Là người chụp nhiều bức hình về Đại tướng và khá thân cận, ông đón nhận tin Đại tướng từ trần với tâm trạng như thế nào?

Tôi đón nhận rất bình tĩnh chứ không hốt hoảng như hồi Bác Hồ mất. Hơn nữa, trước đó tôi cũng đã có vào thăm Đại tướng và cũng cảm nhận được phần nào, bởi vì như các cụ nói, người sắp đi bao giờ cũng có những biểu hiện để nhận biết rất rõ.

Theo tôi, Đại tướng đi trong thời điểm này là quá đẹp. Một sự mất mát bao giờ cũng đau thương, nhưng Đại tướng đã chọn một sự ra đi rất đúng dịp. Thu trời đẹp, lòng người đang rất cần một sự hội tụ để xóa đi những gì nghi kỵ, mất niềm tin. Trước đây, khi gặp những thanh niên với dung nhan, diện mạo bề ngoài của họ, tôi có một sự nghi kỵ. Nhưng cũng chính những con người ấy, mấy ngày qua tôi thấy họ xếp hàng, trong tay là hương hoa, tâm thành đến viếng Đại tướng với tấm lòng biết ơn. Điều đó có nghĩa là, trong tiềm thức của họ luôn hướng về cái thiện, luôn biết ơn những người có công với đất nước, mà gần hơn là có công với gia đình, cha ông họ. Cũng như tôi, nhiều người cũng chung một nhìn nhận rằng, đằng sau sự ra đi đó là sự hồi sinh một lòng tin rất rất lớn, và rất “có lộc” cho dân tộc này. Nhìn dòng người “ngày ngày đi trong thương nhớ”, tự nhiên thấy yêu mình, yêu người và yêu đất nước này hơn. Là một người con của miền Trung, tôi cũng thực sự hạnh phúc khi tỉnh Quảng Bình được đón Đại tướng trở về với đất mẹ, nơi ông sinh ra.

Được biết, ông là phóng viên ảnh được chính Đại tướng lựa chọn và cho phép chụp hình mọi lúc về các hoạt động của Đại tướng từ năm 1994. 20 năm qua, hẳn là ông có rất nhiều kỷ niệm ấn tượng về Tổng tư lệnh của Quân đội nhân dân Việt Nam?

Có rất nhiều điều đặc biệt về Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Một trong số đó là cách giao tiếp của ông. Khi ông ở cương vị nào thì cách giao tiếp của ông sẽ “ra” được con người ấy. Tôi còn nhớ lúc ông trở về Quảng Bình, gặp ngư dân thì ông hỏi bằng từ ngữ, phong thái hoàn toàn là một ngư dân Quảng Bình. Nhưng khi ông lên Điện Biên Phủ, gặp đồng bào các dân tộc của Tây bắc thì ông nói đúng âm điệu, giọng nói của từng dân tộc. Đó là tiếng Tày, tiếng Thái, tiếng Mông… Theo tôi đó là một biểu hiện của văn hóa cao nhất. Ông gặp rất nhiều người và khi gặp bất kỳ tầng lớp nào ông cũng đều có cử chỉ, kiến thức, phong độ của tầng lớp đó. Chính vì vậy mà cuộc gặp gỡ với ông bao giờ cũng rất thân tình, gần gũi và giàu tình cảm. Và có như thế thì ông mới thấu được lòng dân và là Đại tướng của nhân dân.

Nhà báo Trần Hồng bên những bức hình Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Trong căn nhà ở 30 Hoàng Diệu, đã rất nhiều đêm ông không ngủ được bởi rất nhiều lẽ. Trong đó có điều mà theo tôi được biết là sự trăn trở, sự trăn trở của một con người mà luôn luôn lấy lấy lời nói của Bác Hồ làm mục tiêu phấn đấu của cuộc đời mình. Tuy nhiên, ở một hoàn cảnh nào đó, thời điểm nào đó, có khi ông cũng đau khổ vì không thực hiện được điều mình mong muốn vì rất nhiều lý do. Sự đau khổ đó nếu là ở người bình thường thì họ sẽ rất chán nản, nhưng thật may mắn và hạnh phúc, Đại tướng của chúng ta đã không như thế. Và vì thế cho nên, Võ Nguyên Giáp mới trở thành Đại tướng của lòng dân.

