Thời gian qua, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận tỉnh đã hướng dẫn, chỉ đạo Mặt trận các cấp đề ra chương trình hành động cụ thể, phù hợp với điều kiện của từng địa phương, bản, làng nhằm phát huy tiềm năng sẵn có trên địa bàn; tập trung đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, hướng mạnh về cơ sở, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, góp phần nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật cho đoàn viên, hội viên và Nhân dân vùng dân tộc thiểu số. Với phương châm "Đi từng ngõ, gõ từng nhà", "Nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin" nên việc tuyên truyền các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước đạt hiệu quả cao. Từ 2014 đến nay, Mặt trận các cấp đã chủ trì và phối hợp tổ chức 40 lớp tập huấn cho hơn 2.100 đối tượng là cán bộ Mặt trận các cấp làm công tác dân tộc, 413 cuộc tuyên truyền về tư tưởng đại đoàn kết dân tộc, các chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước về dân tộc, phong trào, cuộc vận động trong đồng bào dân tộc thiểu số thu hút 32.422 lượt người tham gia. Trong đó, Mặt trận các cấp chủ trì 160 cuộc với 10.830 lượt người và phối hợp tổ chức 253 cuộc, thu hút 21.592 lượt người.

Hiệu quả của việc tuyên truyền "Cầm tay chỉ việc" đã từng bước làm thay đổi nhận thức của đồng bào. Từ tập quán canh tác lạc hậu “phát, đốt, cốt, trỉa”, sản xuất “tự cung, tự cấp”, đến nay, đồng bào dân tộc thiểu số đã biết thâm canh tăng vụ, kết hợp chăn nuôi gia súc, gia cầm với cải tạo vườn đồi, vườn rừng, tạo ra các mô hình phát triển kinh tế tổng hợp, đa dạng. Đến nay, trong đồng bào dân tộc thiểu số có hơn 290 ha sản xuất 02 vụ lúa nước/năm với sản lượng bình quân đạt 40 tạ/ha; đàn gia súc hiện có hơn 22.000 con, tăng 1,4 lần, đàn gia cầm có trên 45.000 con, tăng 1,6 lần so với năm 2012. Từ năm 2014 đến năm 2018, số hộ làm ăn khá, giỏi trong đồng bào dân tộc thiểu số tăng khá nhanh. Hiện nay, toàn tỉnh có hơn 700 hộ làm ăn khá, giỏi (tăng hơn 9,2 lần so với năm 2012), trong đó có trên 500 hộ cho thu nhập 30 triệu/năm trở lên, gần 200 hộ có thu nhập 70 triệu đồng/năm trở lên. Tiêu biểu, như Ông Hồ Văn Pan, bản Cây Bông, xã Kim Thủy (huyện Lệ Thủy); ông Hồ Viên, Bản Cà Xen, xã Thanh Hóa (huyện Tuyên Hóa); ông Đinh Hợp, dân tộc Ma Coong xã Thượng Trạch (huyện Bố Trạch); Ông Hồ Soa ở bản Khe Dây, xã Trường Xuân; ông Trần Văn Phúc ở bản Khe Cát xã Trường Sơn (huyện Quảng Ninh); Ông Hồ Khanh, bản La Trọng 1, xã Dân Hóa (huyện Minh Hóa)…

Từ 2014 đến nay, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh phối hợp với Ban Vận động Quỹ "Vì người nghèo tỉnh", Ban Cứu trợ các cấp đã hỗ trợ xây dựng 927 căn nhà Đại đoàn kết, nhà tình thương cho đồng bào dân tộc thiểu số với số tiền trên 30 tỷ đồng, trong đó tập trung là hỗ trợ xây dựng 146 nhà ở cho hộ nghèo là đồng bào dân tộc thiểu số bị thiệt hại do thiên tai tại 06 xã (Lâm Hóa, Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa; Tân Trạch, Thượng Trạch, huyện Bố Trạch; Trọng Hóa, Dân Hóa, huyện Minh Hóa, Trường Sơn, huyện Quảng Ninh; Lâm Thủy, huyện Lệ Thủy) với số tiền gần 11,8 tỷ đồng; hỗ trợ 5.331 hộ nghèo đồng bào dân tộc về phân bón, giống cây trồng, vật nuôi, máy móc thiết bị với số tiền 40 tỷ đồng. Đặc biệt, tháng 9/2017, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh đã triển khai Đề án 85/ĐA-BTT về hỗ trợ bò giống sinh sản cho hộ nghèo bị thiệt hại do lũ lụt năm 2016 và vùng thường xuyên bị thiên tai để phát triển sản xuất, giảm nghèo bền vững với 2.050 con bò lai sinh sản, trị giá 30,75 tỷ đồng (trong đó đồng bào dân tộc thiểu số 500 con); hỗ trợ xây dựng, tu sửa công trình thiết yếu phục vụ cộng đồng nghèo, mua sắm trang thiết bị sinh hoạt văn hóa ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn trên địa bàn tỉnh với số tiền 720 triệu đồng. Hàng năm, trong dịp kỷ niệm ngày truyền thống MTTQ Việt Nam, Lễ Quốc khánh 2/9 và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, nhiều khu dân cư, hộ gia đình đồng bào dân tộc thiểu số được các cấp, các ngành biểu dương, khen thưởng, tặng quà. Để khuyến khích phong trào học tập ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Mặt trận các cấp đã hỗ trợ cho hơn 1.400 học sinh nghèo vượt khó, học giỏi, học sinh có hoàn cảnh khó khăn với các loại quà, phần thưởng gần 2,5 tỷ đồng

