Một thế giới trong mơ

Thạch nhũ đẹp lộng lẫy.

Đầu năm 2010, tiến sĩ Howard Limbert dẫn đầu đoàn nghiên cứu hang động trở lại Phong Nha - Kẻ Bàng thám hiểm lại hang động lớn nhất thế giới Sơn Đoòng. Sau hơn một tháng, họ khám phá thêm nhiều hang động mới khác, nhưng điều đặc biệt, đoàn thám hiểm đã định hình được một cung đường hang động giữa rừng già. Các chuyên gia nói đó là một bất ngờ của khám phá, một món quà vô giá của kiến tạo vỏ trái đất dành riêng cho Quảng Bình.

Tuyến hang động gần như chạy song song với đường 20 - Quyết Thắng, chỉ hơn 16km nhưng có đến 20 hang động gồm: hang Tối, hang E, hang Tre, hang Thọc, hang Gió, hang Mới, hang Mẹ Bồng Con, hang Vực Tang, hang Du, hang Vòm, hang Đại Cáo, hang Duật, hang Ho, hang A Buot, hang Rục Cà Roòng, hang Ca, hang Over, hang Én, hang A Cu và hang Cang.

Hang động có độ dài ngắn khác nhau nhưng rất rộng.

Ông Hồ Khanh nói: “Gần như chúng phân bố trung bình chưa đầy mỗi cây số một hang động theo hình xương cá”. Trên bản đồ, một số hang động thông với nhau bởi một giếng trời, hoặc một hẻm núi. Nhưng nhiều hang động khác chạy trong các lòng núi đá vôi, ít khi kết dính với nhau. Tiến sĩ Howard Limbert từng nói với tôi rằng: “Chúng ta đang vinh hạnh được chứng kiến những vận động ngoạn mục của vỏ trái đất cách đây hơn 460 triệu năm để hình thành di sản Phong Nha-Kẻ Bàng, trong đó có hàng trăm hang động tuyệt đẹp mà Quảng Bình đang sở hữu. Đặc biệt tôi muốn nói đến hang Vòm trong hệ thống hang này”.

Các tài liệu khoa học về hang động từ trước đến nay đều đánh giá hang Vòm như một kiệt tác của các cơn địa chấn hàng trăm triệu năm trước để cho “ra lò” những “mẻ” thạch nhũ lộng lẫy, kiêu sa. Từng giọt nước rồi hàng tỷ giọt nước đã làm ra những kiệt tác đó mà UNESCO phải thừa nhận. Dạo chơi trong hang Vòm được các chuyên gia hang động ví như một chuyến du ngoạn trong các giấc mơ thần tiên.

Các nhà thám hiểm cho rằng: “Ở hang động này, những thạch nhũ hình tượng Bồ Tát, Đức Phật, hay nhà rông, mái tóc thiếu nữ, ruộng bậc thang là sự tưởng tượng phong phú của những người dân địa phương giàu trí tuệ. Nhưng du khách chắc chắn có những tưởng tượng đa dạng khác về vô số thạch nhũ được hình thành trong hang động này bởi sức tưởng tượng của mỗi người mỗi khác và những khối thạch nhũ ở đây là những bức điêu khắc đặc biệt để mỗi người có những nhìn nhận thăng hoa khác về chúng”.

Khi được hỏi việc đánh giá các hang động này theo thứ hạng, Howard Limbert đoan chắc: “Chúng đẹp mỗi cái mỗi vẻ. Hang động nào cũng đẹp, chúng tôi bị cuốn hút vì tính tinh tế ở các hang động này”.

Hệ sinh thái phong phú

Các nhà khoa học của Tổ chức GTZ (Đức) nói rằng, các hang động đó được xem là nhà của nhiều loài động vật. Chúng được gọi tên chung là động vật hang động. Các nhà khoa học phát hiện đa số chúng không có mắt do thị giác không có tác dụng trong môi trường hoàn toàn yếm sáng.

Sơ đồ cung đường hang động.

Nhiều loài có râu rất dài giúp chúng xác định tốt phương hướng và phát hiện con mồi nhờ vào cảm nhận những xung động rất nhỏ được phát đi. Một số côn trùng có chân dài và mảnh để có thể bắt mồi nhanh hoặc trốn thoát khỏi nguy hiểm khi trở thành đối tượng săn mồi của loài khác. Đặc biệt, các loài côn trùng sống trong hang động thường đẻ trứng to nhưng số lượng ít hơn so với những loài cùng họ sống bên ngoài. Nhiều loài có thân trong suốt hoặc có màu trắng tuyền do sống trong môi trường tối vĩnh viễn.

Thạch nhũ muôn hình muôn vẻ.

Các nhà khoa học cũng phát hiện trong các hang động trên có nhiều loài chim có đôi mắt rất kém, chúng định vị bằng tiếng vang, từ tiếng đập cánh va vào vách hang để tránh va chạm khi bay.

Chuyên gia của GTZ, Andrew P. Spate nói: “Những loài vật sống trong hang động đó có giá trị khoa học rất lớn do chúng giúp chúng ta hiểu được cách thức thích nghi và tồn tại trong một môi trường đặc biệt như vậy từ hàng triệu năm qua không có sự can thiệp của bàn tay con người”.

Trong các hang động trên, các nhà thám hiểm phát hiện 46 loài dơi, rất lớn các loài nhiều chân, nhện, bò cạp mù, dế, rệp, ốc sên, cua, cá, bò sát và lưỡng cư. Chúng rất đặc biệt bởi phần lớn vẫn chưa được phân tích và chưa có tên khoa học chính thức.

Cung đường hang động bắt đầu từ hang Tối của km 20 đường Hồ Chí Minh tuyến Tây Trường Sơn chạy qua phân khu phục hồi sinh thái, sau đó kết thúc ở hang Cang giữa vùng lõi di sản Phong Nha - Kẻ Bàng. Trong con mắt của các nhà hoạch định du lịch, đây là một sản phẩm du lịch đầy tính khám phá. Nhưng các nhà khoa học nói nếu muốn khai thác du lịch, cần làm tốt các yếu tố môi trường. Không nên làm đường vào các hang động mà có thể đề xuất cho một hệ thống cáp treo hiện đại bậc nhất thế giới vào đây để giữ lại cảnh quan cho các thế hệ mai sau. Hơn nữa, phải giữ vững hình ảnh cho di sản thế giới của UNESCO.

Người sưu tầm: Hồng Lựu

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang website nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)