Chủ tịch UBND tỉnh khen thưởng việc đưa Hò khoan Lệ Thủy vào trường học

Đưa Hò khoan Lệ Thủy vào trường học

Từ ý tưởng đến những việc làm cụ thể nhằm đưa Hò khoan Lệ Thủy vào trường học phải kể đến thầy giáo Võ Vĩnh Hào, Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Lệ Thủy là người đã có những định hướng, cách tiếp cận khoa học để duy trì, phát triển bản sắc văn hóa Lệ Thủy đến với công chúng lẫn giới trẻ. Bắt đầu từ cuộc gặp duyên nợ vào những năm 2000 giữa đồng chí Đặng Thái Tôn, nguyên Chủ tịch UBND huyện Lệ Thủy (hiện là Trưởng ban Dân tộc tỉnh) với Nhà nghiên cứu Văn hóa dân gian (VHDG) Đặng Ngọc Tuân khi bản thảo lần cuối cuốn sách Hò khoan Lệ Thủy sắp xuất bản với lời đề nghị đưa vào trường học. Như được đánh thức mong muốn đã ấp ủ, đồng chí Đặng Thái Tôn đã mời thầy Võ Vĩnh Hào, Trưởng phòng GD&ĐT đến để bàn chuyện. Nào ngờ, đó cũng là nỗi niềm trăn trở, day dứt của thầy Võ Vĩnh Hào khi nhìn thấy nhiều cách làm hay của các tỉnh bạn để đưa dân ca, nhạc cổ truyền đến với giới trẻ nhằm đánh thức di sản văn hóa tinh thần có nguy cơ mai một. Mong muốn của những người có tâm huyết với Hò khoan Lệ Thủy đã gặp nhau. Sau khi tìm tòi, tham khảo các mô hình hay về cách đưa hát Ví giặm Nghệ - Tĩnh, Quan họ Bắc Ninh vào trường học, thầy giáo Võ Vĩnh Hào đã đi đến quyết định đúng đắn với quyết tâm đưa Hò khoan Lệ Thủy phổ biến trong lứa tuổi học sinh với 05 nội dung chính gồm tập huấn về hò khoan cho đội ngũ giáo viên ở các trường; sưu tầm những làn điệu, bản ghi âm ghi hình từ các câu lạc bộ, nghệ nhân; xây dựng trang web riêng về Hò khoan tại địa chỉ http://hokhoanlethuy.edu.vn; Phòng GD-ĐT xúc tiến việc thành lập Câu lạc bộ Hò khoan ở các trường học và tổ chức liên hoan Hò khoan thường niên ở các cấp học.

Được sự chỉ đạo, ủng hộ của cấp ủy, chính quyền, ngành Giáo dục huyện Lệ Thủy đã khẩn trương thực hiện từng bước các nội dung ở tất cả đơn vị trường học trên địa bàn và đây là bước đột phá quan trọng để bảo tồn, phát triển loại hình văn hóa đặc sắc này trên quê hương đã sản sinh ra nó. Đặc biệt, vào tháng 11/2012, Phòng GD&ĐT đã tổ chức liên hoan dành cho học sinh khối tiểu học lần thứ nhất với chủ đề “Em hát dân ca” và thu hút được sự quan tâm của nhiều người. Liên hoan đã làm dấy lên phong trào hát dân ca trong học sinh nói riêng, trong đời sống văn hóa của người dân Lệ Thủy nói chung. Để thổi bùng thêm ngọn lửa phong trào và nâng cao chất lượng, năm 2013, khi cuốn sách Hò khoan Lệ Thủy chính thức phát hành, thầy giáo Võ Vĩnh Hào đã mời nhà nghiên cứu, tác giả cuốn sách về mở lớp tập huấn và tặng hơn 100 cuốn sách cho các trường trên địa bàn. Cũng trong dịp này, Nhà nghiên cứu Văn hóa dân gian Đặng Ngọc Tuân đã có buổi nói chuyện về hò khoan cho các cán bộ quản lý, học sinh tại Nhà văn hóa huyện Lệ Thủy và thu hút hàng ngàn người tham gia, đồng thời tạo ra được làn sóng yêu thích tìm hiểu Hò khoan Lệ Thủy trong cán bộ giáo viên cũng như người dân huyện nhà.

