Người dân miền Trung chịu nhiều mất mát trong các đợt lũ vừa qua. Ảnh: Thân Ba

Ông Trần Đình Đàn, Chủ nhiệm văn phòng Quốc hội, đã khẳng định như vậy, khi trao đổi với báo chí bên hành lang Quốc hội về nguyên nhân gây ra những trận lũ lịch sử, gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng tại một số tỉnh Bắc Trung Bộ vừa qua.

Ông Đàn nói: Sau khi hình thành đường Hồ Chí Minh, rồi lại chuẩn bị làm đường dọc theo khu vực miền núi của Nghệ An, Quảng Bình, Hà Tĩnh, đặc biệt là vùng Hà Tĩnh, làm cho việc thoát nước từ trên rừng xuống mất tính tự nhiên, nhiều chỗ là đọng lại do những tuyến đường. Thứ nữa, trong khi làm hồ đập, cũng trên tuyến đường đó, chúng ta không có quy hoạch từ trước, chỗ nào chủ đầu tư có đề nghị là địa phương cho vào làm, cộng với khi làm là phải mở đường, phải chặt cây. Như vậy hồ thủy điện không được quy hoạch chu đáo, cộng với chặt cây là lý do làm cho nước ở trên đại ngàn, từ phía Lào đổ sang, phần lớn chảy không theo dòng chảy tự nhiên. Sau khi có một số tuyến đường, đặc biệt tuyến đường Hồ Chí Minh mới làm sau này, một số huyện miền núi như Hương Sơn, Hương Khê của tỉnh Hà Tĩnh, giờ đang bị chịu nặng nhất, bị ngập một cách bất ngờ, do mưa trên ngàn lớn, đọng lại do không được thoát nước tự nhiên.

Các tỉnh ở giữa đồng bằng và miền biển hay nâng cao quốc lộ 1A rồi chúng ta làm một số tuyến đê, lại có tuyến sông được chặn dòng để trữ nước ngọt. Như vậy, nước trên đại ngàn chảy xuống, bị chặn lại bởi những tuyến đường, khẩu độ cho nước chảy ra biển không kịp. Rồi một số hồ đập lớn như hồ Kẻ Gỗ, dung tích nước là 320 triệu m3 nước, ở độ cao 32m so với mặt nước biển, nước xả có lúc 800m3/s. Khi nước xả như vậy cộng với nước trên đại ngàn đổ xuống, bị các tuyến đường, tuyến đê chặn lại nên không chảy theo quy luật tự nhiên.

Thiên tai, một mặt là do mưa lớn, nhưng thêm nguyên nhân nữa là do làm thủy lợi của chúng ta gắn với việc làm thủy điện, giao thông không lường hết được. Theo tôi là có nguyên nhân về con người.

Ví dụ đập Hố Hô, nằm trên đất của Quảng Bình và huyện Hương Khê, Hà Tĩnh, khi làm ngay hồi đó khi chúng tôi chỉ đạo làm cũng không hình dung được lượng nước cũng như là tai họa của nó. Khi mưa lớn, có thể tràn đập, rồi cây đổ xuống có khi chặn lên ngay bờ đập. Bão lũ có yếu tố con người, cả về quy hoạch thủy điện, giao thông ở khu vực này.

Thiên tai không ai lường được. Nhưng bây giờ phải kiểm tra lại, làm quy hoạch cho trọn vẹn. Đáng phát triển mở thủy điện, giao thông đến đâu là phải làm thật kỹ. Có những dự án như Hố Hô hay như thủy điện ở Hương Sơn, nếu hồ vỡ thì thiệt hại không thể lường được. Không những thiệt hại lớn về tài sản mà có thể đe doạ an toàn tính mạng hàng nghìn người. Theo tôi, có những dự án có thể đã được cấp phép rồi, thậm chí kể cả đang làm dở nhưng cần thiết là phải dừng, chứ không thể làm bằng mọi giá.

