Hai dân tộc có số dân đông nhất là dân tộc Bru - Vân Kiều và dân tộc Chứt, còn lại 0,7% dân số các dân tộc thiểu số là dân tộc Mường, Thổ, Tày, Nùng, Pacô, Carai...

Trong những năm qua, các chính sách của Đảng và Nhà nước đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi như Chương trình 135 (giai đoạn II), chính sách trợ cước, trợ giá, định canh định cư, chính sách vay vốn đối với hộ đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn... đã được triển khai kịp thời, đúng đối tượng và phát huy được hiệu quả, góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế - xã hội, đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số. Tại các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã có nhiều tiến bộ và chuyển biến tích cực từ việc đầu tư xây dựng hệ thống trường lớp đến các bản vùng sâu, vùng xa, mở rộng các cấp học và thu hút trên 90% học sinh trong độ tuổi đến trường. Công tác chăm sóc sức khỏe, phòng chống dịch bệnh và thực hiện các chương trình quốc gia về y tế ở vùng đồng bào dân tộc được mở rộng và hoạt động có hiệu quả. Đến nay, 100% xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số có trạm y tế; 100% xã được phủ sóng phát thanh, 90% xã phủ sóng truyền hình. Phần lớn các xã vùng biên giới đều có hệ thống thông tin liên lạc và các điểm bưu điện văn hóa để đồng bào dân tộc có điều kiện tiếp cận các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Hệ thống chính trị của 17/17 xã có đồng bào dân tộc thiểu số từng bước được kiện toàn, số đảng viên là người dân tộc thiểu số ngày càng tăng, vai trò của già làng, trưởng bản được phát huy tích cực. Đồng bào dân tộc thiểu số các xã biên giới đã tích cực tham gia phong trào bảo vệ cột mốc, đường biên, cung cấp cho các cơ quan chức năng nhiều nguồn tin, góp phần bảo về an ninh biên giới.

Hiện nay, tỉnh Quảng Bình có 35 xã và 54 thôn, bản đặc biệt khó khăn thuộc 22 xã khu vực II được thụ hưởng Chương trình 135 với tổng ngân sách Trung ương phân bổ gần 68 tỷ đồng để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, hỗ trợ phát triển sản xuất, đào tạo cán bộ xã, thôn, bản và cộng đồng, hỗ trợ hoạt động văn hóa thể thao và trợ giúp pháp lý... Các hạng mục đầu tư thuộc Chương trình 135 triển khai đúng trình tự, thủ tục đảm bảo tính công khai, dân chủ, đặc biệt là các hạng mục hỗ trợ nhà ở và nước sinh hoạt, góp phần giảm tình trạng khó khăn cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo. Hiện các dự án thành phần đã tổ chức thực hiện hoàn thành trên 80% khối lượng công việc.

Qua 5 năm thực hiện Chương trình 135 giai đoạn II, tình hình kinh tế - xã hội các xã đặc biệt khó khăn đã có sự chuyển biến đáng kể. Hệ thống cơ sở hạ tầng thiết yếu phục vụ sản xuất và đời sống của đồng bào dân tộc được đầu tư khá đồng bộ, sản xuất có bước phát triển, các chỉ tiêu về y tế, giáo dục, văn hóa ngày càng được cải thiện, đặc biệt là tỷ lệ hộ nghèo của các xã giảm rõ rệt, từ 74,84% năm 2006 giảm còn 40,06% năm 2010. Đặc biệt, một số xã có tỷ lệ hộ nghèo dưới 30% như xã Thuận Hóa (23,84%), Cao Quảng (28,05%), Ngư Hóa (15,25%), Hồng Hóa (16,55%), Hóa Tiến (20,19%), Hóa Thanh (24,41%), Quảng Thạch (22,38%), Quảng Châu (28,05%)... Chương trình 135 giai đoạn II đã góp phần tích cực trong chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, tạo ra vùng sản xuất tập trung, định hướng thị trường, tạo việc làm cho thanh niên dân tộc thiểu số, cải thiện và từng bước ổn định, nâng cao đời sống của đồng bào, tăng cường khối đại đoàn kết các dân tộc, củng cố niềm tin của nhân dân vào chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Việc triển khai thực hiện có chất lượng và hiệu quả các dự án thuộc Chương trình 134, 135 và các chính sách về y tế, giáo dục, văn hóa xã hội trên địa bàn tỉnh đã góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an sinh xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn của tỉnh, từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân, đồng thời giữ vững và tăng cường khối đại đoàn kết các dân tộc trong tỉnh.

Mai Anh