Từ đó đến nay, Liên hoan “Em hát dân ca” đã trở thành hội diễn văn nghệ truyền thống cho cả ba bậc học: Trung học cơ sở, tiểu học, mầm non nhân dịp chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam. Có thể nói rằng, đây là hoạt động sôi nổi ở các trường học cũng như đối với công chúng yêu chuộng loại hình sinh hoạt văn hóa đặc sắc này.

Vang mãi hò khoan xứ Lệ

Sau nhiều lần tổ chức Liên hoan “Em hát dân ca”, các Câu lạc bộ Hò khoan Lệ Thủy ở từng trường hoạt động thường niên ngày càng có chất lượng. Mức độ đầu tư cho tiết mục của các trường học cũng được chú trọng hơn như trang phục, đạo cụ, trang điểm, hóa trang… tạo cho khán giả một cái nhìn đa sắc màu về văn hóa truyền thống của quê hương xứ Lệ. Có lẽ cũng chính vì điều này mà lượng khán giả đến với Hò khoan Lệ Thủy cũng đông hơn, đều hơn và đã thu hút các tầng lớp xã hội tham gia.

Nhiều câu lạc bộ được thành lập từ sớm và hoạt động có hiệu quả như ở Trường Mầm non Hoa Mai, Trường Tiểu học số 1 Hồng Thủy, Trường THCS Mỹ Thủy, Trường THCS Kiến Giang, Trường THCS An Thủy… ngay cả Trường Phổ thông bán trú TH&THCS Lâm Thủy, Trường Phổ thông bán trú TH&THCS Ngân Thủy - những trường thuộc vùng biên giới xa xôi, học sinh chủ yếu là dân tộc Bru - Vân Kiều cũng có các Câu lạc bộ Hò khoan Lệ Thủy... Có thể nói, việc dạy hát dân ca và thành lập Câu lạc bộ Hò khoan trong trường học trở thành việc làm bổ ích, cần thiết nhằm gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp mà cha ông để lại, qua đó giáo dục thế hệ trẻ biết trân quý “kho báu” của quê hương xứ Lệ anh hùng.

Cho đến nay, thông qua các đợt lưu diễn, giao lưu, Hò khoan xứ Lệ đã đến với khán giả Thủ đô Hà Nội, Hà Tĩnh, Thành phố Hồ Chí Minh và tin rằng một ngày không xa, các nghệ nhân Hò khoan sẽ vinh dự đứng biểu diễn trên sân khấu của Nhà hát Lớn Hà Nội. Để có được những thành quả quý báu này phải nhắc đến những con người tâm huyết và có duyên với làn điệu dân ca, đó là Nhà nghiên cứu VHDG, nhà giáo mẫu mực Hoàng Đình Luyện, Nhà nghiên cứu VHDG Đặng Ngọc Tuân, Nhà nghiên cứu VHDG Nguyễn Hùng Vĩ , thầy giáo Võ Vĩnh Hào, Trưởng phòng GD&ĐT huyện Lệ Thủy...

Việc Hò khoan Lệ Thủy được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia không chỉ là niềm tự hào của Lệ Thủy nói riêng mà còn là vinh dự của tỉnh Quảng Bình nói chung. Tin rằng, với những giải pháp thiết thực, bền vững là đưa vào giảng dạy trong trường học, thời gian tới, Hò khoan Lệ Thủy sẽ được tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị theo đúng tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng bộ lần thứ XXII, nhiệm kỳ 2010-2015 của huyện đề ra.

Ngô Mậu Tình (Trường THCS Kiến Giang)