Theo Hiệp định Tài chính và vốn vay giữa Ngân hàng Tái thiết Đức (KFW) và Bộ Tài chính đại diện cho nước CHXHCN Việt Nam ký ngày 28.12.2007, Dự án Bảo tồn và Phát triển bền vững tài nguyên thiên nhiên Khu vực Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình gọi tắt là Dự án KVPN-KB được tài trợ bởi Chính phủ Đức, do Ngân hàng Tái thiết Đức hỗ trợ về tài chính hơn 12 triệu euro trong đó 8 triệu euro là khoản tài trợ không hoàn lại và hơn 4 triệu euro là cho vay ưu đãi theo điều kiện ODA. Ngoài ra, vốn đối ứng của Việt Nam cho dự án là khoảng 20%. Như vậy, tổng số vốn của dự án KVPN-KB khoảng 15 triệu euro, thực hiện trong thời gian 8 năm.

Trong thỏa thuận riêng của Hiệp định Tài chính và vay vốn này, UBND tỉnh Quảng Bình là cơ quan chủ quản chịu trách nhiệm điều hành dự án, Sở Kế hoạch- Đầu tư được UBND tỉnh Quảng Bình giao làm chủ đầu tư, chịu trách nhiệm thực hiện vận hành dự án và thành lập Ban Quản lý Dự án (BQLDA).

Dự án KV PN-KB hướng tới mục tiêu tăng cường quản lý và bảo tồn nguồn tài nguyên thiên nhiên khu vực di sản Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng. Nhiệm vụ của Dự án KVPN-KB liên quan đến việc bảo vệ và mở rộng vùng lõi đa dạng sinh học khoảng 124.727 ha, bao gồm Vườn QG Phong Nha-Kẻ Bàng cùng với vùng phụ cận khoảng 32.934 ha nằm trong huyện Minh Hóa thuộc sự quản lý về hành chính của Vườn quốc gia.

Khôi phục và sử dụng bền vững rừng trong vùng đệm bao gồm việc thiết lập các tài khoản tiết kiệm tại một ngân hàng địa phương cho các hộ nông dân, các nhóm thôn bản tham gia vào công tác khôi phục và bảo vệ rừng; thực hiện quỹ phát triển vùng đệm; phát triển lĩnh vực du lịch sinh thái vùng. Mục đích của dự án là giảm thiểu sức ép đối với di sản và cải thiện khả năng quản lý Vườn QG Phong Nha-Kẻ Bàng, kể cả vùng được mở rộng. Điều này góp phần bảo tồn tính đa dạng sinh học của Vườn QG Phong Nha-Kẻ Bàng.

Dự án chính thức đi vào hoạt động tháng 9.2008. Tuy nhiên, đến nay tổng số vốn đã giải ngân mới chỉ là 114 nghìn euro (tương đương 2,83 tỷ đồng) trong số 360 nghìn euro nhận được từ KFW vào tháng 7.2009. Ngược lại, số vốn đối ứng được chi từ ngân sách để “nuôi” dự án đã lên tới gần 6 tỷ đồng.

Công thư của KFW yêu cầu hoàn trả nguồn vốn mà dự án không chứng minh được chi tiêu

Trong công thư ngày 23.7, KFW nói “đang mong đợi những thông tin tiếp theo” của UBND tỉnh Quảng Bình về việc này. Vì vậy, lãnh đạo tỉnh Quảng Bình cần có quyết định dứt khoát về địa vị pháp lý của BQLDA cũng như sự tham gia của những cá nhân cụ thể trong Ban để tránh đưa Dự án vào tình trạng “bế tắc”. Đây là điều mà các bên tham gia dự án và người dân hưởng lợi ở 13 xã vùng đệm khu vực Phong Nha- Kẻ Bàng không mong đợi. (Ông Trần Công Thuật, Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh Quảng Bình)

Ngày 14.6.2010, sau nhiều lần thông báo trách nhiệm của Dự án là phải cung cấp các chứng từ thể hiện hoạt động trong năm 2009 nhưng không được đáp ứng, KFW đã có công thư gửi UBND tỉnh Quảng Bình, Sở Kế hoạch- Đầu tư và Ban Quản lý dự án KV PN-KB về việc “yêu cầu hoàn trả lại nguồn vốn mà Dự án không chứng minh được chi tiêu” và thu hồi lại 200 ngàn euro. Đây là khoản tiền tài trợ không hoàn lại cho tỉnh Quảng Bình để thực hiện kế hoạch hoạt động dự án năm 2009. Theo quy định của nhà tài trợ, sau 4 tháng mà không chứng minh đã giải ngân được thì số tiền tạm ứng trong tài khoản đặc biệt sẽ bị thu hồi lại.

Không chỉ thu hồi số tiền chưa giải ngân trong năm 2009 mà đến nay (8.2010), KFW vẫn chưa thông qua kế hoạch hoạt động và kế hoạch ngân sách năm 2010 của dự án, khiến nhiều hoạt động của dự án theo kế hoạch như mở rộng Vườn QG PN-KB, xây dựng hành lang đa dạng sinh học, trồng rừng, phục hồi rừng vùng đệm, tạo sinh kế cho người dân 13 xã vùng đệm..., đang đứng trước khả năng bị “treo”.

Một vấn đề nữa là trong khuôn khổ của dự án, các tổ chức phi chính phủ mà cụ thể là các tổ chức bảo tồn uy tín gồm Tổ chức Bảo tồn động thực vật quốc tế (FFI), Vườn thú Cologne Zoo (CZ), Hiệp hội Vườn thú Frankfurt (FZS) sẽ có những cuộc điều tra đa dạng sinh học về các nhóm loài gồm thú, linh trưởng, bò sát lưỡng cư ở PN-KB nhưng các tổ chức trên đã rút đi với lý do được đưa ra là thiếu nhân lực. Tuy nhiên, theo tìm hiểu, họ không phải rút đi vì thiếu cán bộ, mà do BQLDA đã làm “phiền lòng” các tổ chức bảo tồn nói trên mà KFW đã nêu đích danh trong các công thư là “làm trái với các thỏa thuận trước đó”.

Ngày 12.8 vừa qua, UBND tỉnh Quảng Bình đã tổ chức cuộc họp tìm giải pháp để giải quyết những vướng mắc của Dự án KV PN-KB. Ông Nguyễn Hữu Hoài, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình cho rằng, BQLDA hiện nay không đảm đương được nhiệm vụ quản lý dự án này. UBND tỉnh Quảng Bình đã đưa ra 2 phương án: một, chuyển BQLDA về UBND tỉnh trực tiếp quản lý; hai, cử lãnh đạo Sở Kế hoạch - Đầu tư phụ trách dự án nhằm nâng cao tính tự chủ, năng lực của BQLDA để đáp ứng những yêu cầu của nhà tài trợ KFW.

Người sưu tầm: Hồng Lựu

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang website nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)