Đèo Ngang nằm trên dãy Hoành Sơn trùng trùng điệp điệp kéo ra tận biển, là ranh giới giữa 2 tỉnh: Quảng Bình và Hà Tĩnh. Đèo dài khoảng 6 km, đỉnh cao 256 m, án ngữ con đường thiên lý bắc nam.

Đèo Ngang cách thị trấn Ba Đồn 24 km, cách TP.Đồng Hới của tỉnh Quảng Bình 80 km. Theo sử ghi chép, năm 1833, vua Minh Mạng cho xây Hoành Sơn Quan trên đỉnh Đèo Ngang. Cửa Hoành Sơn cao 4 m, hai bên có thành dài 30 m, ở trên cổng đắp nổi ba chữ Hoành Sơn Quan. Hai phía hai cửa xẻ núi tạo thành 1.000 bậc thang lên xuống…

Hướng lên Đèo Ngang từ phía Quảng Bình

Cung đường uốn lượn dẫn vào hầm Đèo Ngang

Từ khi có hầm đường bộ, đường đèo yên tĩnh, sạch sẽ rất đẹp

Đền thờ Liễu hạnh công chúa dưới chân Đèo Ngang

Cảnh sơn thủy hữu tình phía nam đèo thuộc xã Quảng Đông, huyện Quảng Trạch

Nhiều người chọn đi đường đèo để thưởng ngoạn cảnh thay vì đi đường hầm

Năm 2004, hầm đường bộ xuyên giữa lòng núi Hoành Sơn với chiều dài 2.849 m hoàn thành đưa vào sử dụng. Từ đó, các phương tiện đi lại thuận tiện hơn nhiều khi leo đèo.
Đứng ở Hoành Sơn Quan mà ngắm về tứ phía, nhất là bắc và nam thì vô cùng thích thú bởi cảnh vật quá đẹp. Lúc ấy, bạn có cảm giác như đã chạm vào một chút giới bồng lai tiên cảnh.

Đèo Ngang là nơi dừng chân của không biết bao nhiêu tao nhân, mặc khách, vua chúa, tướng lĩnh…nhưng ấn tượng nhất vẫn là giai phẩm Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan.

Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà/Cỏ cây chen đá, lá chen hoa/Lom khom dưới núi tiều vài chú/Lác đác bên sông chợ mấy nhà/Nhớ nước đau lòng con quốc quốc/Thương nhà mỏi miệng cái gia gia/Dừng chân đứng lại trời non nước/Một mảnh tình riêng ta với ta.

Một dòng suối từ đỉnh xuống róc rách xuyên qua đường đèo

Đèo Ngang trong chiều tà

Một đoạn cua trên đèo

Đường lên Hoành Sơn Quan

Hoành Sơn Quan vẫn sừng sững uy nghi qua hàng trăm năm

Ở bắc đèo, huyện Kỳ Anh đang từng ngày thay da đổi thịt

Hoành Sơn Quan cổ kính


Rêu phong đường lên đỉnh Hoành Sơn


Đứng trên Đèo Ngang, nhớ về bài thơ của Bà huyện Thanh Quan trong ráng chiều


Cảnh đẹp như một bức tranh khi ngày mùa về


Bâng khuâng nhớ nhà khi đèn lên

Sưu tầm: Thế Vinh

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)