45 người chết, 23 người mất tích do mưa lũ

Tại Hà Tĩnh hôm qua, trời bắt đầu tạnh mưa và ấm dần lên, nhưng nhiều nơi vẫn còn bị chìm trong nước. Hà Tĩnh còn 105 xã/12 huyện, thị và các đoạn quốc lộ 1A còn ngập sâu trong nước. Công tác tìm kiếm nạn nhân trên chiếc xe khách 48K-5868 bị lũ cuốn trôi được tiến hành khẩn trương. Đến 17h ngày 10/10, lực lượng cứu hộ mới tìm thấy chiếc xe khách cách nơi lũ cuốn 1km.

Chiều qua, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng và đoàn công tác của Chính phủ chỉ đạo khắc phục hậu quả lũ lụt và ứng phó với bão Megi tại 3 tỉnh Hà Tĩnh, Nghệ An, Quảng Bình. Báo cáo tình hình, ông Phan Đình Trạch, Bí thư tỉnh ủy - Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An cho biết tính đến 19.10, Nghệ An có 16 người chết, 2 người mất tích, 38.028 hộ dân bị ngập lũ. Hiện còn 35 xã bị ngập lụt và hàng trăm diện tích đất hoa màu bị hư hỏng nặng, ước tính thiệt tới 1.570 tỷ đồng. Ông Trần Minh Kỳ, Phó chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh báo cáo: Hà Tĩnh địa phương bị thiệt hại nặng nề nhất trong đợt lũ vừa qua. Có 21 người chết, 2 người mất tích (chưa tính 19 hành khách trên xe khách 48K-5868 bị lũ cuốn trôi ngày 18.10). 175.110 hộ bị ngập với 752.142 người bị ảnh hưởng và hàng ngàn tấn thóc, nhà cửa bị hư hỏng nặng. Hà Tĩnh vẫn còn 105 xã bị ngập sâu, ước tính thệt hại sơ bộ của 2 trận lũ là hơn 5.340 tỷ đồng. Tỉnh có 8 người chết, 16 người bị thương, thiệt hại khoảng 342 tỷ đồng. Nếu tính thiệt 2 đợt lũ, Quảng Bình bị thiệt hại 2.298 tỷ đồng; 53 người chết; 16 người mất tích và 96 người bị thương.

Không thể để dân đói, dân rét

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng hoan nghênh tinh thần tương thân tương ái giúp đỡ lẫn nhau trong hoạn nạn của đồng bào trong lũ lụt. Tại buổi làm việc, Thủ tướng chỉ đạo các tỉnh phải bám sát dân hơn nữa để kịp thời ứng cứu, không để bất cứ người dân nào phải chị đói, rét. Khẳng định lũ lụt ở các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình là vô cùng tàn khốc, Thủ tướng chỉ đạo các bộ và địa phương huy động công an, bộ đội kịp thời cứu dân nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và của. "Phải bám sát dân, dứt khoát không để cho người dân nào bị đói, nếu để xảy ra đói thì cần xử lý", Thủ tướng nói. Trung ương sẽ tìm hết mọi cách để hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng do lũ. Công tác cứu hộ, tìm thi thể những người mất tích là không thể lơ là, đơn vị nào để dân đói, dân rét phải chịu trách nhiệm. Cần tập trung nhân lực hơn nữa để giúp dân khắc phục hậu quả lũ lụt. Thủ tướng cũng yêu cầu các ban ngành, đặc biệt là ngành Y tế, chú trọng đến công tác phòng trừ dịch bệnh và không thể để dịch bệnh bùng phát, lây lan…

Trước đề nghị của các tỉnh, Thủ tướng cho biết trước mắt sẽ hỗ trợ 14.000 tấn gạo và 730 tỷ đồng. Trong đó, Hà Tĩnh 250, Quảng 200, Nghệ An 100, Quảng Trị 20, Thanh Hóa 30 và Thừa Thiên - Huế 10 tỷ đồng. Về lương thực, Hà Tĩnh sẽ được hỗ trợ 5.000 tấn gạo, Quảng Bình 3.000, Nghệ An 2.000, Quảng Trị 500 và Huế 500 tấn gạo.

Người sưu tầm: Hồng Lựu

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)