Ông Ðoàn Xuân Du, trưởng thôn Cồn Cam, xã Ðức Hóa, huyện miền núi Tuyên Hóa (Quảng Bình) cho biết, cứ vào tháng tư âm lịch hằng năm, người dân ở thôn nghèo này lại thiếu nước sinh hoạt. Năm nay, nắng nóng đến sớm, nên mới cuối tháng ba mà giếng của nhiều gia đình đã cạn. Ông Du nói nửa đùa nửa thật: "Dân Cồn Cam lo nước còn hơn lo gạo". Từ tờ mờ sáng, người dân trong thôn gọi nhau đi gánh nước ở đầu nguồn sông Gianh hoặc từ các con suối. Trời nắng gắt và không mưa, nên đầu nguồn sông Gianh nước cũng cạn khô, nhiều nơi trở thành nơi chăn thả trâu. Thôn phải họp dân để vận động hạn chế việc thả trâu tự do, ảnh hưởng đến nguồn nước. Chị Ðoàn Thị Hoa cho biết, hằng ngày phải đi ba cây số để gánh được hai thùng nước, cả nhà sử dụng dè sẻn cũng được một buổi nhưng nước sông cũng sắp cạn, không biết lấy nước ở đâu mà dùng. Theo ông Du, để khoan được một cái giếng phải mất cả chục triệu đồng nhưng cũng không có nhiều nước. Ðã có những nhà khoan giếng sâu hàng chục mét, nhưng chỉ sử dụng được khoảng năm tháng. Hiện nay, rất nhiều giếng trơ đáy.

Ðến hai thôn 6 và 7 xã Xuân Trạch, huyện Bố Trạch, chúng tôi chứng kiến người dân "vật lộn" với cảnh thiếu nước sinh hoạt. Hầu như gia đình nào cũng thu xếp thời gian, cử người đi lấy nước về dùng. Tại một trong hai điểm lấy nước ở thôn 7, nhiều người dân phải xếp hàng khoảng 10 đến 15 phút, thậm chí có người chờ đến gần cả tiếng mới lấy được ít nước về dùng dè sẻn trong ngày. Gia đình chị Hoàng Thị Lĩnh có sáu người, thay phiên nhau đi lấy nước. Nhìn ống nước chảy chậm, Chị Lĩnh ngao ngán nói: "Mùa mưa, nước từ cái ống này còn chảy về nhiều chứ mùa hè thì yếu lắm. Mấy hôm nay nhà tui hứng được chừng 30 lít nước nhưng phải đứng chờ gần ba chục phút. Có hôm ống nước tắc, người trong thôn ra lấy nước đông, phải chờ cả tiếng đồng hồ mới lấy được hai can nước". Chị Hoàng Thị Nguyệt bức xúc: "Nhiều hôm vòi nước chảy quá yếu, lại có quá nhiều người đứng chen chúc chờ lấy nước về dùng, đã có vụ người dân xô xát với nhau để tranh lấy nước sớm".

Việc lấy nước dùng cho sinh hoạt trong gia đình đã khó, còn để phục vụ kinh doanh thì gay gắt hơn. Anh Nguyễn Như Trung ở thôn 7, xã Xuân Trạch, kinh doanh dịch vụ ăn uống, hằng ngày phải đi mua nước hết hơn 600 nghìn đồng/ngày. Cứ hai ngày lại phải mua nước một lần rồi thuê xe chở về. Ông Lê Văn Thành, trưởng thôn 7 cho biết, toàn thôn có 122 hộ, với 557 nhân khẩu nhưng phụ thuộc hoàn toàn vào hai điểm cung cấp nước tự chảy. Do thiếu nước sinh hoạt nên nhiều người phải xuống tận vùng Troóc (xã Phúc Trạch), cách xa hàng km để xin nước về dùng. Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Trạch Cao Thế Vĩnh cho biết, xã miền núi Xuân Trạch có 10 thôn, do địa hình đồi núi phức tạp nên nguồn nước sinh hoạt cũng như phục vụ sản xuất gặp nhiều khó khăn. Hiện năm thôn đã có công trình nước sạch, riêng tại hai thôn 6 và 7 trước đây cũng đã có công trình nước tự chảy nhưng vận hành được khoảng một năm thì bị hỏng rồi bỏ hoang cho đến nay.

Nằm ven dòng sông Lý Hòa, nhưng người dân thôn Nam Sơn, xã Phú Trạch, huyện Bố Trạch cũng không có nước ngọt để dùng. Vì thế, 130 hộ dân thường xuyên phải đi mua nước và sử dụng một cách rất tằn tiện. Chị Ðoàn Hồng Nơi cho biết: "Nhà tui có sáu người, mỗi ngày bỏ ra 6.000 đồng để sang xã Ðồng Trạch mua ba can nhựa nước (mỗi can 20 lít) để sử dụng. Nhưng nước ngọt cũng chủ yếu để ăn uống còn tắm giặt thì đành phải ra bờ sông, hay ra các ao hồ tự nhiên. Biết là mất vệ sinh nhưng mần răng được!" Ông Ðỗ Văn Chấu nói xen vào: "Người ta bán nước ngọt giá mỗi can là 2.000 đồng. Nếu thuê đò sang xã Ðồng Trạch chở mỗi can nước về tốn thêm khoảng 2.000 đồng, còn sử dụng xe máy thì tốn kém hơn vì phải đi một quãng đường hơn hai cây số. Lắm khi đi làm ruộng về, người mệt mỏi, nóng bức nhưng có dám tắm bằng nước ngọt mô. Chúng tôi mong được đầu tư công trình nước sạch để người dân bớt khổ".

Giám đốc Trung tâm nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn Quảng Bình Nguyễn Văn Ðược cho biết, nắng nóng kéo dài làm nguồn nước mặt ở sông suối bị cạn kiệt, mực nước ngầm hạ thấp, nguồn nước cấp cho các công trình nước sinh hoạt thiếu nên nhiều công trình phải ngừng hoạt động. Bên cạnh đó, một số địa phương khó khăn về nguồn nước nhưng do nguồn vốn hạn hẹp hoặc đang trong giai đoạn vận động vốn nên chưa xây dựng được công trình cấp nước. Hiện trung tâm đang tích cực theo dõi tình hình thiếu nước sinh hoạt ở các địa phương để có các biện pháp giải quyết thích hợp. Trước hết, sửa chữa ngay các công trình cấp nước hư hỏng, khơi sâu thêm các giếng đào, nạo vét, khơi thông và làm sạch nước đầu nguồn, nơi thu nước của hệ thống dẫn nước tự chảy; xem xét để cung cấp nước bằng thiết bị và phương tiện cơ động; đồng thời lập dự án và tranh thủ các nguồn vốn đầu tư công trình cấp nước tại các vùng dân cư khó khăn về nước.

Mùa nắng nóng đang còn kéo dài, người dân nơi đây vẫn hằng ngày tìm nguồn nước và mong chờ các ngành chức năng và chính quyền các cấp hỗ trợ nguồn nước sạch.

Hương Giang