Thời gian qua, Ban Chỉ đạo Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” các cấp tiếp tục chỉ đạo thực hiện cuộc vận động xây dựng Gia đình văn hóa ở cơ sở bằng nhiều hình thức, hoạt động phong phú như tổ chức văn hóa - văn nghệ, thể dục - thể thao, gặp mặt, tọa đàm... Qua thực hiện phong trào, chất lượng cuộc sống của hầu hết các gia đình nâng lên, đạo đức gia đình coi trọng hơn, ý thức trách nhiệm của mỗi thành viên trong gia đình ngày càng được nâng cao, góp phần quan trọng trong việc đẩy lùi và bài trừ tệ nạn xã hội, hiện tượng vi phạm pháp luật. Cùng với đó, các mối quan hệ giao tiếp, ứng xử có văn hóa nơi công cộng cũng đã có những chuyển biến tích cực, thuần phong mỹ tục, sinh hoạt văn hóa truyền thống được khơi dậy, phát huy có hiệu quả. Đặc biệt, nhiều gia đình đã xây dựng “gia phong mới” của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa kết hợp giữa truyền thống và những chuẩn mực mới của xã hội hiện đại.

Song song với xây dựng Gia đình văn hóa, việc xây dựng thôn, bản, tổ dân phố văn hóa ngày càng được các cấp, ngành, tổ chức chính trị xã hội và tầng lớp Nhân dân trong toàn tỉnh đồng tình hưởng ứng, nhờ đó đã phát huy tác dụng thiết thực trong cuộc sống và trở thành những chuẩn mực về nếp sống, lối sống, quan hệ văn hoá cộng đồng. Việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho người dân được thực hiện dưới nhiều hình thức đã mang lại hiệu quả thiết thực. Ý thức chấp hành chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước của người dân ngày càng cao, góp phần giữ gìn an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội tại cơ sở. Đặc biệt, tổ hòa giải ở các thôn, bản được thành lập và hoạt động có hiệu quả, góp phần giải quyết những mâu thuẫn, bất hòa xảy ra ngay tại cộng đồng dân cư, hạn chế tình trạng khiếu kiện vượt cấp.

Trong quá trình triển khai phong trào, các xã, phường, thị trấn cũng đặc biệt quan tâm đến phát triển đời sống kinh tế gia đình, kinh tế tập thể, xây dựng cơ sở hạ tầng, thông qua nhiều hình thức hỗ trợ vốn vay, hỗ trợ giống, chuyển giao công nghệ, khoa học kỹ thuật, đào tạo nghề... tạo điều kiện thuận lợi để người dân phát triển kinh tế. Ngoài ra, mỗi địa phương thông qua các tổ chức, đoàn thể như: Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh… cũng đã có nhiều hình thức giúp nhau xóa đói giảm nghèo có hiệu quả. Thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, các thôn, bản đăng ký xây dựng Danh hiệu thôn, bản văn hóa đem lại bộ mặt thôn, bản thay đổi rõ rệt, đường làng, ngõ xóm khang trang, sạch đẹp; tỷ lệ bê tông hóa đường nông thôn, kiên cố hóa kênh mương nội đồng tăng lên từ nguồn kinh phí đóng góp của người dân và sự hỗ trợ của Nhà nước. Nhiều thiết chế, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động văn hóa được địa phương quan tâm đầu tư. Người dân đã không ngừng tiếp thu khoa học kỹ thuật, tăng gia sản xuất vươn lên làm giàu. Phong trào văn hóa - văn nghệ quần chúng ngày càng phát triển mạnh mẽ ở nhiều thôn, bản, tổ dân phố văn hóa. Các câu lạc bộ thể dục - thể thao được xây dựng, thường xuyên duy trì tổ chức sinh hoạt góp phần nâng cao đời sống văn hóa ở cộng đồng dân cư. Đời sống tinh thần được các cấp, ngành, địa phương quan tâm, nhiều loại hình, chương trình văn hóa, nghệ thuật, hoạt động lễ hội văn hóa được phục hồi, phát huy.

Cùng với đó, việc xây dựng quy ước, hương ước các thôn, bản, tổ dân phố được tiến hành chặt chẽ. Nội dung quy ước, hương ước xây dựng phù hợp với pháp luật hiện hành, tình hình thực tiễn của địa phương, có tính thống nhất chung và mang tính tự nguyện cao. Quyền làm chủ của Nhân dân được phát huy trong việc đề ra nội dung, biện pháp xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư trong quy ước. Qua việc thực hiện quy ước, hương ước, ý thức chấp hành luật pháp, thực hiện nếp sống văn minh, tình làng nghĩa xóm, giữ gìn thuần phong mỹ tục trong cộng đồng dân cư ngày càng được nâng cao, các tệ nạn xã hội được ngăn chặn. Việc tham gia sinh hoạt, hoạt động vì lợi ích chung của cộng đồng dân cư ngày càng được nâng lên, tỉ lệ Nhân dân tham dự các cuộc họp ở các thôn, bản, tổ dân phố ngày càng đông. Mọi vấn đề liên quan đến hoạt động của thôn, bản, tổ dân phố đều được đưa ra bàn bạc dân chủ, công khai trong cuộc họp ở thôn, bản, tổ dân phố văn hóa.

