Đồng bào dân tộc thiểu số ở xã Hóa Sơn chủ yếu là dân tộc Chứt (tộc người Sách) cư trú tập trung tại 05 thôn, bản của xã gần biên giới Việt - Lào. Tổng dân số toàn xã đến cuối năm 2018 có 423 hộ, 1.832 khẩu, trong đó chủ hộ là nữ dân tộc thiểu số 40 hộ (chiếm 9,46%), có 25 hộ chủ là nữ người dân tộc thiểu số (chiếm 4,73%). Số hộ được vay vốn từ các nguồn chính sách trên địa bàn là 295 hộ, trong đó chủ hộ là nữ có 08 hộ (chiếm 2,71%) và chủ hộ là nữ người dân tộc thiểu số 04 hộ (chiếm 1,36% tổng số hộ được vay vốn các chính sách trên toàn xã). Như vậy, có thể nói số lượng nữ giới và nữ người dân tộc thiếu số làm chủ hộ trên địa bàn chiếm tỷ lệ rất thấp (dưới 03%), qua đó cho thấy sự đóng góp trong các quyết định liên quan đến hộ gia đình thì nữ giới vẫn yếu thế hơn rất nhiều so với nam giới và là cơ sở cho bất bình đẳng giới xảy ra trong thực tế.

Ngoài ra, theo thống kê, tỷ lệ phụ nữ trong độ tuổi lao động là nữ dân tộc thiểu số có việc làm thường xuyên 285/351 người (chiếm 81,20% tổng số lao động nữ dân tộc thiểu số. Lao động nam và nữ trên địa bàn xã chiếm tỷ lệ khá cân bằng nhưng tỷ lệ lao động qua đào tạo là nữ trên địa bàn rất thấp, đặc biệt là lao động nữ người dân tộc thiểu số chỉ 1,75% sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng nguồn lực, sự phân công lao động và hiệu quả sử dụng...

Từ thực tế cho thấy trên một số lĩnh vực khác luôn ẩn chứa tình trạng bất bình đẳng giới như bạo lực trên cơ sở giới cũng là một vấn đề nổi cộm; bạo lực trong gia đình dân tộc thiểu số xảy ra khá phổ biến, đặc biệt ở gia đình những dân tộc phụ hệ... nhưng vì một số lý do và nhận thức có phần hạn chế về lĩnh vực bình đẳng giới nên các đối tượng không nói ra hoặc thể hiện rõ.

Việc nâng cao nhận thức cho người dân về bình đẳng giới là hết sức quan trọng, do đó, trong giai đoạn 2019 - 2021, Ban Dân tộc tỉnh đã thực hiện in ấn và cấp phát 850 tờ rơi về bình đẳng giới, cung cấp 150 bộ tài liệu cho cán bộ cơ sở, các câu lạc bộ để tập huấn, tuyên truyền, hỗ trợ thực hiện bình đẳng giới, phòng, chống bạo lực gia đình cho địa bàn mô hình điểm; xây dựng pano tuyên truyền trên các tuyến đường chính, tại thôn, bản có đông dân cư qua lại của xã nhằm thực hiện truyền thông về bình đẳng giới và phòng, chống bạo lực trên cơ sở giới. Câu lạc bộ “Tăng cường sự tham gia của phụ nữ và thúc đẩy bình đẳng giới” đã phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ xã chủ động tổ chức nhiều đợt truyền thông trọng điểm nhằm tạo mối quan tâm, thúc đẩy sự thay đổi nhận thức và vận động sự tham gia của xã hội đối với công tác gia đình và phòng, chống bạo lực gia đình; xóa bỏ lực đối với phụ nữ, trẻ em; hướng dẫn chia sẻ kinh nghiệm trong triển khai mô hình Địa chỉ tin cậy - Nhà tạm lánh và mô hình thực hiện Đề án 1898, thăm hỏi, chăm lo cho hội viên nghèo... Đặc biệt, Câu lạc bộ thường xuyên tuyên truyền đến các hộ dân có nguy cơ cao trong phòng, chống bạo lực giới, bạo lực gia đình, bạo lực học đường biết đến mô hình Địa chỉ tin cậy; phối hợp với tổ chức đoàn thể ở cơ sở, tổ hòa giải cộng đồng tuyên truyền, vận động và thực hiện hòa giải thành công 05 vụ bạo lực gia đình.

