho phép. Chính vì vậy, có chuyện một số cá nhân đã nhanh tay đăng ký những tên miền lấy tên giống hoặc gần giống những doanh nghiệp nổi tiếng, có uy tín rồi công nhiên rao bán. Việc bán tên miền theo kiểu như vậy rõ ràng là hành vi làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của tổ chức có liên quan.

Doanh nghiệp cần xác định rõ trên sân chơi Internet, ngoài những mặt tích cực, thì cũng luôn tồn tại và tiềm ẩn các yếu tố tiêu cực, rủi ro. Đây là một “cuộc chiến” của các doanh nghiệp. Do vậy, doanh nghiệp cần biết chủ động tự bảo vệ mình. Cụ thể là áp dụng tổng hợp nhiều biện pháp, nhiều phương án: từ khiếu nại hành chính, cho đến khởi kiện dân sự, tố cáo hình sự chứ không thể chỉ hoàn toàn trông chờ vào vai trò kiểm tra, quản lý của các cơ quan chức năng nhà nước.

Sưu tầm: Văn Phong

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)