Với phương châm “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”, thời gian qua, việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống thiết chế và hoạt động văn hóa, thể thao ở nông thôn trên địa bàn tỉnh đã được tích cực đẩy mạnh. Các cấp ủy Đảng, chính quyền xã, thị trấn đã quan tâm, chỉ đạo nâng cao hiệu quả hoạt động của thiết chế văn hóa, thể thao hiện có, đồng thời đầu tư xây dựng một số công trình văn hóa, thể thao, chăm lo đời sống văn hóa của Nhân dân gắn với việc xây dựng nông thôn mới. Hầu hết các nhà văn hóa được xây dựng, sửa chữa phù hợp với tiêu chuẩn của Bộ Văn hóa, Thể Thao và Du lịch quy định. Hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị, thu hút đông đảo các tầng lớp Nhân dân tham gia sinh hoạt. Năm 2019, toàn tỉnh đã có thêm 30 xã đạt tiêu chí số 6 và 41 xã đạt tiêu chí số 16 về văn hóa trong xây dựng nông thôn mới, nâng tổng số lên 115 xã đạt tiêu chí số 6 và 112 xã đạt tiêu chí số 16 về văn hóa trong bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng nông thôn mới…

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện Đề án “Phát triển văn hóa nông thôn đến năm 2015, định hướng 2020” vẫn còn những hạn chế nhất định, đó là: Công tác chỉ đạo, triển khai thực hiện Đề án ở các cấp chưa đồng đều. Một số cơ sở phong trào chưa có chiều sâu, sự phối hợp giữa ban, ngành, địa phương vẫn còn có hạn chế, thiếu đồng bộ; hoạt động của Ban Chỉ đạo Phong trào ở một số cơ sở hoạt động chưa thường xuyên; việc xây dựng điển hình tiên tiến chưa thật sự được quan tâm đúng mức, xây dựng gia đình văn hóa, thôn, bản, tổ dân phố văn hóa có nơi chất lượng còn thấp. Sự tham gia thực hiện phong trào của các tầng lớp Nhân dân, nhất là ở cơ sở chưa đồng đều, chưa có tính tự giác, còn chậm ở một bộ phận Nhân dân; vai trò của trưởng thôn, bản, tổ dân phố, người cao tuổi... chưa được phát huy triệt để. Kinh phí đầu tư xây dựng thiết chế văn hóa hạn chế; công tác xã hội hóa, kêu gọi sự hỗ trợ đóng góp kinh phí xây dựng thiết chế văn hóa gặp khó khăn; kinh phí dành cho tổ chức hoạt động của nhà văn hóa thôn bản, tổ dân phố chưa đáp ứng được yêu cầu…

Để Đề án tiếp tục đạt kết quả tốt, thời gian tới, các cấp, các ngành và địa phương sẽ tiếp tục quan tâm đẩy mạnh phong trào xây dựng gia đình, thôn, bản, tổ dân phố văn hóa đi vào chiều sâu, chất lượng; nâng cao nhận thức lẫn ý thức tự nguyện, tự giác của mỗi gia đình trong xây dựng gia đình văn hóa; ý thức trách nhiệm của người dân, năng lực tự quản cộng đồng ở khu dân cư trong quá trình xây dựng, giữ vững danh hiệu thôn, tổ dân phố văn hóa; chú trọng tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và Nhân dân về vị trí, vai trò của sự nghiệp văn hóa, xây dựng, phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc trong giai đoạn hiện nay.

Mặt khác, các cấp, các ngành, địa phương tiếp tục huy động nguồn lực xã hội hóa đầu tư xây dựng thiết chế văn hóa, thể thao theo đúng quy định; đầu tư đảm bảo trang thiết bị hoạt động văn hóa, thể thao; khuyến khích, tạo điều kiện cần thiết để Nhân dân chủ động, tự tổ chức hoạt động văn hóa - thể thao, phát triển và nâng cao đời sống văn hóa ở cơ sở; thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ, khách quan, công bằng việc bình xét và công nhận Danh hiệu văn hóa theo đúng quy định để nâng cao chất lượng danh hiệu văn hóa; phát huy tốt vai trò giám sát của tổ chức xã hội, cộng đồng dân cư; phát triển, xây dựng thiết chế văn hóa thông tin đồng bộ và xây dựng đời sống văn hóa cơ sở; khai thác, giữ gìn có hiệu quả giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Ngoài ra, UBND các xã cùng Ban Chỉ đạo Phong trào, ban, ngành liên quan tăng thêm nguồn đầu tư xây dựng thiết chế văn hóa, hỗ trợ phát triển văn hóa tại một số thôn, bản còn gặp khó khăn về kinh tế; thường xuyên tổng kết thực tiễn, rút kinh nghiệm, biểu dương, khen thưởng kịp thời những tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến, khắc phục mặt hạn chế trong hoạt động nhằm động viên, thúc đẩy phong trào phát triển ngày càng bền vững.

Minh Huyền