Loại nào cũng có

Quân, một anh bạn làm chủ thầu xây dựng sành chuyện ăn nhậu vỗ vai tôi: “Ông có thể vào bất cứ quán đặc sản nào và tôi cũng có quyền gọi cho ông suất tôm hùm thứ thiệt của đại dương chứ không phải là tôm hùm nuôi đâu. Yên tâm đi, nếu cần loại “bông hoa nhỏ” hay loại sắp đến kỳ “khai hoa” đều có tất tần tật…”.

Như để chứng minh, Quân tạt xe vào quán S.H. Cô chủ quán khá xinh, hay cười và trả lời nhẹ như làn gió: “Tôm hùm đủ loại anh ạ. Thích gì có đó…”. Vờ rút điện thoại ra nghe, tôi phân trần: “Đi thôi, bạn nó đang ngồi ở quán khác ông ạ…”. Đến quán T.T, xuống xe, thấy ông chủ khá bặm trợn, tôi hỏi với giọng từ tốn: “Có loại tôm hùm nhỏ không ông anh?”. “Yên tâm, nhà hàng bác quá sẵn, đủ loại. Vô đi bác luộc liền cho…”

Hầu hết tất cả các quán ở bãi biển Nhật Lệ đều sẵn có tôm hùm để phục vụ quý khách. Mà cũng lạ, hầu như khách du lịch đến đây đều có ý thưởng thức hương vị của thứ đặc sản có tiếng đắt đỏ này. Tôm hùm non được nuôi sẵn trong bể xi măng có hệ thống lọc nước biển và sủi bọt rất hiện đại. Khách vào ăn nhậu tha hồ chọn những loại hải sản biển còn tươi sống. Hóa ra, loại “những bông hoa nhỏ” mà anh bạn tôi nói là… tôm hùm non.

Có nghĩa là tôm đang thời kỳ phát triển, chỉ gần bằng ngón tay người lớn. Nhưng nghe đâu tôm hùm non có tính giải nhiệt cao nên dưới nắng hè oi bức, ai cũng ưa loại này. Ngồi ở quán T.T một lúc, đã thấy mấy ngư dân xách vào nhập 5kg tôm hùm non. Và cũng chưa đầy một giờ đồng hồ số tôm này đã có người mua lại với giá 350.000 đồng/kg…

Vùng vịnh Hòn La (xã Quảng Đông- Quảng Trạch) có nhiều rạn đá ngầm nên tập trung rất nhiều tôm hùm sinh sống, nảy nở. Có thể nói, đây là “mỏ” và được khai thác đến chóng mặt! Buổi chiều tại vịnh này, chúng tôi đếm có hàng chục tàu thuyền nhỏ ghé bờ và đưa tôm hùm non lên bán cho những “đầu nậu” gom hàng.

Lân la ở bến thuyền, tôi làm quen và hỏi chuyện ngư dân Lê Thế L. vừa nhảy xuống tàu đi lên bờ:

- Anh có biết về việc cấm khai thác tôm hùm non không?

- Có biết đó chớ, cấm bắt trong thời kỳ sinh sản, cấm bắt tôm nhỏ… Nhưng nói thiệt với anh, giá cả xăng dầu tăng cao như ni, chi phí đi khơi ra lộng ngày càng nhiều nên túng làm liều thôi. Sáng ra rạn đá lặn, chiều có được mấy chục cân tôm hùm non, bán cho người ta với giá 150 ngàn đồng. Có ngày may, kiếm được hơn triệu bạc, chứ bây chừ không lẽ ngồi bó gối nhìn ra biển...

Cấm không nổi

Chúng tôi theo đoàn kiểm tra liên ngành do ông Hoàng Đức Hiền - Phó Chánh Thanh tra Sở NN-PTNT Quảng Bình dẫn đầu thị sát vùng bãi biển Nhật Lệ. Tại quán L.C, đoàn phát hiện có tôm hùm đang trong thời thời kỳ sinh sản. Những con tôm hùm bố mẹ này cỡ bằng cổ tay người lớn, bụng mang đầy trứng. Thì ra, cụm từ “khai hoa” là anh bạn tôi muốn nói đến loại tôm này. Bà chủ quán tuổi trên 40 la lối om sòm và cho rằng đây là tôm nuôi được nhập từ Nha Trang về! Tranh cãi một hồi, bà xông ra cướp lấy một con tôm lớn rồi lấy hết sức ném vút qua đầu mấy người đang đứng… ra phía ngoài sân xi măng.

Chống đối, cản trở việc kiểm tra mua bán tôm hùm vi phạm là việc làm thường xuyên của các chủ quán, nhà hàng. Ông Hiền cho hay, có lần lực lượng thanh tra phát hiện người chở tôm hùm non và phải thực hiện cuộc rượt đuổi, đánh võng của đối tượng gần 5 km mới bắt được. Hơn 5 kg tôm hùm non đã được thu giữ và thả xuống biển. Chỉ trong thời gian từ đầu tháng 6/2008 đến nay, Thanh tra NN-PTNT chuyên ngành Thủy sản đã phát hiện và xử lý 15 vụ vi phạm, thả về biển hàng chục kg tôm hùm non; có trường hợp vi phạm đã xử phạt 5 triệu đồng. Ông Hiền cũng cho biết vướng mắc: “ Nhiều trường hợp xử lý không được vì chủ nhà hàng tỏ thái độ lỳ lợm, bất hợp tác. Chúng tôi mong làm sao về phía chính quyền nên thực hiện thu hồi giấy phép kinh doanh đối với những trường hợp vi phạm. Có như vâỵ mới có thể hạn chế được tình trạng như hiện nay”.

Ngoài lực lượng Thanh tra chuyên ngành thì Chi cục bảo vệ nguồn lợi Thủy sản tỉnh cũng ráo riết trong việc hạn chế khai thác tôm hùm non, tôm hùm sinh sản. Tuy nhiên, theo ông Ngô Văn Khởi - Chi cục trưởng thì lực lượng kiểm ngư toàn tỉnh chỉ có 12 người, theo dõi mọi hoạt động đánh bắt trên khoảng 20.000km² vùng biển, do vậy, họ cũng đành bó tay trước các thủ đoạn đánh bắt trái phép tôm hùm của ngư dân. Còn khi hỏi ngư phủ L., một tay bắt tôm hùm non có tiếng ở vịnh Hòn La thản nhiên: “Tỉnh chỉ có 2 tàu kiểm ngư thì mần chi được cả ngàn người bắt tôm hùm giữa biển. Mà tụi tui lánh cũng dễ, có khi bị phát hiện thì cho tôm hùm vào lưới, đánh dấu tọa độ rồi thả xuống biển. Đợi tàu kiểm ngư đi là lặn xuống lấy lên"…

Tâm Phùng