Đã đến lúc cần sự chung tay của cả cộng đồng để chống chọi với lũ lụt

Gieo nhân nào, gặt quả ấy

Thiên tai xảy ra tại Việt Nam trong 9 tháng năm 2010 đã làm 110 người chết và mất tích; hơn 1,5 nghìn ngôi nhà bị sập đổ, cuốn trôi; gần 82 nghìn ngôi nhà bị ngập nước, hư hỏng; trên 18 nghìn ha lúa và hoa màu bị mất trắng. Các tỉnh bị ảnh hưởng nặng của thiên tai là: Hà Giang, Yên Bái, Lào Cai, Nghệ An... Tổng giá trị thiệt hại do thiên tai gây ra trong 9 tháng năm 2010 ước tính 1,8 nghìn tỷ đồng, trong đó Nghệ An thiệt hại nặng nhất với gần 922 tỷ đồng, chiếm 50% tổng giá trị thiệt hại. Những con số nêu trên là do Tổng cục Thống kê đưa ra, còn nếu tính cả đợt lũ xảy ra vào cuối tháng 9 đầu tháng 10 vừa qua tại 4 tỉnh Bắc Trung bộ thì số người chết và mất tích do thiên tai, lũ bão đã vượt xa con số 200 người và tổng giá trị thiệt hại do thiên tai gây ra cũng vượt xa con số 4 nghìn tỷ đồng. Quảng Bình, chỉ hứng chịu một trận lũ lịch sử (kể từ năm 1972) đã là địa phương dẫn đầu về thiệt hại do thiên tai gây ra cho đến thời điểm này. Một người dân Quảng Bình khi nhìn dòng nước lũ cuồn cuộn chảy xiết đã không thể cầm nổi nước mắt mà thốt lên: “Mấy chục năm nay chưa khi nào thấy nước lũ như ri”. Nhiều người Quảng Bình thì bảo: đó là do nạn chặt phá rừng vô tội vạ. Thực tế, mới chỉ đầu năm nay tại huyện Quảng Trạch (Quảng Bình) hàng trăm héc ta rừng phòng hộ đã bị huỷ diệt bởi bàn tay của chính người dân “chăm rừng” đốn hạ trong khi hạt kiểm lâm thì chỉ có trách nhiệm báo sự việc lên cấp trên và… chờ xử lý.

Cũng theo số liệu của Tổng cục Thống kê, chỉ tính riêng 3 quý đầu năm nay, diện tích rừng trồng tập trung trong cả nước ước đạt 164 nghìn ha thì diện tích rừng bị thiệt hại lên tới gần 8000 ha, trong đó, diện tích rừng bị cháy 6718,3 ha, rừng bị phá 1055,4 ha. Một số địa phương có diện tích rừng bị cháy nhiều là Hà Giang 842 ha, Lào Cai 795,5 ha, Yên Bái 740,5 ha, Sơn La 663 ha, Cao Bằng 232,3 ha, Quảng Trị 180 ha; Kon Tum 171 ha; Đồng Tháp 130,4 ha; Nghệ An 115,3 ha... Điều đáng nói là những địa phương này năm nào cũng nằm trong danh sách các địa phương chịu nhiều ảnh hưởng của thiên tai.

Mưa lũ ngày càng gây thiệt hại nặng nề hơn, hủy hoại môi trường sống

Cần sự quyết liệt trong thực hiện

Ông Richard Wecker thuộc tổ chức CARE quốc tế tại Việt Nam, cho biết: trong năm nay, chiến dịch của văn phòng LHQ về chiến lược quốc tế về giảm nhẹ thiên tai (UNISDR) phát động những giải pháp phòng ngừa thiên tai trong đó nhấn mạnh đến kế hoạch sử dụng đất hay bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên và các vùng đệm cho các khu vực rủi ro thiên tai; lắp đặt hệ thống cảnh báo sớm và xây dựng năng lực quản lý tình trạng khẩn cấp ở thành phố và thường xuyên tổ chức luyện tập ứng phó cộng đồng. Sau khi thảm họa xảy ra, cần đảm bảo rằng nhu cầu của những người sống sót được đặt lên hàng đầu trong quá trình tái thiết, cần hỗ trợ họ và các tổ chức cộng đồng của họ để thiết kế và giúp thực hiện quá trình ứng phó, như dựng lại nhà và tái thiết sinh kế. Những biện pháp của thế giới đưa ra, chắc chắn cũng là những vấn đề mà Việt Nam quan tâm.

