Vì vậy, sản lượng khai thác từ nguồn lợi từ biển của địa phương liên tục tăng trưởng và chuyển dịch đúng hướng, song vẫn bảo vệ và giảm thiểu được những ảnh hưởng xấu tác động đến môi trường biển.

Cơ cấu lại năng lực phương tiện

Ông Trần Văn Tuân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Bình khẳng định: Chương trình phát triển thủy sản giai đoạn 2006-2010 của tỉnh Quảng Bình đã và đang thu được những kết quả rất khả quan. Trước hết, tỉnh tập trung đầu tư nâng cao năng lực phương tiện khai thác hải sản xa bờ, đủ điều kiện chịu đựng được sóng gió cấp 5-6 để khai thác khơi phù hợp với ngư trường vịnh Bắc bộ và biển miền Trung. Hiện nay địa phương có gần 3.300 tàu cá, giảm hơn 4%, chủ yếu là giảm các phương tiện nhỏ so với năm 2005. Trong đó, tỉnh phát triển cỡ tàu 45 CV trở lên đạt 1.600 chiếc và đều được trang bị đầy đủ các thiết bị hàng hải như máy định vị, dò cá và thông tin liên lạc tầm xa. Đồng thời, Quảng Bình cũng chú trọng đầu tư phát triển nghề lưới vây khơi, rê khơi, nghề câu khơi kết hợp mành chụp chiếm tới 60% cơ cấu nghề khai thác. Qua đó đã giảm mạnh được 25% các nghề lộng như mành đèn, màng chà, giã kéo..., từng bước xóa bỏ các hoạt động khai thác ven bờ mang tính hủy diệt nguồn lợi thủy sản, đặc biệt là dùng chất nổ, xung điện...lâu nay.

Chính từ chỗ quy hoạch và sắp xếp lại hoạt động khai thác hải sản theo hướng bền vững, cộng với chính sách hỗ trợ hợp lý nên ngư dân đã mạnh dạn đầu tư mua sắm ngư cụ, trang bị nhiều nghề trên một đơn vị tàu để chủ động bám biển, tổ chức sản xuất theo mùa vụ luân chuyển quanh năm, di chuyển ngư trường, bám luồng cá để đánh bắt đạt hiệu quả cao nhất, nên sản lượng đánh bắt cá tôm các loại của Quảng Bình tăng bình quân hàng năm trên 10%, riêng năm 2009 đạt gần 36.000 tấn, cao nhất từ trước đến nay. Một số nghề như lưới vây khơi, mắt lưới lớn chụp mực 4 cần ganh, câu mực, câu cá hố, lưới rê khơi, rê cá dưa được ngư dân phát triển mạnh mẽ vừa tăng giá trị kinh tế, vừa giảm thiểu ảnh hưởng xấu đến đa dạng sinh học biển.

Mô hình cộng đồng ngư dân

Lệ Thủy là một trong những trung tâm nghề biển của tỉnh Quảng Bình. Tuy vậy, trước năm 2006, nơi đây vẫn là huyện nghèo do nghề đánh bắt hải sản theo kiểu manh mún, nhỏ lẻ theo phương thức khai thác ven bờ. Nhưng sau khi được thụ hưởng Chương trình phát triển thuỷ sản bền vững của tỉnh, ngư dân 3 xã bãi ngang của huyện đã mạnh dạn đầu tư đóng mới tàu thuyền công suất cao, mua sắm lưới cụ hiện đại vươn ra khơi xa, nên chỉ riêng 3 tháng đầu năm nay tổng sản lượng hải sản đánh bắt lên tới 357 tấn có giá trị xuất khẩu cao như cá ngừ đại dương, cá hố, tôm hùm, mực ống...

Theo ngư phủ Võ Văn Tần, một trong những nguyên nhân giúp ngư dân địa phương vươn ra khơi xa là do xã thành lập được mô hình cộng đồng theo tổ đoàn kết sản xuất trên biển. Qua đó, ngư dân được tập huấn những kỹ năng đánh bắt hải sản hiện đại, cách thức nhận biết được thềm lục địa, quy tắc ứng xử có trách nhiệm trong khai thác. Nhất là việc cứu hộ, cứu nạn khi gặp những bất trắc trên biển khơi, đồng thời là "tai mắt" bảo vệ chủ quyền biển, đảo của tổ quốc. Không ít những thông tin kịp thời của cộng đồng ngư dân ở đây, đã giúp lực lượng chức năng kịp thời xua đuổi những phương tiện nước ngoài xâm nhập lãnh hải trái phép; xử lý nghiêm minh các hoạt động vi phạm nguồn lợi hải sản, góp phần đắc lực bảo vệ hệ sinh thái biển từ Nam Đồng Hới đến tận Mũi Lay.

Mô hình cộng đồng ngư dân hiện được các ngành chức năng Quảng Bình quan tâm nhân rộng tới các làng, xã ven biển. Đây thực sự là mô hình quản lý phù hợp với phong tập quán truyền thống của ngư dân địa phương, qua đó nâng cao ý thức của người dân trong hoạt động quản lý, bảo vệ và khai thác hợp lý tài nguyên biển. Bên cạnh đó, Dự án khu dịch vụ hậu cần và neo đậu tránh trú bão cho tàu thuyền tại Hòn La đang gấp rút hoàn thiện, sẽ tạo thêm động lực để Quảng Bình tạo nên bước đột phá phát triển hiệu quả hơn nữa nghề đánh bắt hải sản xa bờ./.