Tỉnh đã chú trọng tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật trong việc di cư ra nước ngoài đến tận các cấp cán bộ, người dân các xã, phường, thị trấn trên toàn tỉnh, trong đó tập trung vào một số luật và bộ luật như: Hiến pháp năm 2013; Luật Cơ quan đại diện Ngoại giao ở nước ngoài; Luật Thủy sản; Luật Biển; Công ước La Hay về quyền trẻ em; Công ước Luật Biển 1982 của Liên Hiệp Quốc; Nghị định thư về đường biên giới và mốc quốc giới Việt Nam - Lào; Luật trẻ em; Luật Quốc tịch; Luật Hộ tịch; Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012; Luật Lý lịch Tư pháp năm 2009; Luật An ninh Quốc gia; Luật Cư trú năm 2006; Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam, Luật Biên giới Quốc gia năm 2003 và các văn bản hướng dẫn thi hành... Đặc biệt, Tỉnh Đoàn Quảng Bình đã tích cực chỉ đạo các huyện, thị, thành Đoàn và Đoàn tổ chức 215 hoạt động tình nguyện, phổ biến giáo dục pháp luật, 185 hoạt động tư vấn, trợ giúp pháp lý với 9.500 lượt đoàn viên, thanh niên về các vấn đề liên quan đến quyền và nghĩa vụ của công dân trong hoạt động di cư ra nước ngoài.

Bên cạnh đó, công tác giải quyết các sự kiện quốc tịch, hộ tịch, nuôi con nuôi, cấp lý lịch tư pháp có yếu tố nước ngoài cũng được tỉnh chú trọng. UBND tỉnh đã tích cực chỉ đạo các cơ quan, địa phương liên quan giải quyết những vấn đề về quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, áp dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực đăng ký hộ tịch. Trong năm, cơ quan chức năng đã cấp trích lục kết hôn cho 01 trường hợp; cấp trích lục ghi chú kết hôn 03 trường hợp; đăng ký kết hôn với người nước ngoài 06 trường hợp; cấp trích lục khai sinh 03 trường hợp; đăng ký khai sinh có yếu tố nước ngoài 02 trường hợp; giải quyết 05 trường hợp hồ sơ nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài; cấp phiếu lý lịch tư pháp cho 9.478 trường hợp với mục đích chủ yếu là xem xét việc xuất nhập cảnh, thôi, trở lại quốc tịch, được nuôi con hay không, cấp một số chứng chỉ hành nghề, tuyển dụng lao động ra nước ngoài, du học... UBND các xã trên địa bàn tỉnh cũng đã ghi chú vào sổ Đăng ký khai sinh việc thôi quốc tịch cho 16 trường hợp; cấp giấy xác nhận có quốc tịch Việt Nam cho 02 trường hợp. Sở Tư pháp, Văn phòng UBND tỉnh, Công an tỉnh, các sở, ban, ngành và UBND các huyện, thị xã, thành phố cũng phối hợp giải quyết đúng quy định các thủ tục liên quan, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, do đó, trên địa bàn tỉnh không xảy ra hiện tượng lợi dụng việc đăng ký hộ tịch, nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài để buôn bán phụ nữ, trẻ em.

Mặt khác, công tác đưa người lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Toàn tỉnh có khoảng 4.237 lao động được tuyển dụng đưa đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài theo hợp đồng, trong đó chủ yếu đi các thị trường như Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc... ; 36 lao động được hỗ trợ xuất khẩu lao động theo quy định tại Quyết định 12/QĐ-TTg ngày 06/01/2017 của Thủ tướng Chính phủ; 60 doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp có chức năng xuất khẩu lao động đủ năng lực pháp lý. Nhằm nâng cao chất lượng nguồn xuất khẩu lao động, tỉnh cũng đã chú trọng đến công tác giáo dục nghề nghiệp cho người lao động. Trước lúc xuất cảnh, người lao động được tuyên truyền, phổ biến, đào tạo nghề, ngoại ngữ, giới thiệu về văn hoá, phong tục tập quán, pháp luật của nước sở tại, từ đó góp phần giảm tỷ lệ lao động làm việc ở nước ngoài bỏ trốn.

