Xác định đào tạo nguồn nhân lực tay nghề cao có vai trò đặc biệt quan trọng trong đào tạo, phát triển nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế của tỉnh, 05 năm qua, tỉnh đã chú trọng quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp (GDNN), sắp xếp lại tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn; đẩy mạnh phân cấp quản lý, tăng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các cơ sở GDNN trong khuôn khổ pháp luật. Đến nay, toàn tỉnh có 16 cơ sở GDNN, trong đó có 02 trường cao đẳng, 05 trường trung cấp, 08 trung tâm giáo dục - dạy nghề cấp huyện, 01 trung tâm dạy nghề thuộc Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh. Quy mô đào tạo của các cơ sở GDNN khoảng 17.000 người. Từ năm 2015 - 2018, các cơ sở đào tạo đã tuyển sinh 56.879 học sinh, sinh viên, cụ thể hệ cao đẳng 753 sinh viên, hệ trung cấp 5.701 học sinh. Đến năm 2018, tỷ lệ lao động qua đào tạo trên địa bàn tỉnh đạt 63,5%, trong đó tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đạt 44,25%, lao động có tay nghề cao và có trình độ từ cao đẳng nghề trở lên đạt 21%. Năm 2019, tỉnh tiếp tục chỉ đạo sắp xếp lại tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn; tăng cường biện pháp quản lý chất lượng đào tạo, thường xuyên giám sát và thanh tra, kiểm tra theo các tiêu chí bảo đảm chất lượng GDNN; chống tiêu cực và bệnh thành tích trong GDNN; khuyến khích xã hội giám sát chất lượng GDNN.

Thực hiện quy định về xây dựng chương trình GDNN, các cơ sở GDNN trên địa bàn tỉnh cũng đã hoàn tất việc xây dựng và chuyển đổi chương trình đào tạo theo quy định mới. Các chương trình đào tạo đều bảo đảm có từ 55 - 70% thời gian thực hành, tạo điều kiện cho học sinh, sinh viên được đi thực tế, thực tập tại đơn vị sản xuất. Hàng năm, các cơ sở GDNN thực hiện rà soát, bổ sung, hoàn thiện chương trình nhằm đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của thị trường lao động. Hiện nay, các trường trung cấp, cao đẳng trên địa bàn tỉnh đã đăng ký hoạt động GDNN trình độ cao đẳng cho gần 20 nghề, trình độ trung cấp cho trên 50 nghề, chủ yếu các ngành, nghề, như: Công nghệ ô tô, cơ khí, điện, kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí, kỹ thuật chế biến món ăn, nghiệp vụ nhà hàng... Toàn tỉnh hiện có 06/07 trường cao đẳng, trung cấp có ngành, nghề trọng điểm, từ cấp độ Quốc gia đến cấp độ quốc tế. Các ngành, nghề cấp độ quốc tế, như: Công nghệ ô tô (Trường Cao đẳng nghề Quảng Bình), kỹ thuật chế biến món ăn (Trường Trung cấp Du lịch - Công nghệ số 9). Ngành, nghề cấp độ Asean gồm: Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí (Trường Cao đẳng nghề Quảng Bình và Trường Trung cấp Du lịch - Công nghệ số 9), nghề hàn (Trường Cao đẳng nghề Quảng Bình); ngành điều dưỡng (Trường Trung cấp Y tế Quảng Bình), quản trị khách sạn (Trường Trung cấp Du lịch - Công nghệ số 9). Ngành, nghề cấp độ Quốc gia có: Vận hành máy thi công nền (Trường Cao đẳng nghề Quảng Bình và Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công - Nông nghiệp Quảng Bình), hướng dẫn du lịch (Trường Cao đẳng nghề Quảng Bình), điện công nghiệp, công nghệ ô tô, thú y (Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công - Nông nghiệp Quảng Bình), ngành dược học (Trường Trung cấp Y tế Quảng Bình), nghiệp vụ nhà hàng, quản trị khách sạn (Trường Trung cấp Kinh tế Quảng Bình), dịch vụ pháp lý, công chứng (Trường Trung cấp Luật Đồng Hới).

Để phát triển mạng lưới và nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực có tay nghề cao theo hướng chuẩn hóa và hiện đại, hàng năm, tỉnh ưu tiên bố trí kinh phí để đầu tư xây dựng hệ thống các trường cao đẳng, trung cấp chưa đạt chuẩn; đồng thời, chỉ đạo các cơ sở GDNN xây dựng tiêu chí, thành lập hội đồng tự đánh giá, kiểm định chất luợng đào tạo; điều chỉnh, bổ sung chương trình, giáo trình, cơ sở vật chất, bồi dưỡng nâng cao trình độ cho giáo viên nhằm phù hợp với thị trường lao động và nhu cầu doanh nghiệp. Công tác xây dựng, phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý đào tạo nhân lực có tay nghề cao cũng được tỉnh thường xuyên quan tâm. Hàng năm, tỉnh chỉ đạo Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tổ chức tập huấn bồi dưỡng kiến thức chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý GDNN của các trường, cơ quan quản lý GDNN cấp huyện, xã; nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo. Đội ngũ cán bộ, giáo viên sau khi được đào tạo, bồi dưỡng đã có nhận thức chính trị vững vàng hơn, hiệu quả công tác được nâng lên. Nhiều cán bộ, giáo viên được tài trợ đào tạo từ nguồn ngân sách Nhà nước đã hoàn thành việc học tập và phục vụ có hiệu quả cho công tác nâng cao chất lượng đào tạo. Nhờ sự quan tâm đầu tư, đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý GDNN của tỉnh tăng về số lượng và chất lượng. Năm 2014, toàn tỉnh có 263 giáo viên dạy nghề cơ hữu, trong đó số giáo viên tham gia công tác quản lý là 92 người, đến nay đã có 742 giáo viên GDNN; 95% giáo viên cơ hữu đạt chuẩn về trình độ chuyên môn, tin học và ngoại ngữ.

