Xung quanh vấn đề này, PV Báo Điện tử Tổ Quốc đã có cuộc phỏng vấn ông Lê Hùng Phi, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể Thao & Du lịch Quảng Bình.

Ông Phi cho biết: “5 năm qua, với quan điểm xuyên suốt là bảo tồn và phát huy bền vững những giá trị của di sản, QB đã hình thành được một bộ máy với nhiều giải pháp quản lý, bảo tồn khá hiệu quả.

Cụ thể, chúng tôi đã chuyển đổi được cơ bản về nhận thức lẫn phương thức canh tác của nhân dân sống ở vùng đệm PNKB, qua đó ổn định canh tác và giáo dục cho họ ý thức không săn bắt, chặt phá động, thực vật quý hiếm trong vườn quốc gia. Đây là việc làm khó, bởi trước đây, nhân dân vùng này sống chủ yếu nhờ rừng.

Ở khu vực vùng lõi, tỉnh đã tạo điều kiện định canh định cư và hỗ trợ thông qua chương trình 135 để người Ma Koong (dân tộc Bru Vân Kiều) và nhóm người Arem (dân tộc Chứt) thuộc 2 xã Tân và Thượng Trạch, ổn định sản xuất không làm tổn hại tới di sản. Song song với việc này, một hệ thống cơ sở hạ tầng cũng được hình thành để bảo vệ di sản và phát triển du lịch. Từ hệ thống kè bờ sông Son đến Khu trung tâm Du lịch PNKB… đều được đầu tư, tạo nên một diện mạo mới về cảnh quan cho di sản.

Ngoài ra, địa phương còn mời một số tổ chức khoa học trong, ngoài nước tiếp tục nghiên cứu, đánh giá những giá trị tiềm ẩn của PNKB. Một loạt các phát hiện mới về động, thực vật và hang động như: Lan hài, cây bách xanh, tắc kè 3 sừng, hang Thiên đường… đều được tìm thấy sau những cuộc khảo sát này. Theo đó, ngoài tiêu chí địa chất địa mạo đã được công nhận, tỉnh QB đã, đang phối hợp với Bộ VH-TT&DL và một số cơ quan liên quan xúc tiến tiêu chí 2 (về đa dạng sinh học) để trình UNESCO công nhận.”

Cửa động Phong Nha

PV: Ngoài những mặt được vừa nêu, công tác quản lý, bảo tồn di sản có gì khó khăn, bất cập, thưa ông?

+ Điều đang thiếu nhất hiện nay chính là quy hoạch tổng về PNKB. Nói chính xác là vẫn chưa có. Cụ thể, việc quy hoạch theo yêu cầu của TƯ là phải cần đến sự tư vấn của các tổ chức nước ngoài, nhưng năng lực của tỉnh thì có hạn vì ngân sách eo hẹp. Thực tế, việc chưa quy hoạch tổng thể đã làm phát sinh một số bất cập như kiến trúc xây dựng nhà ở của dân tại khu vực gần vùng đệm khá lộn xộn, làm ảnh hưởng đến mỹ quan nơi cửa ngõ di sản.

Khắc phục vấn đề này, mới đây tổ chức GTZ của Đức hứa sẽ hỗ trợ một phần kinh phí để thực hiện việc này. Và nếu mọi việc thuận lợi, sắp tới một tổ chức của Niu-di-lân sẽ giúp tỉnh thực hiện công tác quy hoạch tại PNKB.

PV: Sau 5 năm được công nhân di sản TG, việc khai thác, phát triển du lịch của địa phương đã tương xứng với tiềm năng của PNKB?

+ Đây là vấn đề khiến chúng tôi trăn trở nhiều, vì thời gian qua địa phương vẫn chưa khai thác được triệt để lợi thế về du lịch. Có thể nói, đây là điểm yếu chung của toàn tỉnh chứ không riêng gì ở PNKB.

Hiện, sản phẩm du lịch của QB còn rất đơn điệu; doanh nghiệp thiếu sự liên kết, người dân làm du lịch thì tự phát. Ví như ở khu vực PNKB, những người kinh doanh du lịch, trước vốn làm nghề chài lưới trên sông Son hoặc lao động nông nghiệp, trình độ dân trí thấp nên khi tiếp cận lĩnh vực dịch vụ vẫn còn nhiều lúng tùng, chất lượng không cao trong khi yêu cầu của du khách thì ngày một cao thế nên không níu được chân khách, thời gian lưu trú của khách tại địa phương ngắn nên các khoản thu từ dịch vụ vẫn rất thấp.

Cùng với PNKB, du lịch biển cũng được coi là lợi thế để phát triển ngành công nghiệp không khói ở Quảng Bình

PV: Những tồn tại ông vừa nêu sẽ được khắc phục như thế nào trong tương lai?

+ Sau khi tiếp nhận chức năng quản lý nhà nước về du lịch từ Sở Thương mại-Du lịch (cũ), Sở VH-TT&DL QB dự kiến sẽ trình tỉnh “Quy hoạch phát triển du lịch QB năm 2010 đến 2020 và tầm nhìn 2025″. Tiếp đó, chúng tôi sẽ lập đề án để năm 2009, thành lập Trung tâm Xúc tiến, quảng bá du lịch.

Hiện, chúng tôi đang thực hiện một số thủ tục để sớm thành lập Hiệp hội Du lịch QB. Việc này tuy muộn, nhưng còn hơn không. Tôi nghĩ, sau khi có Hiệp hội, tính liên kết trong kinh doanh của những người làm du lịch sẽ bài bản, chuyên nghiệp hơn. Tương lai, ngoài việc khai thác du lịch hang động, sinh thái và du lịch lịch sử ở PNKB, chúng tôi sẽ tổ chức và mở rộng thêm một số tour, tuyến trọng điểm như: Tuyến hành lang Đông - Tây (QB (Việt Nam) - Lào - Đông Bắc Thái); tuyến Đông Bắc QB (Cửa khẩu quốc tế Cha Lo - Cổng trời - Vụng Chùa - Đảo Yến) và du lịch biển. Ngoài hệ thống cơ sở vật chất hiện có như một số khách sạn và resort đạt tiêu chuẩn 4 sao, vừa qua, tỉnh cũng đã cấp phép đầu tư thêm một số dự án du lịch nghỉ dưỡng cao cấp ven biển từ Đá Nhảy đến Nhật Lệ, dự kiến đi vào hoạt động trong 1, 2 năm tới . Theo tôi, ngoài những yếu tố này, việc kết nối các tour lớn đến QB cũng phải được tính đến vì hệ thông giao thông đến đây rất thuận lợi (ngoài đường sắt, bộ, QB đã có đường bay nối Hà Nội - Đồng Hới). Trong tương lai, chúng tôi sẽ cố làm tốt vấn đề này để thu hút khách trong và ngoài nước, để thúc đẩy lĩnh vực này thành ngành kinh tế mũi nhọn như định hướng mà tỉnh đã đề ra.

PV: Cảm ơn ông!

Tuấn Anh thực hiện