Từ bài học đảng viên đi trước...
Bản Ðá Còi là một trong mười bốn bản của xã vùng sâu, vùng xa Ngân Thủy, nằm biệt lập với đường 10 - tuyến đường ngang nối hai nhánh đông và tây đường Trường Sơn lịch sử. Sáu năm trước, muốn đến trung tâm bản chỉ có cách duy nhất là "cuốc bộ" theo tuyến độc đạo ven các khe suối cạn. Bà con dân tộc Vân Kiều nơi đây chủ yếu sống dựa vào những cánh rừng đã cạn kiệt nên cái đói, cái nghèo luôn đeo đẳng họ. Việc học hành của con em bị bỏ bê. Với trách nhiệm của người bí thư chi bộ lúc bấy giờ, đồng chí Hồ Thanh Tài đã nhiều đêm trăn trở: phải làm gì để giúp bà con cải thiện đời sống chứ không lẽ cứ phụ thuộc vào rừng? Ðầu năm 2003, Chi bộ bản Ðá Còi ra nghị quyết có tính "xương sống" để xây dựng bản làng thành một vùng quê trù phú, đó là nghị quyết "ba không": không sinh con thứ ba, không còn mù chữ và không phá rừng. Tác giả của nghị quyết ấy là đồng chí Bí thư Chi bộ Hồ Thanh Tài. Hiện đồng chí là Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Ngân Thủy.
Trong ba điều không ấy, điều nào cũng rất quan trọng, ảnh hưởng đến đời sống của đồng bào dân tộc Vân Kiều ở Ngân Thủy. Nhớ lại thời điểm xây dựng và triển khai nghị quyết, Bí thư Hồ Thanh Tài nói: "Bản Ðá Còi gồm hai vùng riêng biệt, cách nhau đến 10 cây số đường rừng, trong đó vùng Còi (có 21 hộ) xem như biệt lập giữa rừng Trường Sơn, không có trường học cho trẻ, trong khi đó ở Rào Ðá (vùng ngoài) đã được đầu tư xây dựng trường cấp 1, trường mầm non cho học sinh. Các gia đình Vân Kiều thường rất đông con. Sau nhiều lần họp bàn, chi bộ quyết định ra nghị quyết "ba không". Khi nghị quyết được ban hành, chi ủy đề nghị các đảng viên thực hiện trước và vận động bà con cùng làm theo. Thế là, hàng chục con em từ vùng Còi mang theo gạo ra nội trú ở nhà dân vùng Rào Ðá để học. Cùng với sự hỗ trợ của Trạm Y tế xã Ngân Thủy, chị em phụ nữ trong độ tuổi sinh sản ở bản được tư vấn sử dụng các biện pháp kế hoạch hóa gia đình và có cam kết không sinh con thứ ba. Có thể nói, không chỉ ở Ngân Thủy mà việc làm này của Chi bộ bản Ðá Còi được xem là mô hình tiêu biểu trong cộng đồng đồng bào dân tộc Vân Kiều ở Quảng Bình lúc bấy giờ. Bên cạnh đó, bà con đã biết giữ rừng bởi "giữ rừng là giữ cuộc sống của chính bà con" như cách nói của đồng chí Bí thư chi bộ. Ðồng chí Tài kể, có lần thấy lâm tặc chặt phá rừng ở vùng Còi, bà con đã kéo đến để phản đối và thông báo cho trạm kiểm lâm km 5 đường 10 ngăn chặn.
Bà con Vân Kiều ở Ðá Còi cho biết, nghị quyết "ba không" đã có tác dụng lớn trong việc xây dựng bản thành bản văn hóa của huyện Lệ Thủy. Chi bộ của bản giờ đây khá đông đảng viên (21 đảng viên, nhiều nhất trong số các chi bộ ở Ngân Thủy), trong đó đảng viên trẻ đã biết cách làm giàu và liên kết để phát triển cộng đồng...
Diện mạo mới ở vùng sâu Ðá Còi...
So với mấy năm trước, bây giờ bản Ðá Còi đã có nhiều thay đổi. Trước hết là con đường vào bản nối từ đường 10 tại km 5 đã được nâng cấp, xe ô-tô đã vào đến trung tâm bản. Ðá Còi còn được biết đến như là một bản đầu tiên ở vùng rẻo cao tỉnh Quảng Bình trồng được lúa nước. Bản có gần
10 ha lúa hai vụ luôn đủ nước tưới. Nhà nhiều thì làm sáu sào, nhà ít hai, ba sào. Tuy cây lúa năng suất không cao như ở đồng bằng nhưng về cơ bản, lương thực cho bà con được giải quyết tại chỗ, góp phần ổn định đời sống người dân. Vừa qua, Chương trình 134 đã đầu tư công trình nước tự chảy, cung cấp nước cho hai phần ba số gia đình trong bản, số hộ còn lại đang được khảo sát để đưa nước về. Ðược sự hỗ trợ của Nhà nước, nhà cửa bà con trong bản đã trở nên khang trang, vững chãi hơn. Thấp thoáng sau cánh rừng là ngôi trường tiểu học rộn ràng tiếng con trẻ học bài. Trong số con em của bản, nhiều em đã được theo học ở Trường đại học Sư phạm.
Theo đồng chí Tài, bản Ðá Còi có hai thế mạnh đang được phát huy, đó là chăn nuôi đại gia súc và trồng rừng. Hiện nay, những hộ được coi là khá giả trong bản như ông Hồ Mười, Hồ Lừa đều có đàn trâu bò 8 đến 10 con; ông Hồ Ninh thì bỏ ra 18 triệu đồng về tận thành phố Ðồng Hới mua máy tuốt lúa, máy xay xát. Làm ruộng có đủ nước tưới, khi thu hoạch có máy đến tuốt cho từng nhà. Bản Ðá Còi nay chẳng khác một vùng quê lúa Lệ Thủy là mấy. Khi gỗ rừng trồng có giá trị, bà con đã biết khai khẩn đất đai vùng đồi chung quanh bản để trồng rừng. Nhà nào hầu như cũng có vài ba ha keo lai, bạch đàn. Ngay như con trai đồng chí Tài là Hồ Văn Chung mới xây dựng gia đình cũng đã trồng được bốn ha rừng.
Giờ đây, điều mà bà con dân bản mong muốn là được Nhà nước đầu tư kéo điện về. Hiện cả bản mới chỉ có một chiếc máy phát điện của đồng chí Tài dùng cho ba, bốn nhà, mà chủ yếu là để xem ti-vi. Bí thư Tài nói, nếu có điện bà con sẽ mua ti-vi và các phương tiện sinh hoạt khác, chắc chắn bản sẽ thêm nhiều đổi thay.
Tuyến đường 10 đang dần hồi sinh, bản Ðá Còi có nhiều đổi mới. Quan trọng hơn là đồng bào đã biết đổi mới nếp nghĩ, cách làm để tạo nên sự đổi thay ấy. Nghị quyết "ba không" chính là "chìa khóa" trong việc xây dựng Ðá Còi thành một bản văn hóa của huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình.
