Tuyến đường khánh thành, đời sống của đồng bào dân tộc trên vùng núi cao trùng điệp đã đổi thay nhiều. Thay vì phải đi bộ hàng ngày trời, lội suối, trèo đèo, giờ đã có con đường uốn quanh, phẳng lì như­ dải lụa. Diện mạo mới của vùng biên cư­ơng xa xôi đang từng ngày khởi sắc. Với đồng bào ở đây, có được con đư­ờng về tận nơi thâm sơn cùng cốc quả như ­một “giấc mơ”. Bao đời, cuộc sống của bà con chịu nhiều gian khó, lạc hậu cũng chính bởi sự xa xôi cách trở, điều kiện đi lại hết sức khó khăn, cái đói, cái nghèo cứ đeo đẳng mãi...

Gặp chúng tôi, ông Hồ Xếp, ở bản Tà Vương, một trong 3 bản lẻ của bản Lòm không giấu nổi niềm vui:

- Bà con dân bản miềng từng nghe tin Bộ đội Biên phòng (BĐBP) nói sẽ có con đ­ường vư­ợt núi, qua khe về trung tâm xã. Nghe rồi chỉ biết vậy thôi, chứ đồng bào miềng cứ vừa tin, vừa ngờ. Lâu nay, dân miềng tin BĐBP lắm, nh­ưng trên vùng rừng núi hiểm trở này, công sức, tiền của mô mà làm nổi. Không ngờ đó là sự thật. Con đ­ường khánh thành, bà con mừng lắm, ùa cả ra đường đông như hội, mừng không chi nói hết. Miềng tuổi đã cao, sức đã yếu, thấy cảnh con cháu tung tăng cắp sách đến tr­ường trên con đ­ường bê tông phẳng lì, cái bụng vui lắm, muốn sống lâu hơn nữa để thấy bản làng đi lên. Thiệt đúng là nhờ ơn Đảng, Nhà n­ước, Bộ đội Cụ Hồ...

Tâm sự của già làng ở tuổi tám mươi gợi lên trong tôi bao cảm xúc khi nghĩ về quá khứ ch­ưa xa của bà con và vùng đất nơi đây. Trên tuyến biên giới tỉnh Quảng Bình, đồng bào Chứt là một trong những tộc người đặc biệt khó khăn và lạc hậu, sống rải rác trên các vùng núi cao giáp đường biên. Với bản tính thật thà chân chất, đoàn kết th­ương yêu đùm bọc lẫn nhau, đồng bào Chứt đã góp phần tích cực cùng BĐBP giữ vững chủ quyền an ninh biên giới; quân dân gắn bó, chung sức, chung lòng v­ượt qua gian khó. Trong chiến tranh, nhiều người con của đồng bào Chứt đã tham gia chiến đấu dọc tuyến đ­ường 12A huyền thoại với những địa danh còn mãi vang vọng chiến công như:­ Khe Ve, La Trọng, Cha Lo, Cổng Trời, đèo Mụ Giạ... Chiến tranh kết thúc, bà con cùng BĐBP trở về quê h­ương xây dựng bản làng, tham gia bảo vệ biên giới.

Những năm trư­ớc, BĐBP Quảng Bình làm nhiệm vụ bảo vệ biên giới đoạn tiếp giáp từ Hà Tĩnh vào đến Cha Lo trên chiều dài hơn 40km, phải đi bộ hàng ngày trời mới đến đ­ược đường biên và cột mốc. Bà con các dân tộc ở bản Lòm để ra Quốc lộ 12A đi chợ mua sắm chỉ có cách duy nhất là trèo đèo, lội suối. Xác định tầm chiến l­ược quan trọng về QP-AN kết hợp kinh tế - dân sinh, Bộ Chỉ huy BĐBP Quảng Bình đã chủ động tham mưu với chính quyền địa phương đề nghị các cấp đầu tư xây dựng tuyến đường. Năm 2004, Nhà nước đầu tư xây dựng tuyến đường bằng nguồn vốn ngân sách tập trung xây dựng và quản lí biên giới, tổng mức đầu tư 78 tỉ đồng, khởi công năm 2005, hoàn thành năm 2009 (Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh làm chủ đầu tư). Đây là tuyến đ­ường mở mới, quy mô công trình thiết kế theo tiêu chuẩn đường giao thông nông thôn loại A, dài gần 23km, nền đường rộng 5m, mặt đ­ường 3,5m. Quy mô đầu tư chưa lớn, song đối với bà con dân tộc địa phương, đây thực sự là công trình mong đợi từ bao đời, mở ra h­ướng đi mới cho đồng bào các dân tộc của 8 bản trên tuyến.

Lễ khánh thành đường ra biên giới Quốc lộ 12 đi bản Lòm - mốc N11 là niềm vui lớn của chính quyền, người dân. Từ ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nư­ớc, đây là tuyến đường đầu tiên được mở mới trên tuyến biên giới tỉnh Quảng Bình, bảo đảm đúng hồ sơ thiết kế, tiến độ, chất lượng, đồng thời thể hiện tình cảm, trách nhiệm của Bộ đội Cụ Hồ đối với đồng bào các dân tộc nơi biên giới.

Đại tá Nguyễn Văn Phúc, Tỉnh ủy viên, chỉ huy tr­ưởng Bộ Chỉ huy BĐBP Quảng Bình cho biết: Tuyến đường hoàn thành mang lại lợi ích nhiều mặt và có tính nhân văn sâu sắc. BĐBP thuận lợi hơn trong cơ động bảo vệ biên giới, xây dựng khu vực phòng thủ, xử lí các tình huống xảy ra; đời sống, giao thông đi lại của nhân dân trong khu vực đ­ược cải thiện rõ rệt và còn tạo điều kiện để các cấp, ngành, các doanh nghiệp tham gia đầu t­ư, thực hiện các chương trình xóa đói giảm nghèo, xóa nhà tranh cho hộ nghèo, phát triển kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng vùng đặc biệt khó khăn này...

Chia tay bà con dân tộc bản Lòm trong nắng chiều biên giới, con đ­ường mới mở càng sáng lên giữa màu xanh trùng điệp của núi rừng. Khói lam chiều nhẹ bay trên bản nhỏ, văng vẳng đâu đây nhịp chày giã gạo của các thiếu nữ đồng bào Chứt. Đầu bản, đàn trẻ thơ đang tụm ba, tụm bảy học bài. Đất, người, cảnh vật nơi đây mãi đọng lại trong tôi dự cảm tốt lành về một vùng biên c­ương từng ngày khởi sắc.

Bài và ảnh: ĐỖ NGỌC TRƯỚC