Những ngày cuối đời của Đại tướng, ông có lưu lại cho mình những bức hình nào không?

Tôi có được niềm vui là thỉnh thoảng được cầm những bức ảnh mà tôi thích, hoặc ông thích vào Viện Quân y 103 để đưa cho Đại tướng xem. Và như người nhà của ông nhận xét, những bức ảnh đó đã “kích hoạt sự hưng phấn cho một người cao tuổi”. Ông rất vui, ngắm từng bức ảnh rất say sưa. Ngoài ra còn chỉ vào từng nhân vật trong gia đình. Những lần như thế, tôi chỉ chụp một hai kiểu làm tư liệu thôi. Những lần gặp sau, tôi cũng rất muốn chụp và nhìn thấy rất nhiều khoảnh khắc quý hiếm cần phải ghi lại, nhưng quả thực là tôi không nỡ.

Bút tích của Đại tướng Võ Nguyên Giáp khi tham dự triển lãm tranh của nhà báo Trần Hồng năm 1992

Trong số hơn 2000 bức ảnh về Đại tướng Võ Nguyên Giáp, bức ảnh nào khiến ông thích nhất?

Mặc dù ông là Đại tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam, Đại tướng đầu tiên của đất nước này và trên ve áo của ông chói sáng những chiến công. Nhưng cái đó không phải là mục tiêu phấn đấu của cá nhân ông. Sáng thế chứ sáng nữa cũng không phải là điều ông hướng tới. Vì đất nước này, vì hoàn cảnh thể trạng của đất nước khi đó buộc ông phải hành động như thế. Cho nên trong những bức ảnh của mình, có một bức mà tôi rất thích, đó là trong lần ông trở lại Cao Bằng. Đại tướng mặc trong bộ áo chàm của đồng bào Cao Bằng ra bên ngoài bộ quân phục. Dù vậy, chiếc quân hàm vẫn le lói một ít màu đỏ sau lớp áo chàm. Tôi rất thích bức ảnh đó vì nó nói lên được phần nào con người của Đại tướng. Không ai muốn làm người suốt đời phải đánh trận. Nhưng vì đất nước đã chọn, từ một người cầm bút, cầm phấn đã buộc ông phải xa dời để cầm quân.

Bức ảnh đời thường này được nhà báo Trần Hồng đặc biệt yêu thích

Vậy còn những khi được tháp tùng Đại tướng đi thăm đồng bào, chiến khu xưa, ông cảm nhận được điều gì từ tình cảm của đồng bào dành cho Đại tướng?

Tôi nhớ khi Đại tướng về Quảng Bình vào 11/2004, ông không đi máy bay mà đi tàu hỏa vào. Mới mờ sáng mà hạng nghìn người đã tập trung ở ga Đồng Hới để đón. Không khí không thể nào tưởng tượng được. Người dân gần như quên ăn, quên ngủ để chờ đón Đại tướng và các đoàn đến chào thì vô kể…Có một nhà báo người Quảng Bình đã vào gặp Đại tướng và được tôi chụp lại. Bức ảnh sau đó được cô trân trọng và nói rằng, chồng con là số 1, nhưng bức ảnh của Đại tướng cũng là số 1 của cô.

Vậy với ông, nếu cuộc đời được chia thành những nấc thang thì những bức hình mà ông chụp về Đại tướng đứng ở vị trí nào?

Với tôi, những bức ảnh đó là không thể sắp xếp được. Con gái tôi làm ở Đài Tiếng nói Việt Nam bảo, đôi lúc nhìn sự nghèo khó của bố mình mà chạnh lòng, nhưng khi nhìn vào chiếc tủ với nhiều bức ảnh, phim thì mới thấy, thành quả lao động sáng tạo của bố thật đáng tự hào…

Xin cảm ơn nhà báo Trần Hồng!

Sưu tầm: T.Q

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)