Nghe tiếng đã lâu chúng tôi mới có dịp gặp một trong những "Hai lúa" ở thôn Thống Nhất, anh Nguyễn Ðại Ơn. "Vua lúa"- ấy là cách mà chúng tôi gọi vui về anh, nhưng anh Ơn khiêm tốn nói rằng, mình đơn giản chỉ là một nông dân làm nhiều ruộng mà thôi. Thế nhưng, theo tìm hiểu của chúng tôi, anh Ơn là một trong ba nông dân trong thôn năm 2011 thu hơn 30 tấn lúa, cao nhất trong toàn tỉnh. Và đây được xem như một kỷ lục trong làm ruộng ở Quảng Bình từ trước đến nay.

Nguyễn Ðại Ơn kể rằng, khi lập gia đình, anh được chia vài mảnh ruộng nhưng cuối vụ thu hoạch cũng chẳng nhiều nhặn gì, vài ba tấn lúa không đắp đổi đủ cho cuộc sống của gia đình năm miệng ăn. Vợ chồng anh đã suy nghĩ nhiều trước khi đi đến quyết định đấu thầu thêm một số diện tích đất 5% của xã để làm lúa và chăn nuôi. Sau ngày nhận thầu bốn mẫu ruộng (tương đương hai ha) ở vùng bãi, vợ chồng anh đã bỏ nhiều công sức cải tạo, đắp đập be bờ để nuôi thêm cá và vịt. Cùng với diện tích ruộng được chia theo nhân khẩu, gia đình anh có tới ba ha đất, trở thành một trong ba nhà làm ruộng có diện tích lớn nhất của HTX Thống Nhất nói riêng và huyện Quảng Ninh nói chung. Ðể quán xuyến việc sản xuất, anh dựng trại kiên cố và ở ngay trên bờ đê. Anh nói vui, mười tháng trong năm ngủ đê là vì thế, hai tháng còn lại là mùa mưa lũ thì vào "ở tạm" trong nhà. Phần ruộng nhận thầu anh làm một vụ lúa, rồi thả thêm các loại cá chép, cá mè, cá rô phi và một phần đê được quây lại để nuôi vịt đẻ, vịt thịt. Như vậy, từ diện tích ruộng của mình, năm nào anh cũng thu khoảng 1.000 thúng lúa (một thúng tương đương 12,5 kg), nhưng năm nay thì con số đã trở thành kỷ lục: 1.300 thúng. Không chỉ riêng anh Ơn, mà nông dân tỉnh Quảng Bình trong vụ đông xuân vừa rồi được mùa lớn, lúa lại được giá, cho nên thu nhập được nâng lên đáng kể.

Làm nhiều ruộng và nhiều công việc khác nhau nhưng anh Ơn lo rất chu tất. Làm đất: anh đã có máy và tự tay anh làm; gieo giống: anh thuê ba nhân công cùng làm với mình; đến mùa gặt: anh thuê 20 lao động thu hoạch dứt điểm từng vùng để làm lúa tái sinh (năng suất đạt hơn 25 tạ/ha). Gặt xong, anh phơi khô quạt sạch ngay trên bờ đê rồi chở lúa thành phẩm về nhà, ở đó đã có người thu mua đợi sẵn. Ngoài lúa, sau khi trừ các chi phí, anh Ơn thu hơn 50 triệu đồng từ việc nuôi cá và vịt. Theo anh Ơn, tổng thu nhập của gia đình trong năm 2011 khoảng 100 triệu đồng. Ấy là anh nói khiêm tốn chứ thực tế hiệu quả từ cách làm của anh có thể còn hơn thế. Người dân An Ninh kháo nhau, nông dân biết lo, biết làm như anh thật sướng.

