Chỉ sau 2 năm đầu nghiên cứu, báo cáo khoa học đầu tiên gửi về Đức đã khiến Giám đốc vườn thú Cologne (Đức), ông Theo Pagel, gọi Phong Nha - Kẻ Bàng là “thiên đường sinh thái cuối cùng của Việt Nam”.

Phát hiện bất ngờ

Đến năm 2006, Ziegler gây “choáng” cho đồng nghiệp trên thế giới bằng bản báo cáo về hệ bò sát lưỡng cư với 140 loài được tìm thấy ở Phong Nha - Kẻ Bàng. Trong “thiên đường sinh thái” mà Ziegler khám phá, có đến 9 loài lần đầu khoa học biết đến là rắn lục vảy lưng ba gờ (triceratolepidophis sieversorum), tắc kè Phong Nha - Kẻ Bàng (cyrtodactylus phongnhakebangensis), thằn lằn tai Noggei (tropidophorus noggei), rắn mai gầm Thành (Calamaria thanhi), rắn sãi (amphiesma andreae), thằn lằn bóng (lygosoma boehmei), tắc kè gấm (cyrtodactylus cryptus), rắn má smithi (fimbrios smithi) và nhái cây quyết (philautus quyeti).

Thomas Ziegler trong một chuyến nghiên cứu bò sát lưỡng cư tại Phong Nha - Kẻ Bàng. (Ảnh: Nguyễn Oanh)

Lần phát hiện loài tắc kè sau này được đặt tên “Phong Nha - Kẻ Bàng” là nhờ một tai nạn nhớ đời với ông. Khi đó, giữa mùa mưa năm 2002, Ziegler lang thang một mình trên núi thì bất ngờ trượt ngã trên dốc đá tai mèo, chân gãy. Ziegler lập tức gọi điện thoại vệ tinh về vườn thú Cologne ở Đức, nhờ đồng nghiệp  liên lạc với kiểm lâm Phong Nha - Kẻ Bàng cứu hộ. Trong lúc chờ đợi, đau đớn vì chiếc chân gãy, ông bỗng nhận ra dấu vết bài tiết của một loài tắc kè lạ. Nén đau, rọi đèn pin rọi vào các hốc đá, Ziegle bật lên “eureka” khi thấy một chú tắc kè dường như thuộc loài chưa từng biết.

Về Đức chữa vết thương, ông tranh thủ mang theo mẫu vật để nghiên cứu sâu hơn. Sau này, hội đồng khoa học của nhiều trường đại học châu Âu chính thức công nhận đây là loài chưa từng được phát hiện. Ziegle  bảo: với người bình thường, “phongnhakebangensis” chỉ là một cái tên, song với nhà khoa học là một bước tiến mới trong nghiên cứu về loài trên trái đất.

Còn 40 loài chưa ghi nhận

Đến cuối năm 2009 này, số loài bò, sát lưỡng cư được Ziegler phát hiện ở Phong Nha - Kẻ Bàng lên tới gần 150. Trong các bản báo cáo, ông luôn nhấn mạnh, sự đa dạng sinh học ở khu vực núi đá vôi Phong Nha - Kẻ Bàng là độc nhất vô nhị: “Căn cứ trên những nghiên cứu lâu dài của chúng tôi tại Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, có thể khẳng định rằng sự đa dạng của các loài lưỡng cư, bò sát của Việt Nam vẫn chưa được ước lượng hết và chúng ta mới đang ở điểm xuất phát”. 

Tắc kè Cyrtodactylus Phongnhakebangensis do Thomas phát hiện.

Dù đã mất một thời gian dài nghiên cứu chuyên sâu, song Ziegler vẫn nhấn mạnh: “chưa thể khám phá, công bố đầy đủ về sự đa dạng về lưỡng cư, bò sát của khu vực Phong Nha - Kể  Bàng... Có thể có tới 40 loài lưỡng cư, bò sát phân bố trong khu vực nhưng chưa được ghi nhận”. Suy đoán còn 40 loài bò sát, lưỡng cư chưa được phát hiện của Ziegle cũng được đồng nghiệp của ông, Hendrix, tình.

Hãy đợi những phát hiện mới, bởi lẽ Phong Nha - Kẻ Bàng còn hàng chục ngàn héc-ta chưa có dấu chân của nhà khoa học. Rất nhiều bí mật đang chờ khám phá.