Ban Chỉ đạo mô hình thực hiện Đề án 1898 phối hợp với Phòng Dân tộc, UBND xã Hóa Sơn tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động truyền thông nâng cao nhận thức, chuyển đổi hành vi về bình đẳng giới, trong đó chú trọng hoạt động tập huấn, truyền thông, thúc đẩy bình đẳng giới và vì sự tiến bộ của phụ nữ. Quá trình thực hiện đã đưa các chính sách của Đảng, Nhà nước đến với cán bộ cơ sở, thành viên các Câu Lạc bộ “Tăng cường sự tham gia của phụ nữ và thúc đẩy bình đẳng giới” và người dân những chủ trương đúng đắn về bình đẳng giới và phòng, chống bạo lực giới, bạo lực phụ nữ, trẻ em gái; phối hợp với chính sách thuộc Đề án đẩy mạnh công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2017 - 2021, Đề án giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2015 - 2025 để lồng ghép các nội dung liên quan đến Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Bình đẳng giới để tổ chức 03 lớp tập huấn cho cán bộ cơ sở, cộng đồng tại xã Hóa Sơn với hơn 150 học viên tham gia.

Xác định vai trò quan trọng của công tác phụ nữ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, thời gian qua, Đảng ủy, UBND xã Hóa Sơn luôn quan tâm chỉ đạo về công tác cán bộ nữ, tạo điều kiện cho phụ nữ có nhiều cơ hội phát triển, từng bước đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Việc đề bạt, bổ nhiệm, bố trí, sử dụng cán bộ nữ được tập thể lãnh đạo, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương quan tâm chỉ đạo thực hiện vụ Đảng ủy. Xã Hóa Sơn là địa phương có cán bộ nữ tham gia Ban Chấp hành đạt tỷ lệ cao nhất tỉnh, chiếm tỷ lệ 66,6% tổng số cán bộ tham gia Ban Chấp hành. Hầu hết cán bộ nữ đều được quan tâm đào tạo, bồi dưỡng chuẩn hóa theo tiêu chuẩn chức danh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trước khi giới thiệu tham gia cấp ủy, bố trí vào các vị trí lãnh đạo, quản lý của địa phương.

Ngoài sự chỉ đạo điều hành triển khai thực hiện các nội dung trên địa bàn của Ban Chỉ đạo, mô hình điểm Đề án 1898 xã Hóa Sơn, huyện Minh Hóa giai đoạn 2019 - 2021 luôn nhận được quan tâm, phối hợp của Đảng ủy, UBND xã Hóa Sơn và các tổ chức đoàn thể, các đơn vị trong quá trình triển khai, thực hiện mô hình, qua đó đã góp phần đạt và vượt chỉ tiêu mà mô hình đã đề ra như: 100% cán bộ chính quyền và tổ chức chính trị - xã hội của xã, cán bộ liên quan đến công tác bình đẳng giới, người có uy tín, già làng, trưởng thôn, bản thực hiện mô hình được tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, nâng cao năng lực tổ chức triển khai thực hiện chính sách, pháp luật về bình đẳng giới; 100% số hộ gia đình đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn được tiếp cận thông tin và pháp luật về bình đẳng giới; 100% thôn, bản (05/05 thôn, bản) thành lập và tổ chức hoạt động có hiệu quả Câu lạc bộ “Tăng cường sự tham gia của phụ nữ và thúc đẩy bình đẳng giới”; trên 80% cán bộ xã, thôn, bản được tập huấn kỹ năng hoạt động bình đẳng giới, kỹ năng lồng ghép trong soạn thảo văn bản và tổ chức thực hiện chính sách...

PV Hồng Mến