Những gì còn lại của con đường thiên lý Bắc – Nam: Hoành Sơn Quan trong cơn gió lạnh giữa mùa hạ

Người dân Quảng Bình và các tỉnh lân cận trải qua một mùa tết Đoan ngọ của năm Quý Tỵ trong con gió đông bắc, đi đường xa trên xe máy phải kèm thêm chiếc áo gió nếu không muốn bị cái rét sương ùa vào da thịt đến lạnh. Một hiện tượng tự nhiên về thời tiết hiếm gặp, khiến người dân tâm lý thoải mái thoát ra khỏi không khí nắng nóng như lửa đốt của mấy tuần trước khi nền nhiệt luôn trên 40o, có nơi vọt lên đến 43o.

Rét sương mùa tết Đoan ngọ

Cao nguyên Quy Đạt (Minh Hoá, Quảng Bình) mùa hè nắng như nung trong lò bát quái, nhưng trong tết Đoan ngọ đêm nằm ngủ ở đây phải đắp chăn dày hơn bình thường, bởi không khí lạnh từ miền Bắc đổ về thấm vào các thớ núi đá vôi trùng điệp nối nhau như bất tận khiến hơi lạnh toả ra, cứa vào da ngọt lịm khó tả. Thật thú vị khi giữa trời mùa hè lại có không khí lạnh, có được hương vị mùa đông độc đáo và kỳ lạ. Người Nguồn ở Minh Hoá lại tìm những món ăn đầy khói sương của mùa đông để hợp khẩu vị của mấy ngày rét sương. Món pồi, ốc tực, cá khe được đưa ra đãi khách. Món pồi làm từ sắn hoặc ngô luộc chín là đặc sản của bà con cao nguyên Quy Đạt. Người dân cho biết: “Giữa mùa hè, không ai ăn pồi mắc nghẹn vì khô, lại nóng, nhưng có không khí lạnh ngắn ngày, có rét mượt nên đưa ra ăn cũng đỡ nhớ cái lạnh giá mùa đông cắt da cắt thịt”. Cũng là thú vị khi nếm được cái lạnh êm của một mùa đông chưa ngái trong mùa hè năm 2013.

Tết Đoan ngọ mọi năm, các bãi biển từ Sầm Sơn (Thanh Hoá), đến Cửa Lò (Nghệ An), Thiên Cầm (Hà Tĩnh), Nhật Lệ (Quảng Bình)... người đổ về giải khát đông nườm nượp. Năm nay các bãi biển vắng khách, sóng dâng cao, con nước động mạnh, đáy biển cồn cào đục ngầu, hàng quán ở biển Nhật Lệ, Bảo Ninh chỉ le te vài thực khách mỗi quán, người ta không thấy được lượng người đông đúc kỷ lục như những năm trước, bởi cái mát của hương vị mùa đông cứ ôm ấp mỗi hồn người, khiến ai cũng muốn ở nhà vui vầy bên mâm cỗ thịt vịt và món bánh ú cổ truyền.

Lom khom dưới núi tiều vài chú

Nhiều người nói đây là hệ quả của biến đổi khí hậu, có rét nhẹ giữa mùa hè là chuyện quá lạ nhưng có thật. Cụ ông Dương Văn Khá ở Quảng Xuân, Quảng Trạch nói: “Đời tui chưa thấy có mát lạnh giữa mùa hè, chưa hề thấy gió mùa đông bắc trong mùa hè, cũng chưa thấy biển động trong mùa hè, rứa mà năm ni thấy, chắc là lần duy nhất trong đời, đã 80 tuổi rồi, đây là lần đầu tiên được biết như ri”.

Ưỡn ngực với tiều phu

Đèo Ngang nằm trong hệ núi Hoành Sơn, buổi sáng sương mây giăng mắc khắp nơi. Muốn cảm nhận cái rét sương buổi sớm mùa hạ cứ bước lên với núi đá khắc sẽ rõ. Những tiều phu nhỏ tuổi dưới chân núi đang mùa nghỉ hè, 3 giờ sáng bật dậy co ro trong lạnh tím môi, chúng í ới gọi nhau đi hái củi trên các triền núi. Mới đầu còn rét lạ, phải mỗi đứa từng chiếc áo gió để chống cái lạnh của núi rừng và hơi nước ven biển. Sau dần những bước chân leo núi, tiều phu nhỏ tuổi cởi phăng áo ra, ngực trần đón gió phần phật bên mái núi Hoành Sơn. Gió thổi vù vù, xe cộ ngược xuôi, trời tảng sáng, mây sà xuống sát cây cối, không gian mắc đầy một màu mùa đông.

Cổng Hoành Sơn Quan rêu phong thấm nước, mưa lất phất bay suốt đêm ngấm vào rêu tảo, ngấm vào từng đường trầm tích của thời gian hằn sâu trên quách thành một thời từng là thiên lý Bắc – Nam, nơi cảm tác của bà Huyện Thanh Quan “Lom khom dưới núi tiều vài chú/Lác đác ven sông chợ mấy nhà”.

Dưới Hoành Sơn Quan là đền thờ thánh Mẫu Liễu Hạnh, một đền thờ rất thiêng không chỉ với người dân trong vùng mà còn là khắp khu vực phía Bắc. Từ tháng 2 đến tháng 5 âm lịch, người xe nườm nượp đến viếng hương Mẫu Liễu Hạnh. Ngày thường mùa nắng, ít người ghé qua, cũng là do oi nồng của trời đất, mồ hôi nhễ nhại. Nhưng trong mấy ngày có gió bấc về giữa mùa hạ, khách đến đông đúc, mùi hương khói quyện chặt với khí lạnh càng nồng ấm cõi cô liêu của “quốc thổ” tiều phu.

Dưới bóng Hoành Sơn là đền thờ Mẫu Liễu Hạnh

Theo Sài Gòn Tiếp thị Online