Ngoài ra, để đấu tranh, ngăn chặn tình trạng di cư bất hợp pháp, mua bán người; thực hiện bảo hộ và trợ giúp ban đầu cho công dân bị phía nước ngoài buộc hồi hương, UBND tỉnh đã quyết liệt chỉ đạo các cơ quan chức năng tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát xuất nhập cảnh ở cửa khẩu, đồng thời nắm tình hình di cư ra nước ngoài của Nhân dân địa phương; xây dựng và triển khai Kế hoạch thực hiện Hiệp định Việt Nam - Lào, Việt Nam - Trung Quốc về phòng, chống mua bán người và bảo vệ nạn nhân bị mua bán; Kế hoạch đấu tranh ngăn chặn hoạt động lôi kéo người dân trên địa bàn đi xuất khẩu lao động trái phép sang Trung Quốc; Kế hoạch, tổng rà soát về người Quảng Bình xuất cảnh đi các nước, phân loại mục đích, thời gian, địa bàn. Hiện, công dân Quảng Bình có hơn 13.000 người ở các nước trên thế giới... Riêng năm 2019, các cơ quan chức năng của tỉnh đã tiến hành xác minh trên 100 trường hợp công dân Việt Nam xin cấp hộ chiếu ở nước ngoài; kịp thời phát hiện 87 vụ/90 công dân Việt Nam vi phạm quy định về xuất, nhập cảnh, xử phạt vi phạm hành chính với số tiền trên 140 triệu đồng; nắm danh sách khoảng 150 người Quảng Bình bị nước ngoài không cho cư trú. Tỉnh cũng thực hiện tốt việc tiếp nhận công dân bị nước ngoài bắt giữ, trao trả và tạo điều kiện thuận lợi cho những công dân này trở về địa phương sinh sống, hòa nhập cộng đồng. Các cơ quan chức năng của tỉnh đã tiếp nhận, làm thủ tục cho 40 công dân Quảng Bình bị nước ngoài không cho cư trú, trục xuất về nước; tiếp nhận bảo hộ ban đầu 12 vụ/26 người Việt Nam bị lực lượng chức năng Lào bắt giữ. Việc bảo hộ công dân trên tinh thần nhân đạo đã tạo được sự đồng thuận, đánh giá cao của người dân địa phương, qua đó góp phần ổn định tình hình an ninh, trật tự trên địa bàn tỉnh.

Tuy nhiên, hiện nay, tình trạng di cư của công dân còn diễn biến phức tạp tại một số địa phương; việc xuất cảnh trái phép đến các nước như Lào, Thái Lan, Trung Quốc, Anh, Bỉ... vẫn còn xảy ra; chất lượng nguồn lao động của tỉnh còn hạn chế, đặc biệt là trình độ ngoại ngữ, tay nghề của người lao động chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động ngoài nước; công tác quản lý Nhà nước đối với công dân xuất cảnh vẫn bộc lộ sở hở, thiếu sót, nhiều đối tượng đi làm ăn xa không báo với chính quyền địa phương, gây khó khăn trong công tác quản lý của các cơ quan chức năng, dẫn đến những trường hợp xuất khẩu lao động bằng con đường không chính thống, tiềm ẩn nhiều rủi ro...

Năm 2020, tỉnh tiếp tục tập trung tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật của Nhà nước về bảo hộ công dân Việt Nam ở nước ngoài, các quy định của pháp luật về xuất nhập cảnh, xuất khẩu lao động; công tác thông tin về người Việt Nam ở nước ngoài; tăng cường biện pháp đấu tranh ngăn chặn hình thức di cư bất hợp pháp ra nước ngoài qua các cửa khẩu đường bộ, đường biển; thực hiện bảo hộ và trợ giúp ban đầu cho công dân Việt Nam bị phía nước ngoài buộc hồi hương qua các cửa khẩu đường bộ; làm tốt công tác phối hợp giải quyết nhanh những vụ việc liên quan đến hoạt động di cư của công dân, đấu tranh với các trường hợp lợi dụng di cư để vi phạm pháp luật; đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ tư vấn cho công dân trên địa bàn tỉnh về di cư ra nước ngoài...

N.Q