Tình yêu bắt đầu từ nỗi đau

Ông đến với nghề từ một khát vọng dung dị nhưng đầy quyết tâm. Ông kể: “Hồi tôi lên mười, chứng kiến mẹ sinh em gái nhưng sức khỏe suy giảm rồi qua đời do băng huyết. Mồ côi mẹ sớm nên trong thâm tâm, tôi nghĩ phải bằng mọi cách học cho được nghề sản để cứu những phụ nữ chân lấm tay bùn thường gặp hiểm nguy khi vượt cạn…”.

Bác sĩ Khôi (người đứng giữa đang thao tác mổ) mổ nội soi cho một bệnh nhân nữ tại Bệnh viện Việt Nam - CuBa

Sau những năm tháng miệt mài đèn sách, năm 1984, ông tốt nghiệp thủ khoa ĐH Y khoa Huế và được giữ lại làm cán bộ giảng dạy. Đứng trước cơ hội vàng nhưng chàng bác sĩ trẻ vẫn không quên giấc mơ tuổi thơ và những người đàn bà lam lũ ở vùng quê cát Quảng Bình. Cầm tấm bằng bác sĩ loại ưu, ông về quê và xin vào làm tại Bệnh viện Việt Nam – Cu Ba.

Kể chuyện bác sĩ Khôi, người dân và giới bác sĩ ở Quảng Bình không quên về một ca mổ gây chấn động của ông vào mùa hè năm 1999. Năm đó, trong một đêm trực, tuyến dưới chuyển lên bệnh viện Việt Nam-Cu Ba cấp cứu một bệnh nhân băng huyết nặng, sức khỏe nguy kịch.

Qua hội chẩn, lãnh đạo bệnh viện khẳng định: không thể cứu chữa do mất máu vì vỡ động mạch chủ. Lúc ấy, bác sĩ Khôi xin áp dụng phương pháp mới mà ông đã dày công nghiên cứu: mổ thắt động mạch hạ vị để cầm máu. Được lãnh đạo bệnh viện và người nhà bệnh nhân chấp nhận, sau hơn 2 tiếng đồng ông dùng “kỹ thuật mổ thắt động mạch hạ vị cầm máu”, sản phụ được cứu sống. Người nhà bệnh nhân ôm chầm lấy bác sĩ Khôi thốt lên: “Bác là bàn tay vàng”.

Sau ca mổ gây chấn động y giới, “kỹ thuật mổ thắt động mạch hạ vị cầm máu” được bệnh viện ông đưa vào áp dụng, sáng kiến này liên tiếp cứu sống nhiều người bệnh chảy máu trong tưởng như không thể kiểm soát được.

Trong thời gian làm nghề, biết bao lần ông quặn lòng khi thực hiện các ca đẻ bằng máy hút nhưng bị mất điện. Những lúc đó, sản phụ đau đớn quằn quại, còn đứa trẻ gần như tím tái người, thậm chí tràn dịch. Không cầm lòng được, ông quyết tâm cải tiến lại máy hút nhập ngoại. Sau nhiều ngày đêm lao vào mày mò, cân đối, chỉnh sửa, ông đã thành công với máy hút thai dự trữ áp lực âm và đã cứu sống hàng trăm bệnh nhân tràn dịch do mất điện.

Chiếc kẹp pozzi và giải thưởng khoa học

Với chiếc máy hút thai dự trữ áp lực âm, mất điện vẫn hoạt động tốt, ông đã làm đồng nghiệp đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Từ sáng kiến lắp thêm bình dự trữ lực âm có dung tích 20 lít, kèm áp kế và rơle, nếu gặp sự cố mất điện, áp lực bình vẫn duy trì ở mức -760mmHg - 660mmHg, máy vẫn có khả năng hút được thêm 10 - 15 trường hợp. Khi có điện trở lại, bình dự trữ được tích thêm áp lực ổn định -760 mm Hg. Đây là sáng kiến chưa từng có tại Việt Nam và được Bộ Khoa học Công nghệ cấp bằng độc quyền.

Không những vậy, năm 1999, tại hội nghị phụ sản toàn quốc ở Hà Nội, đề tài “kỹ thuật mổ thắt động mạch hạ vị cầm máu” của bác sĩ Phan Xuân Khôi đã gây sửng sốt cho các giáo sư, bác sĩ, chuyên khoa hàng đầu trong ngành phụ sản Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Các chuyên gia sản đã ngạc nhiên bởi tình trạng băng huyết của sản phụ được kiềm chế chỉ với phương pháp mổ của bác sĩ Khôi. Tính nhân bản của cách mổ là cứu sống cả mẹ lẫn con đã được rất nhiều bệnh viện tuyến tỉnh cũng như Trung ương áp dụng.

