Bác Lê Công Thú, Tiểu đội trưởng Tiểu đội 1, Đại đội 7 nhớ lại: Trước năm 1965, đường 16 đoạn rộng nhất cũng chỉ 1,5m, vách núi cheo leo, đến mùa mưa thì việc vận chuyển hàng hóa gặp vô vàn khó khăn, nhiều lúc nước lũ đã chia cắt con đường thành nhiều đoạn.

Trước thực tế đó, vào mùa mưa năm 1965, cấp trên đã điều động Đại đội 7 TNXP (thuộc Công trường 16) đảm nhận việc đưa những chiếc thuyền từ Đông Trường Sơn sang Tây Trường Sơn. Điểm bắt đầu từ huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình đến bờ sông Sê Băng Hiêng thuộc nước bạn Lào để vận chuyển lương thực, vũ khí, thuốc men chi viện cho chiến trường miền Nam. Đây là một quyết định rất sáng suốt và táo bạo, độc đáo trong việc giữ vững mạch máu giao thông, chi viện sức người, sức của cho chiến trường miền Nam mà Mỹ - ngụy không thể ngờ tới.

Để đưa được những chiếc thuyền dài 6 đến 7m, nặng hơn 500kg vượt hơn 100km là cả một kỳ tích. Nguy hiểm nhất là cung đường vượt đèo Nghìn Linh Một (đèo cao hơn 1.000m so với mực nước biển) bởi độ dốc rất lớn, lại nhiều cua hẹp. Có nhiều đoạn đường quá hẹp lại cua gấp, các chiến sĩ TNXP phải mở rộng thêm đường bằng cách chặt cây rừng ốp vào vách núi...

Vượt Trường Sơn. Ảnh tư liệu/internet.

Tại những khúc cua, khi các TNXP đưa được phần đầu thuyền qua được thì đuôi thuyền lại bị đẩy ngược ra phía vách núi, những người phía đuôi thuyền rất dễ bị bật ra khỏi đường vận chuyển, rơi xuống vực thẳm. Họ phải đẩy, phải vần chiếc thuyền từng xăng-ti-mét, chỉ cần một chút sơ sẩy là thuyền có thể bị rơi xuống vực và nguy hiểm đến tính mạng của đồng đội.

Đã có chiến sĩ phải hy sinh tính mạng của mình để ghìm thuyền lại, quyết không để thuyền bị rơi xuống vực. Anh Lê Văn Sơn, quê xã Lương Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình là tấm gương hy sinh anh dũng như vậy. Khi đó, các chiến sĩ của ta đang vận chuyển một chiếc thuyền đến đèo Nghìn Linh Một, tại một khúc cua rất hẹp, khi đẩy được đầu thuyền về phía vách núi thì đuôi thuyền lại bị đẩy ngược ra phía vực, loay hoay mãi vẫn chưa đẩy thuyền qua được khúc cua. Khi đó, các chiến sĩ phải đẩy thật mạnh đầu thuyền để thuyền sát vách núi rồi mới đẩy thuyền qua khúc cua được. Do lực đẩy quá mạnh, anh Sơn bị bật ra khỏi đường và rơi xuống vực sâu 20-30m. Con thuyền được bảo vệ an toàn nhưng anh Sơn đã anh dũng hy sinh.

Với lòng quả cảm của các chiến sĩ TNXP, chỉ trong vòng một tháng, Đại đội 7, Công trường 16, TNXP Quảng Bình đã vận chuyển được 60 chiếc thuyền giữ nguyên vẹn đến sông Sê Băng Hiêng, hình thành một đội thuyền vận chuyển lương thực, vũ khí, thuốc men chi viện cho chiến trường miền Nam rất hiệu quả, an toàn và bí mật.

Trịnh Duy Hưng