Trong năm 2017, các HTX dịch vụ nông, lâm nghiệp đã dần thể hiện được vai trò hỗ trợ dịch vụ, kỹ thuật cho kinh tế hộ, trang trại phát triển; tích cực hướng dẫn huyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi để tăng sản lượng và nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích, điển hình như HTX Dịch vụ nông nghiệp Mỹ Lộc Thượng, HTX Thượng Phong, HTX Đại Phong (huyện Lệ Thủy), HTX Thống Nhất (huyện Quảng Ninh). Các HTX thủy sản tiếp tục thực hiện tốt chính sách khuyến khích phát triển đánh bắt thủy hải sản vùng biển xa, đầu tư phương tiện, ngư lưới cụ, thiết bị thông tin liên lạc... nâng cao năng lực đánh bắt xa bờ mang lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo.

Hoạt động sản xuất kinh doanh với nhiều ngành nghề khác nhau và gặp khó khăn về nguồn vốn, thị trường tiêu thụ nhưng các HTX công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ điện cũng đã phát huy điều kiện, lợi thế về nguyên vật liệu, sự quan tâm, hỗ trợ của các ngành, địa phương nên vẫn giữ vững tiến độ sản xuất, kinh doanh, bảo đảm việc làm và đời sống cho thành viên, người lao động, tạo được thương hiệu, chỗ đứng trên thị trường. Một số HTX đã đầu tư máy móc, công nghệ tiên tiến nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm, nhiều mặt hàng vươn ra thị trường ngoài tỉnh, nước bạn (Lào, Campuchia) như HTX Nón Mỹ Trạch, HTX mây xiên Quảng Phương, HTX Bánh mè xát Tân An, HTX làng nghề Võ Xá. Bên cạnh đó, các HTX vận tải không ngừng cải thiện số lượng đầu xe, phương thức, chất lượng dịch vụ, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao trong lưu thông hàng hóa và đi lại của người dân. Các HTX thương mại tiếp tục giữ vững hoạt động, đổi mới phương thức kinh doanh, mở rộng thị trường, đa dạng hóa sản phẩm hàng hóa, thích ứng với điều kiện của địa phương.

Mặt khác, các HTX môi trường, nước sạch đã đầu tư nâng cấp thiết bị, đẩy mạnh xã hội hóa công tác bảo vệ môi trường, huy động sức mạnh và ý thức của người dân trong bảo vệ môi trường sống. Các Quỹ Tín dụng Nhân dân triển khai linh hoạt biện pháp để phát triển, huy động nguồn vốn cho thành viên vay phục vụ sản xuất kinh doanh, góp phần xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, tiêu biểu có Quỹ Tín dụng Nhân dân Vạn Trạch, Đại Trạch, Đức Ninh, Nhân Trạch, Bắc Lý, Xuân Ninh, Nông trường Việt Trung... Kết quả, trong năm, doanh thu các HTX trên địa bàn tỉnh đạt 461.172 triệu đồng, bình quân 1.683 triệu đồng/HTX, lãi bình quân 202 triệu đồng/năm/HTX; thu nhập người lao động trong HTX 04 triệu đồng/người/tháng.

Ngoài ra, các HTX có vai trò quan trọng trong xây dựng nông thôn mới, đặc biệt là việc tạo điều kiện cho các thành viên, hộ nông dân chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi, áp dụng tiến bộ kĩ thuật vào sản xuất, nâng cao năng suất chất lượng sản phẩm; đồng thời phối hợp với địa phương triển khai thực hiện công tác quy hoạch, tham gia xây dựng đường giao thông nông thôn, cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất; mở rộng liên kết sản xuất với chế biến, bảo quản, tiêu thụ nông sản, nâng cao giá trị nông sản, đáp ứng nhu cầu thị trường. Cùng với đó, các ngành, địa phương cũng tập trung chỉ đạo, xây dựng một số mô hình HTX kiểu mới gắn với chuỗi giá trị sản phẩm hàng hóa chủ lực như chuỗi lúa gạo SRI của HTX sản xuất, kinh doanh, dịch vụ nông nghiệp Mỹ Lộc Thượng; chuỗi nấm ăn, nấm dược liệu của HTX Nấm sạch và kinh doanh nông nghiệp Tuấn Linh; chuỗi sản phẩm chăn nuôi lợn, gà của HTX chăn nuôi sạch Nam Hồng Quảng; chuỗi sản phẩm mật ong của các HTX nuôi ong ở huyện Tuyên Hóa liên kết với Công ty sinh thái Miền Tây theo mô hình hiệp hội...

Tuy nhiên, việc chuyển đổi hoạt động HTX theo Luật HTX năm 2012 còn gặp nhiều khó khăn, không đạt kế hoạch đề ra, đến nay vẫn còn 17 HTX chưa thực hiện chuyển đổi hoặc làm thủ tục giải thể theo quy định. Một số HTX hoạt động còn mang tính hình thức, chưa bảo đảm các nguyên tắc tự nguyện, dân chủ, bình đẳng của Luật HTX năm 2012. Các HTX tăng trưởng chưa ổn định, hiệu quả sản xuất kinh doanh chưa cao. Việc xây dựng mô hình HTX kiểu mới gắn với chuỗi giá trị đang còn lúng túng; HTX lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp, xây dựng quy mô còn nhỏ...

Năm 2018, các HTX tiếp tục chủ động, tích cực thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước trong việc củng cố phát triển tổ chức, hoạt động sản xuất kinh doanh; hoàn thành công tác chuyển đổi HTX theo Luật HTX năm 2012. Bên cạnh đó, các ngành, địa phương tập trung phát triển, thành lập mới HTX, Liên hiệp HTX; xây dựng điểm một số mô hình HTX kiểu mới, gắn với chuỗi giá trị sản phẩm, phấn đấu mỗi huyện, thị xã, thành phố có ít nhất 02 sản phẩm được đăng ký nhãn hiệu và mang tính đặc trưng của địa phương.

Mặt khác, các HTX tập trung mở rộng sản xuất kinh doanh, dịch vụ về ngành, nghề mới để tìm kiếm thị trường và đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn; nâng cao chất lượng sản phẩm, hàng hóa, làm tốt công tác tiếp thị, xây dựng thương hiệu cho sản phẩm của HTX có sức cạnh tranh trên thị trường; phát triển HTX, Liên hiệp HTX gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới. Ngoài ra, các ngành, địa phương đẩy mạnh liên kết giữa các HTX với nhau và với các thành phần kinh tế; thực hiện tốt công tác quy hoạch, lựa chọn, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý các HTX, đảm bảo đội ngũ có chất lượng cho sự phát triển bền vững của HTX...

Mai Anh