Mang chuyện này kể lại, anh Ơn cười và nói: "Ðúng là làm được thì thu tiền triệu thật, nhưng ít ai biết rằng, đầu vụ sản xuất vợ chồng anh phải xoay xở đủ đường để có thêm vốn đầu tư, chỉ riêng phân bón cho diện tích ba ha lúa thôi đã phải cần một lượng lớn tiền vốn. Ðiều anh trăn trở là thời gian cho thuê ruộng của xã quá ngắn (năm năm) nên khó cho người sản xuất. Vì nếu làm ăn có quy mô thì phải đầu tư mà bỏ tiền ra có khi chưa kịp thu lại thì đã hết thời gian thuê ruộng, còn nếu thuê tiếp thì mức phí tăng khiến cho việc đầu tư sản xuất không có lãi".

Trăn trở của anh "Hai lúa" Nguyễn Ðại Ơn cũng chính là điều làm cho Chủ nhiệm HTX dịch vụ nông nghiệp Thống Nhất Nguyễn Duy Viên phải suy nghĩ. Sở dĩ Thống Nhất có những "Hai lúa" là do có điều kiện để mở rộng diện tích đất sản xuất, tất nhiên cũng còn tùy thuộc vào cách làm năng động của từng nông dân. Hiện trên địa bàn có 25 ha ruộng 5% của xã cho bà con đấu thầu sản xuất, mỗi hộ từ hai ha trở lên. Số ruộng đấu thầu này đã được các hộ làm đê bao, phá bỏ các ô, thửa không hợp lý để trồng lúa, nuôi cá và làm chuồng trại chăn nuôi, nhờ vậy thu nhập được nâng cao. Nhưng vì thời gian cho thuê ngắn, cho nên việc đầu tư sản xuất của bà con còn dè dặt, hiệu quả chưa cao.

Cũng theo anh Viên, nếu theo cách làm hiện nay nông dân cũng chỉ đủ ăn, khó có thể tích lũy được, mà muốn có tích lũy thì phải đầu tư sản xuất. Ðể đầu tư trước hết phải có diện tích, cho nên quá trình tích tụ, chuyển đổi ruộng đất là điều tất yếu. Việc dồn điền đổi thửa được triển khai sâu rộng vừa qua chính là bước đầu tiên để thực hiện quá trình ấy. Hiện nay, ở Thống Nhất bình quân mỗi nhân khẩu có 2,7 sào ruộng (tương đương 1.350 m2 đất) và HTX chủ trương nếu hộ ruộng ít (dưới ba sào) được phân một nơi để thuận lợi trong khâu làm đất và đầu tư sản xuất, hộ từ hai khẩu trở lên thì ruộng ở hai nơi. Nhưng thực tế đó chưa phải là cách làm tối ưu để nâng diện tích đất sản xuất tạo điều kiện cho xã viên thâm canh.

Vừa qua, khi triển khai việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 (khóa X) về Nông nghiệp, nông dân, nông thôn, Chủ nhiệm HTX Nguyễn Duy Viên đã đề nghị Ðảng bộ bộ phận thông qua việc cho phép HTX vận động xã viên đổi ruộng cho nhau tạo thành một ô, một khoảnh để hình thành trang trại sản xuất tổng hợp lúa - cá - vịt - lợn... Thí dụ, hai hộ có ba mẫu ruộng (tương đương 1,5 ha) mà ở hai hoặc ba nơi có thể đổi cho nhau dồn thành một chỗ. Việc làm này là hoàn toàn tự nguyện của xã viên và HTX chỉ làm trung gian và chứng nhận cho việc chuyển đổi ấy. Bước đầu phương án này đã được người dân đồng tình.

Trên bình diện chung, tích tụ ruộng đất là một xu hướng phù hợp quá trình phát triển sản xuất và tạo ra lượng nông sản phong phú trên thị trường, nâng cao thu nhập cho nông dân. Quá trình này đã được triển khai thành công ở nhiều nơi trong cả nước, nhưng ở Quảng Bình điều đó là khá mới mẻ. Cách làm của nhiều nông dân ở thôn Thống Nhất là một thí dụ sinh động cho quá trình chuyển đổi này. Tin rằng, những gợi mở này sẽ góp phần giúp HTX Thống Nhất thực hiện thành công định hướng mang tính đột phá nói trên.

Sưu tầm: Thu Hà

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)