Chiếc kẹp pozzi cải tiến của ông cũng gây ngạc nhiên cho ngành y tại Hội nghị khoa học về sản phụ khoa quốc tế và sản phụ khoa Việt Pháp - châu Á - Thái Bình Dương hồi tháng 5- 2007.

Có rất nhiều sản phụ được cứu sống khi bác sĩ Phan Xuân Khôi cải tiến dụng cụ Pozzi trong phẫu thuật nội soi bóc nhân xơ và cắt tử cung bán phần. Nó dựa trên nguyên lý uốn cong gập trước của kẹp pozzi với góc 120 độ, đưa pozzi vào ổ bụng qua túi cùng sau, tiến hành cặp vào tử cung để phẫu thuật.

Theo Hội đồng khoa học Bệnh viện Việt Nam - Cu Ba đánh giá, sáng kiến này đã rút ngắn thời gian phẫu thuật. Bệnh phẩm được lấy ra trực tiếp, không phải cắt nhỏ, không làm tổn thương niêm mạc tử cung, vết mổ nhỏ với 5mm, trong khi trước đây, phương pháp cũ phải mổ rộng hơn 5cm.

Nguyên Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ, GS-BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng cũng bất ngờ, nói: “Thực sự là một thành tựu của trí tuệ, một phát minh có giá trị trong hoàn cảnh khó khăn của Việt Nam”. Các chuyên gia y tế hàng đầu cũng nhận thấy với công cụ phẫu thuật của bác sĩ Khôi, độ an toàn tương đương với máy móc kỹ thuật cao, giá thành rất rẻ, mỗi kẹp pozzi chỉ từ 25.000 - 30.000 đồng. Trong khi đó một máy phẫu thuật chuyên biệt cho tử cung lại tốn kém đến 400 triệu đồng, rất khó có thể trang bị cho tất cả bệnh viện các tuyến.

Không những sáng kiến cải tiến dụng cụ, máy móc, bác sĩ Phan Xuân Khôi còn nghiên cứu thành công phương pháp mới trong mổ nội soi đối với ngành y Việt Nam. Đây là phương pháp được bác sĩ Khôi tìm tòi nghiên cứu trong nhiều năm với đề tài: “Kỹ thuật đặt Trocart đầu tiên có sự hướng dẫn của siêu âm trong phẫu thuật nội soi trên bệnh nhân có vết mổ cũ”.

Phương pháp này đã được Hội đồng khoa học Bệnh viện Việt Nam - Cu Ba thông qua vì thành công mỹ mãn với tính nhân văn cao là triệt tiêu những khó khăn, tai biến trong phẫu thuật nội soi, không gây thủng ruột, đảm bảo thẩm mỹ đối với người có vết mổ cũ.

Hơn 24 năm hoạt động sản khoa, 48 tuổi đời, bác sĩ Phan Xuân Khôi đã tạo cho mình một gia tài “vàng” với những sáng kiến cứu người rất thực tiễn. Một trong những sáng kiến đó đã được nhận giải thưởng VIFOTEC Việt Nam là chiếc kẹp pozzi cùng đề tài “Phương pháp cố định tử cung mới, ứng dụng trong phẫu thuật nội soi bóc nhân xơ, cắt tử cung bán phần”. Với những công lao và trí tuệ đã dâng hiến cho sản khoa, ông được Bộ Y tế tặng nhiều bằng khen và vinh danh: “Lao động giỏi, lao động sáng tạo ngành y”.

Tất thảy giải thưởng và thành công đó rất quan trọng với ông, nhưng ông mãn nguyện hơn cả là trong cuộc đời làm nghề của mình, ông đã làm “bà đỡ” cho hơn 30.000 sản phụ, đón hơn ba mươi ngàn sinh linh chào đời bình an. Thời gian đó, ông đã dành cho nghề một tình yêu lớn, tình yêu đó được nuôi dưỡng bằng một triết lý giản đơn: “Cánh đồng sản khoa khắc nghiệt như cát nhưng ở đó có những “lão nông” cần cù thì mầm sống sẽ được sinh sôi”. 

MINH PHONG