Thực trạng phát triển làng nghề

Là tỉnh nông nghiệp, Quảng Bình có lợi thế về nguồn nguyên liệu tự nhiên và lực lượng lao động khá dồi dào để phát triển tiểu thủ công nghiệp và ngành nghề nông thôn. Khai thác thế mạnh này, ngoài việc khôi phục lại các làng nghề truyền thống đã bị mai một, trong những năm qua, các huyện, thành phố trong tỉnh đã phát triển mạnh các cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp. Các làng nghề ở các huyện, thành phố trong tỉnh đã chuyển hình thức sản xuất từ hộ gia đình sang hình thức liên kết các hộ gia đình với nhau thành tổ hợp, hợp tác xã, doanh nghiệp tư nhân...Sản phẩm hàng hoá làm ra chủ yếu đáp ứng nhu cầu tiêu thụ tại chỗ thì ngày nay sản phẩm từ làng nghề Quảng Bình đã có mặt khắp các thị trường trong nước và một số sản phẩm của địa phương đã xuất khẩu sang các nước ở Châu Á, Châu Âu. Xác định phát triển tiểu thủ công nghiệp-ngành nghề nông thôn là một trong bốn chương trình trọng điểm của địa phương, trong 5 năm từ 2006-2010, Quảng Bình đã đầu tư hơn 30 dự án với tổng nguồn vốn hơn 25 tỷ đồng hỗ trợ các làng nghề. Một số dự án đi vào sản xuất đã mang lại hiệu quả thiết thực như dự án đóng mới, sữa chữa tàu thuyền, chế biến hải sản ở xã Cảnh Dương; dự án sản xuất dây nẹp nhựa ở Quảng Thuận (huyện Quảng Trạch); cơ sở chế biến mây nguyên liệu Phương Bắc (huyện Tuyên Hoá); tổ hợp sản xuất rượu Vạn Lộc; nước mắm Quy Đức (huyện Bố Trạch)...Nhờ đổi mới phương thức sản xuất, các hợp tác mộc mỹ nghệ Tân Tiến (huyện Quảng Ninh), làng nghề chiếu cói An Xá, làng nghề sản xuất nón Liên Thuỷ, hợp tác xã đan lát Xuân Bồ (huyện Lệ Thuỷ) mỗi năm doanh thu đạt từ 2 tỷ đến 3 tỷ đồng, cao nhất từ trước tới nay.

Coi trọng thương hiệu cho sản phẩm

Quảng Bình có nhiều làng nghề truyền thống nổi tiếng, phân bổ đều khắp ở các huyện, thành phố trong tỉnh. Nhưng việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm làm ra của các làng nghề từ lâu vẫn chưa được coi trọng đúng mức. Thực tế cho thấy, các sản phẩm nón lá của làng Thổ Ngoạ (huyện Quảng Trạch); sản phẩm đan lát của làng Thọ Đơn (huyện Quảng Trạch); sản phẩm hương ở Đức Ninh, Nghĩa Ninh, nước mắm Bảo Ninh, Quảng Phú (thành phố Đồng Hới)...đã tồn tại từ hàng chục năm nay, có sức cạnh tranh trên các thị trường trong và ngoài tỉnh nhưng cho đến nay vẫn chưa có một thương hiệu cụ thể để quảng bá và khẳng định của sản phẩm trên thị trường. Nhiều làng nghề có quy mô phát triển khá lớn, sản phẩm làm ra tiêu thụ nhanh, nhưng thương hiệu của sản phẩm là do người tiêu dùng quen gọi thành tên chứ không được tồn tại cụ thể trên văn bản.

Một trong những nguyên nhân các làng nghề ở Quảng Bình chưa xây dựng được thương hiệu là do quy mô sản xuất nhỏ lẻ, trình độ tay nghề của lao động chưa cao, thiếu những nghệ nhân, tay thợ đầu đàn để có thể làm ra những sản phẩm tinh xảo, đáp ứng nhu cầu của thời đại hội nhập hiện nay. Hơn nữa, các cơ sở sản xuất của các làng nghề ở đây còn thô sơ, manh mún, lạc hậu, chậm đầu tư đổi mới. Hầu hết các làng nghề ở trong tỉnh còn thiếu đội ngũ cán bộ làm công tác xúc tiến thương mại, hỗ trợ, tiếp thị, tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Hướng đi mới cho các làng nghề

Trong giai đoạn phát triển kinh tế-xã hội từ nay đến năm 2015, Quảng Bình vẫn xác định phương hướng phát triển tiểu thủ công nghiệp và ngành nghề nông thôn thành một trong những chương trình trọng điểm của địa phương, tạo chuyển dịch mạnh mẽ trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn, góp phần giải quyết việc làm cho người lao động, nhanh chóng đưa địa phương thoát nghèo.Tỉnh đã tiến hành quy hoạch cụ thể xây dựng các khu kinh tế, khu công nghiệp, khu làng nghề tiểu thủ công nghiệp. Tỉnh chú trọng đầu tư những ngành nghề có lợi thế về nguyên liệu tại chỗ, trong đó, ưu tiên, khuyến khích phát triển mạnh những cơ sở chế biến các sản phẩm có nguyên liệu từ Nông-Lâm-Thuỷ sản, sản xuất mỹ nghệ, hàng lưu niệm phục vụ du lịch và xuất khẩu. Tỉnh đã hình thành các vùng sản xuất nguyên liệu tập trung bao gồm 10.000 ha cao su, 15.000 ha nhựa thông, 5000 ha cây công nghiệp ngắn ngày, 1000 ha dâu tằm... Tỉnh có chính sách hỗ trợ một phần kinh phí cho các cơ sở sản xuất tham gia các hội chợ, triển lãm giới thiệu sản phẩm. Tỉnh gấp rút hình thành trung tâm xúc tiến thương mại du lịch để hướng dẫn, giúp đỡ và cung cấp thông tin về giá cả, thị truờng tiêu thụ sản phẩm cho các làng nghề. Tỉnh có chính sách hỗ trợ một phần kinh phí cho các các làng nghề trong tỉnh đầu tư chiều sâu đổi mới công nghệ thiết bị, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất theo phương châm kết hợp công nghệ tiên tiến, hiện đại với kinh nghiệm truyền thống để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả của sức cạnh tranh trên thị trường.

Ngoài việc tăng cường bồi dưỡng kiến thức về kỹ thuật, quản lý cho các chủ làng nghề, các trường quản lý, trường dạy nghề của tỉnh đổi mới phương thức dạy và học, nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho người lao động. Ngoài việc tổ chức các làng nghề đi tham quan, học tập, hàng năm, tỉnh và các huyện, thành phố trong tỉnh có kế hoạch mời các chuyên gia giỏi, các nghệ nhân có kinh nghiệm truyền nghề ở các tỉnh bạn về dạy nghề và truyền nghề cho lao động tại địa phương../.

Người sưu tầm: Hồng Lựu

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)