Hình ảnh đại tướng Võ Nguyên Giáp và lễ hội đua thuyền Lệ Thủy

ĐI ĐÂU CŨNG VỀ MÙNG 2 THÁNG 9

Lệ Thủy đang ngập tràn trong không khí rộn ràng ngày hội. Từ thị trấn Kiến Giang yêu kiều đến khắp đường làng, xã, trong nhà ngoài ngõ, đâu đâu cũng rợp cờ hoa, biểu ngữ kỷ niệm 68 năm ngày Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh mùng 2-9, 44 năm ngày mất Chủ tịch Hồ Chí Minh và 103 năm ngày sinh đại tướng Võ Nguyên Giáp, vị tổng tư lệnh của Quân đội nhân dân Việt Nam, vị tướng lừng danh thế giới thế kỷ 20, người con ưu tú của đất Lệ Thủy anh hùng.

Chúng tôi về thôn An Xá (xã Lộc Thủy) thăm Nhà lưu niệm đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ngôi nhà bình dị, đơn sơ bên dòng Kiến Giang hiền hòa thu hút đông đảo người dân, du khách thập phương.

Chúng tôi gặp đoàn khách do thiếu tướng Nguyễn Xuân Sang, Anh hùng lực lượng vũ trang, Anh hùng lao động thời kỳ đổi mới, nguyên Tư lệnh Binh đoàn 15 dẫn đầu. Vị thiếu tướng này tặng bức tượng đại tướng bằng đồng nguyên chất, được làm từ Nam Định đưa vào. “Nhân ngày Tết Độc lập; đặc biệt là đại tướng Võ Nguyên Giáp được Đảng, Nhà nước tôn vinh là danh tướng kiệt xuất của Việt Nam qua các thời đại, gia đình tôi cùng cán bộ, chiến sĩ Binh đoàn 15 và lãnh đạo UBND huyện Lệ Thủy đến thăm và kính tặng bức tượng đại tướng để tỏ lòng ngưỡng mộ và khâm phục tài năng, đức độ song toàn của đại tướng, một lòng vì dân vì nước”, thiếu tướng Sang chia sẻ cảm xúc.

Ông Võ Đại Hàm (70 tuổi, người cháu phụ trách coi nhà lưu niệm) ân cần, niềm nở chào đón, hướng dẫn khách. Hơn 30 năm nay, ông tận tụy làm công việc ấy. Tôi hỏi: “Sáng dậy tiếp khách cho đến tối. Ngày nào cũng vậy có chán không thưa bác?”. Ông Hàm khoát tay tươi cười: “Được ngồi trong ngôi nhà của tổ tiên, của cha mẹ thân sinh đại tướng không chỉ là trách nhiệm mà là niềm vinh dự lớn lao của tôi. Khách trong nước có, ngoài nước cũng có, đến từ nhiều nơi khác nhau, từ lãnh đạo, cán bộ đến dân nghèo, công nhân, học sinh... nên cũng có nhiều điều thú vị. Tuổi già mà hàng ngày có nhiều người bầu bạn, chia sẻ cũng thấy rất vui, nhất là dịp Quốc khánh”.

LỄ HỘI ĐUA THUYỀN ĐỘC ĐÁO

Đua thuyền là lễ hội không thể thiếu hàng năm. Đây là một nét đẹp văn hóa truyền thống, được tổ chức hàng năm từ ngày Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công đến nay.

Đúng 8 giờ ngày 2-9, sau màn diễu hành bằng canô của các cơ quan, đơn vị và các thuyền đua hội thì hội đua chính thức khai mạc. 21 thuyền đua nam và 12 thuyền đua nữ với gần 500 vận động viên thi đấu sôi nổi, quyết liệt trên 24km đường đua. Sông Kiến Giang vốn yên bình bỗng “dậy sóng”. Hàng ngàn người đứng trên bờ hò reo cổ vũ hăng say, nhiệt tình. Lễ hội ngày càng có tiếng, thu hút đông đảo người dân cùng du khách thập phương. Trời nắng chang chang nhưng dòng người vẫn náo nức hai bên bờ sông và nhiều thuyền, đò khác chạy theo đoàn đua để cổ vũ các tay đua.

Để giành chiến thắng, yếu tố quyết định là thuyền đua và sức người. Thuyền được các đội thuê những người thợ đóng thuyền tài giỏi từ các vùng khác về. Tay đua phải là nam nữ khỏe mạnh, dẻo dai, có kinh nghiệm. Việc tuyển chọn tay đua cũng rất gắt gao khi phải là người của làng, xã, nếu trong thời gian tập luyện, người nào vi phạm kỷ luật: rượu chè, cờ bạc... thì bị gạch tên. Ai được xướng tên thì mới xuống thuyền và các tay đua dự bị cũng phải sẵn sàng trong thi đấu. Vào cuộc đua, sức mạnh của các tay đua là quan trọng nhưng cần phải có sự kết hợp hài hòa, đoàn kết và thi đấu hết mình. Kết thúc cuộc đua, dù người thua rầu rĩ, tiếc nuối và người thắng sung sướng nhưng họ đã tạo nên bữa tiệc bổ ích cho mọi, góp phần thành công của ngày Tết Độc lập. Sau đó, các tay đua lại trở về với việc đồng ruộng, chợ búa...

Hội đua ở Lệ Thủy phải kể đến đoàn đua của người làng An Xá, quê hương đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ông Hàm kể truyền thuyết của làng: “Người làng vốn thua thiệt trong các cuộc thi, đặc biệt là đua thuyền, luôn xếp thứ hạng thấp. Một lần trước ngày đua, một người con gái lạ rất đẹp đến gặp các trai đua và nói ngày mai các anh gắng bơi, đừng để ý trên bờ và dưới sông thì sẽ về nhất. Vào cuộc đua, thuyền của làng An Xá vẫn xếp sau nhưng khi đến đoạn nước rút thì giữa dòng nước xuất hiện một cô gái khỏa thân cổ vũ cho trai làng An Xá. Các đội đua khác thấy quá kỳ lạ nên dừng hoặc chậm lại để xem. Nhiều chàng trai bủn rủn tay chân trước sắc đẹp và thân ngọc của cô gái. Đội đua An Xá được dặn dò từ trước nên không để ý mà đồng loạt ra sức chèo và cán đích trước. Không ai biết cô gái là ai, đến từ đâu, đi đâu”.

Về sau, đội đua An Xá luôn ở tốp đầu trong các cuộc thi với bốn lần về nhất liên tiếp. Để ghi nhớ công ơn của cô gái, dân làng lập miếu thờ, đặt tên là miếu Bà Lỗ (người con gái ở lỗ - tức không mặc quần áo) trên một gò đất ở giữa làng bên sông Kiến Giang. Mỗi năm đến hội đua thuyền, người làng An Xá lại đến miếu dâng hương và cầu xin bà phù hộ cho đội đua đoạt giải cao nhất.

Ông Võ Đại Hàm cho biết, trong những lần về thăm quê vào dịp Tết Độc lập, đại tướng đến lễ hội đua thuyền cùng người dân và cổ vũ cho thuyền của làng, xã mình.

Sưu tầm: T.Q

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)