Mặt khác, tỉnh cũng quan tâm đổi mới hoàn thiện cơ chế, chính sách, đa dạng hóa nguồn đào tạo nhân lực có tay nghề cao. Các cơ sở GDNN được đầu tư cơ bản về cơ sở vật chất, thiết bị, phương tiện đào tạo. Học viên không chỉ được đào tạo kỹ năng nghề, tiếp cận và thực tập tại các doanh nghiệp mà còn được học các kỹ năng mềm về tin học, ngoại ngữ, ý thức kỷ luật lao động, tác phong giao tiếp... nên tay nghề được nâng cao, chất lượng nguồn nhân lực bảo đảm, được nhiều doanh nghiệp tin tưởng. Trong những năm qua, học viên tốt nghiệp hệ trung cấp, cao đẳng được các doanh nghiệp tuyển dụng trên 85%, có ngành doanh nghiệp đặt hàng và tuyển dụng 100%. Công tác đào tạo gắn với giải quyết việc làm cho người lao động đã góp phần giảm thiểu tỷ lệ thất nghiệp, nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững. Ngoài ra, để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của quá trình phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế, các cơ sở GDNN trên địa bàn tỉnh đã và đang mở rộng quan hệ trao đổi, hợp tác trên lĩnh vực GDNN với các tỉnh trong, ngoài nước; tổ chức thực hiện chuyển giao công nghệ, chuyển đổi linh hoạt phương thức đào tạo theo hướng đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Tuy nhiên, hiện nay trên địa bàn tỉnh, số lượng người lao động lựa chọn học nghề vẫn còn thấp; công tác hướng nghiệp, phân luồng cho học sinh phổ thông chưa được thực hiện quyết liệt, do đó kết quả tuyển sinh, đào tạo lao động tay nghề cao của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp mới chỉ đạt 11,3% (mục tiêu đến năm 2020 là 20%); lực lượng lao động làm việc trong các nhà máy may, cơ sở kinh doanh du lịch, dịch vụ phần lớn chưa có bằng cấp; các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và khu du lịch chưa phát triển nên công tác giải quyết việc làm sau khi học viên tốt nghiệp còn khó khăn dẫn đến việc tuyển sinh còn bất cập…

Thời gian tới, cấp ủy, chính quyền các cấp trong tỉnh tiếp tục nâng cao trách nhiệm trong việc chỉ đạo phát triển nguồn nhân lực có tay nghề cao; tích cực đổi mới công tác tuyển sinh với nhiều hình thức đa dạng, phong phú; thiết lập mạng lưới tuyển sinh đến cấp huyện, xã và các trường trung học phổ thông, trung học cơ sở, tổ chức, doanh nghiệp, ưu tiên địa bàn tuyển sinh vùng sâu, vùng xa, biên giới, đối tượng chính sách, nhóm yếu thế trong xã hội; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề cho đội ngũ giáo viên dạy những nghề trọng điểm; ban hành chính sách thu hút đội ngũ kỹ sư, thợ giỏi, nghệ nhân tham gia đào tạo thực hành trong các cơ sở GDNN; chính sách, chế độ ưu đãi và hình thức tôn vinh, khen thưởng đối với giáo viên, cán bộ quản lý đào tạo nhân lực có tay nghề cao tùy theo tính chất công việc, năng lực, theo vùng; tập trung nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy nghề hiện đại đối với cơ sở GDNN chất lượng cao, nghề trọng điểm của tỉnh, Quốc gia, khu vực và quốc tế.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng tiếp tục ban hành chính sách hỗ trợ về học phí, vay vốn, tư vấn học nghề, giới thiệu việc làm cho người lao động tham gia học nghề hệ cao đẳng và trung cấp, ưu tiên đối tượng chính sách, đồng bào dân tộc thiểu số, người nghèo, người tàn tật...; tăng cường công tác chỉ đạo phân luồng học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở, trung học phổ thông vào học nghề; xây dựng, thực hiện cơ chế đặt hàng đào tạo, có chính sách ưu đãi tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp sử dụng lao động, tạo việc làm, thu nhập ổn định cho học viên sau khi tốt nghiệp...

N.Quý