Nghiên cứu của các nhà khoa học, ở Việt Nam trong 50 năm qua (1951-2000), nhiệt độ trung bình năm đã tăng khoảng 0,7 độ C và mực nước biển đã dâng khoảng 20cm. Hiện tượng El-Nino, La-Nina ngày càng tác động mạnh mẽ đến Việt Nam dẫn đến thiên tai, mà đặc biệt là bão, lũ, hạn hán ngày càng ác liệt. Theo dự báo, nếu mực nước biển dâng 1m sẽ có khoảng 5% diện tích và 11% dân số bị ảnh hưởng trực tiếp, tổn thất GDP khoảng 10%. Nếu nước biển dâng 3m sẽ có khoảng 12% diện tích, 25% dân số bị ảnh hưởng trực tiếp và tổn thất GDP lên tới 25%. Những số liệu đó cho thấy, vấn đề biến đổi khí hậu không thể thờ ơ.

Để có các không gian đô thị bền vững và thích ứng với thiên tai cho chúng ta và thế hệ mai sau, ngoài việc tích cực “chống” cần có những biện pháp “phòng” thực sự hiệu quả, phù hợp điều kiện của từng vùng. Thực tế cho thấy, hiện nay ý thức của người dân trong việc phòng ngừa những tác hại do thiên tai mang lại còn rất kém, trong khi việc đầu tư hạ tầng cơ sở để giảm bớt những thiệt hại do thiên tai vẫn chưa đồng bộ, chưa được nhiều. Để giảm thiểu những thiệt hại do thiên tai, biến đổi khí hậu gây ra, theo GS. TS Đào Xuân Học, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần sự vào cuộc của cả cộng đồng. Không chỉ có giáo dục ý thức cho người dân mà bản thân các cơ quan, doanh nghiệp và cả hệ thống chính trị cũng cần vào cuộc quyết liệt.

Ứng phó với thiên tai, trong quản lý, bao giờ cũng tập trung vào công tác phòng ngừa là chính, điều đó được thể hiện rất rõ trong Chiến lược phòng chống giảm nhẹ thiên tai đến năm 2020 đã được Chính phủ phê duyệt. Với mục tiêu giảm thiểu đến mức thấp nhất thiệt hại về người và tài sản, chúng ta sẽ triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp cấp quốc gia, địa phương và cả cộng đồng, từng bước củng cố hạ tầng cơ sở nâng cao năng lực quản lý của các cấp, các ngành cũng như nhận thức của người dân...

Cùng với Chiến lược phòng chống và giảm nhẹ thiên tai năm 2020, Chính phủ đã phê duyệt đề án phòng chống thiên tai dựa vào cộng đồng, trong đó có nội dung nâng cao nhận thức người dân chiếm vai trò quan trọng. Trên cơ sở đó mới có thể triển khai hiệu quả các giải pháp đã đề ra. Hiện nay, chúng tôi đang triển khai tập huấn công tác phòng chống giảm nhẹ thiên tai cho đội ngũ giáo viên, thời gian tới đội ngũ này sẽ trực tiếp đến các địa phương, tuyên truyền để nâng cao trình độ nhận thức của nhân dân. Chắc chắn với sự chủ động của Chính phủ, tích cực và nỗ lực của cộng đồng, việc phòng chống, hạn chế thiên tai, tác hại của biến đổi khí hậu dù khó khăn, phức tạp, lâu dài nhưng sẽ dần hiệu quả hơn.

Người sưu tầm: Hồng Lựu

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)