Công tác xây dựng mô hình, điển hình trong đồng bào dân tộc trên các lĩnh vực luôn được Mặt trận các cấp chú trọng, nhất là mô hình điểm về cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh", phong trào "Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Giai đoạn 2014 đến nay, Mặt trận các cấp đã phối hợp xây dựng 17 mô hình điểm "Tổ tự quản an ninh trật tự khu vực biên giới", "Khu dân cư đoàn kết xây dựng gia đình ấm no, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc" cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, "Giảm nghèo bền vững tại khu dân cư đồng bào dân tộc thiểu số". Đặc biệt, thực hiện Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” đạt hiệu quả ở vùng đồng bào dân tộc, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh đã xây dựng mô hình điểm tại bản Khe Khế (xã Kim Thủy, huyện Lệ Thủy), cùng với chính quyền địa phương, Mặt trận tỉnh đã hỗ trợ xây dựng 02 đoạn đường bê tông, 35 giếng nước sạch; 16 công trình vệ sinh; hỗ trợ 05 con bò trị giá 75 triệu đồng cho 5 hộ nghèo để phát triển sản xuất. Đến nay, bản Khe Khế đã có điện chiếu sáng, đồng bào đã biết trồng lúa nước để đảm bảo lương thực nên không còn hộ đói, cuộc sống của người dân đã có nhiều đổi thay. Qua triển khai thực hiện các phong trào đã xuất hiện nhiều điển hình tiêu biểu tình nguyện hiến đất, hiến tài sản như: Ông Hồ Soa ở bản Khe Ngang (xã Trường Xuân, huyện Quảng Ninh) hiến 729 m2 đất để làm nhà sinh hoạt cộng đồng; ông Hồ Việt ở bản Khe Ngang (xã Trường Xuân, huyện Quảng Ninh) hiến hơn 400 m2 đất để làm nhà văn hóa của bản.

Công tác vận động đồng bào giữ gìn, bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống về văn hóa, xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hóa, bài trừ các tệ nạn xã hội, mê tín dị đoan, các hủ tục lạc hậu được Mặt trận các cấp phối hợp chú trọng thực hiện. Việc tuyên truyền, vận động người tiêu biểu, có uy tín tham gia và giữ vai trò nòng cốt trong việc tuyên truyền, vận động bà con bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, truyền dạy nghề truyền thống như: Dệt thổ cẩm, chế biến lâm sản; truyền dạy các điệu hát, kéo co, đẩy gậy… được chú trọng. Hiện nay, trên địa bàn có đồng bào dân tộc đang gìn giữ 07 Lễ hội truyền thống: Lễ hội Đập trống của người Ma Coong ở xã Thượng Trạch (Bố Trạch); Lễ hội Lấp lỗ của đồng bào Vân Kiều (Lệ Thủy, huyện Quảng Ninh); Lễ hội rằm tháng 3 (Minh Hóa); Lễ hội Đám chay; Lễ hội Buộc táy; Lễ hội Mừng lúa mới; Lễ hội Cúng làng. Những tập tục lạc hậu ngày càng được đẩy lùi, xóa bỏ. Hiện nay, 64/64 xã miền núi, vùng cao DTTS có nhà văn hoá xã, có 100% thôn bản có nhà sinh hoạt cộng đồng. Đã có 22 bản đạt Danh hiệu “Bản văn hóa”, các hoạt động văn hóa - văn nghệ, thể dục - thể thao được duy trì, tổ chức thường xuyên.

Công tác giám sát, khảo sát việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã được Mặt trận các cấp trong tỉnh quan tâm triển khai thực hiện nhằm kịp thời phát hiện những sai sót để chấn chỉnh kịp thời, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, đảm bảo công bằng, an sinh xã hội.

Công tác xây dựng tổ chức cơ sở Đảng, Mặt trận và các Hội, đoàn thể Nhân dân được chú trọng, số đảng viên người dân tộc thiểu số ngày càng tăng. Đến tháng 12/2017 có 980 đảng viên là người dân tộc thiểu số (từ 2012-2017 kết nạp được 327 đảng viên mới); tỷ lệ cán bộ là người dân tộc thiểu số trong hệ thống chính trị được tăng qua các kỳ Đại hội và bầu cử Hội đồng Nhân dân các cấp.

Với trách nhiệm của mình, MTTQ các cấp trong tỉnh và các tổ chức thành viên sẽ phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc xóa bỏ những phong tục, tập quán lạc hậu, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, tạo điều kiện cho Nhân dân phát triển chăn nuôi, trồng trọt; tích cực phối hợp chặt chẽ với chính quyền đưa cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh", “Ngày vì người nghèo”, phong trào thi đua “Sản xuất giỏi, công tác xã hội tốt” phát triển có hiệu quả hơn nữa trong bản, làng đồng bào dân tộc thiểu số; phát huy tích cực vai trò Ban công tác Mặt trận ở khu dân cư, vai trò già làng, trưởng bản, người tiêu biểu có uy tín trong công tác tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh góp phần cùng Đảng bộ và Nhân dân xây dựng chính quyền phát triển nhanh và bền vững.

Hồng Lựu