Xác định bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ biên giới quốc gia, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, trong đó trực tiếp là cấp ủy, chính quyền và nhân dân khu vực biên giới, trong những năm qua, căn cứ tình hình thực tế trên từng tuyến biên giới, từng địa bàn, các địa phương và đơn vị biên phòng đã lựa chọn xây dựng các mô hình phù hợp, huy động đông đảo quần chúng tham gia thực hiện phong trào "Quần chúng tham gia tự quản đường biên, cột mốc và an ninh trật tự thôn, bản khu vực biên giới". Tiêu biểu như mô hình "Tự quản đường biên, mốc quốc giới", "Tổ tàu thuyền, bến bãi an toàn", "Tổ tự quản an ninh trật tự thôn (bản) khu vực biên giới"...

Trên tuyến biên giới đất liền, toàn tỉnh có 2.340 hộ/6.789 khẩu ở 62 bản giáp biên giới đăng ký tự quản 140,6 km/201,87 km đường biên giới; 749 hộ/2.075 khẩu đăng ký tự quản 43 mốc/61 mốc quốc giới. Thông qua mô hình "Tự quản đường biên, mốc quốc giới", các lực lượng chức năng đã tuyên truyền cho nhân dân nắm vững về lịch sử, các dấu hiệu nhận biết trên thực địa đường biên giới, vị trí cột mốc quốc giới và hướng dẫn các hoạt động tham gia bảo vệ biên giới của người dân. Lực lượng dân quân và nhân dân các xã biên giới đã tham gia cùng với bộ đội biên phòng tuần tra đường biên, mốc giới 235 buổi/1.925 lượt người; 219 đợt/1.023 lượt người tham gia phát quang đường tuần tra biên giới với chiều dài hơn 1.533 km, làm 22,8 đường ra biên giới, tu sửa hàng nghìn km đường liên thôn, bản, tạo thuận lợi cho việc tuần tra, kiểm soát đường biên, cột mốc, đi lại của nhân dân, vận chuyển hàng nghìn kg vật liệu phục vụ cho công tác tôn tạo, tăng dày hệ thống mốc quốc giới.

Đến nay, trên địa bàn tỉnh có 221 tổ/1.285 tàu thuyền tự quản, 11 bến bãi an toàn. Các tàu, thuyền tham gia mô hình "Tổ tàu thuyền, bến bãi an toàn" đã tích cực hỗ trợ nhau trong đánh bắt, khai thác thủy sản, cứu nạn, cứu hộ trên biển, đề xuất với địa phương các chính sách ưu đãi cho phương tiện đánh bắt xa bờ. Bên cạnh đó, các ngư dân đã báo cho bộ đội biên phòng, cơ quan chức năng những thông tin có giá trị liên quan đến công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biến giới quốc gia và cứu hộ, cứu nạn trên biển. Qua đó, lực lượng bộ đội biên phòng đã phát hiện 195 vụ/1.845 tàu thuyền vi phạm chủ quyền vùng biển; xua đuổi 449 lượt tàu, thuyền ra khỏi vùng biển Việt Nam; cứu 56 phương tiện/463 người; hướng dẫn kêu gọi 43.110 tàu thuyền/87.966 ngư dân vào bờ tránh trú an toàn... Đặc biệt, các tàu thuyền và ngư dân trên địa bàn đã thực hiện có hiệu quả Nghị định số 30/2010/NĐ-CP ngày 29/3/2010 của Chính phủ về huy động nhân lực, tàu thuyền và phương tiện dân sự tham gia bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền các vùng biển của nước CHXHCN Việt Nam.

Triển khai mô hình "Tổ tự quản an ninh trật tự thôn (bản) khu vực biên giới", hiện nay, 27/29 xã, phường khu vực biên giới của tỉnh có 266 thôn, bản/6.876 hộ đăng ký tự quản an ninh trật tự. Các thôn, bản đã xây dựng quy ước, hương ước giữ gìn an ninh, trật tự trên địa bàn, phát huy uy tín, vai trò của các già làng, trưởng bản, trưởng dòng họ, dòng tộc trong việc giáo dục con cháu chấp hành các quy định của pháp luật và quy ước, hương ước của địa phương. Qua mô hình tự quản, quần chúng đã cung cấp cho bộ đội biên phòng 6.832 nguồn tin phục vụ cho công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, đấu tranh phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật, bài trừ tệ nạn xã hội. Do đó, lực lượng bộ đội biên phòng đã trực tiếp và phối hợp đấu tranh bắt, xử lý 3.928 vụ/6.069 đối tượng; thu giữ 54 kg và 109.031 viên ma túy tổng hợp, 71,834 kg cần sa khô, 04kg ma túy dạng đá, gần 6.000 viê tân dược gây nghiện, 45 khẩu súng, 10.287 viên đạn các loại và nhiều tang vật khác có giá trị hàng tỷ đồng; phát hiện 314 vụ/817 đối tượng vi phạm quy chế biên giới, 317 vụ/916 đối tượng vi phạm pháp luật khác...

Có thể nói, hiệu quả của các mô hình trên đã góp phần thực hiện tốt phong trào “Quần chúng tham gia tự quản đường biên, cột mốc và an ninh trật tự thôn, bản khu vực biên giới” nhằm quản lý, bảo vệ đường biên, cột mốc và giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên khu vực biên giới.

Tuy nhiên, thời gian tới, dự báo tình hình an ninh khu vực biên giới sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp nên đòi hỏi các cấp, các ngành và cả hệ thống chính trị, nhất là các địa phương có biên giới, bờ biển cần quan tâm, chú trọng hơn nữa đến việc nuôi dưỡng các mô hình quần chúng tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia; vận động các địa phương thực hiện 100% thôn, bản các xã có đường biên giới tham gia ký kết thực hiện phong trào tự quản, bảo vệ vững chắc đường biên, cột mốc và an ninh trật tự xã hội; tập trung xây dựng, củng cố vững chắc hệ thống chính trị cơ sở các xã vùng biên giới...

Mai Anh