Bà Nguyễn Thị Bích, năm nay 70 tuổi, kể: “Năm 1962, chồng tôi trở về sau mấy năm đi dân công hỏa tuyến phục vụ chiến trường Quảng Trị. Lần lượt ông cho tôi ba đứa con: Phan Thanh Danh, Phan Thanh Giản và Phan Thị Bi. Khi mới lọt lòng, đứa nào cũng bình thường. Rồi chỉ vài tháng sau, đôi chân các cháu bắt đầu teo tóp lại, cái lưng thì gù xuống. Thế là các cháu bắt đầu lết giữa cuộc đời”.

Nghèo khổ, bệnh tật, nhưng ông bà vẫn cố nuôi con ăn học. Không đi được bằng chân, các anh chị sử dụng hai miếng gỗ làm đòn để tự di chuyển bằng hai đôi tay đến trường làng. Không đủ ăn, sức cùng, lực kiệt, chẳng bao lâu sau chồng bà Bích đổ bệnh qua đời. Sự học trên đôi đòn gỗ của các anh chị cũng chấm dứt. Lúc ấy, anh Danh, chị Bi học đến lớp 4, anh Giản học xong lớp 7. Để giúp mẹ, ngoài việc nhà, mấy anh em tự mày mò tập đan lưới bán cho ngư dân. Mỗi ngày thức dậy từ 3 giờ sáng đan lưới cho đến 22 giờ đêm, ba người đan được gần 10 m, đủ ăn trong ngày.

Sau đó, anh Giản lại tìm đến với nghề hớt tóc kiếm tiền. Sau nhiều tháng đem mấy cái đầu tóc anh chị em trong nhà ra... thực tập, kể cả đầu tóc của bà Bích, cuối cùng anh Giản cũng quen tay. Thương tình, khách làng trên xóm dưới, ai cũng tìm đến nhờ anh Giản cắt tóc. Trung bình mỗi ngày anh “kiếm được 5... đầu tóc”, thu nhập khoảng 20.000 đồng.

Biết được câu chuyện cảm động của ba anh em tàn tật nhưng giàu nghị lực, năm 2003, Thủ tướng Phan Văn Khải gửi tặng anh Phan Thanh Giản chiếc xe lăn để giúp anh thuận lợi hơn khi đi cắt tóc. Anh Phan Thanh Giản nhớ lại: “Nhận được xe của Thủ tướng tặng mà tưởng mình đang mơ, cả nhà không sao ngủ được vì quá sung sướng”. Có xe lăn, anh Giản còn làm thêm nghề bơm ga hộp quẹt. Ngày nắng cũng như ngày mưa, lúc nào anh cũng có mặt nơi quán cóc của mình để kiếm tiền giúp mẹ mua mắm muối. Hai người còn lại sớm hôm cùng mẹ già chăn nuôi heo, gà.

Bài và ảnh: LINH AN