Người dân nơi đây luôn xem cây Đót là lộc của rừng ban tặng mỗi dịp Xuân về, lộc của rừng góp phần giúp cho trẻ em vùng cao có thêm chiếc áo mới, cho bữa cơm gia đình đồng bào thêm hạnh phúc.

Ở xã rẻo cao Trọng Hóa có đến 1/3 diện tích rừng có cây Đót, đây là loại cây hoang dại, mọc chủ yếu trên những vùng đồi núi. Đót mọc thành những bụi như lau lách nhưng có bản to hơn và cạnh rất sắc, bông Đót như bông lau nhưng nhiều nhánh, khi bông Đót còn non có màu xanh nhạt, lúc già chuyển thành màu nâu tím. Bông đót dai và bền nên được sử dụng làm chổi Đót sau khi phơi khô. Năm 2009, xã Trọng Hóa đã giao cho Hội Phụ nữ thực hiện thí điểm mô hình trồng Đót để khai thác và nhân rộng trên địa bàn toàn xã. Tận dụng những rừng Đót sẵn có, Hội Phụ nữ xã đã vận động hội viên thực hiện 3 mô hình trồng Đót, mỗi mô hình khoảng 02 ha và đã thành công 2 mô hình tại bản La Trọng và bản Lé. Hiện nay, trên địa bàn xã Trọng Hóa đã có trên 20 mô hình trồng Đót, bình quân mỗi hộ gia đình trồng và chăm sóc từ 1 - 2 ha Đót, thu nhập mỗi năm một lần vào tháng 02 hàng năm, từ 4 - 6 triệu đồng/ha Đót. Ở bản La Trọng, gia đình các chị Hồ Thị Cong, Hồ Thị Liên, Hồ Thị Bun, Hồ Thị Khăm hiện đang có thu nhập ổn định từ việc trồng và chăm sóc Đót.

Trên chiếc thuyền nhỏ của người dân bản địa, chúng tôi đến thăm mô hình trồng Đót do Hội Phụ nữ xã Trọng Hóa thực hiện tại bản Rôông. Do được chăm sóc, bảo vệ tốt nên cây Đót phát triển rất nhanh, đã là mùa thứ 2 đưa vào khai thác nên năng suất đạt rất cao. Mặc dù chưa được thu hoạch nhưng theo đánh giá thì sẽ có trên 4 tấn Đót trong năm nay, lợi nhuận ước đạt trên 12 triệu đồng. Cũng tại bản Rôông, chúng tôi được chứng kiến không khí hăng say thu hoạch Đót của 2 gia đình chị Hồ Thị Đuông và Hồ Thị Xao, chung nhau trên một khoảnh đồi nên 2 gia đình đã chăm sóc và bảo vệ được hơn 3 ha Đót. Như một người thợ hái Đót chuyên nghiệp, anh Hồ Nhăm, chồng chị Hồ Thị Xao hai tay hái Đót thoăn thoắt, vừa hái anh vừa trò chuyện với chúng tôi rất sôi nổi. Để lấy được Đót, anh Nhăm dùng hai tay ôm từng bụi Đót đè xuống ngang tầm với, rồi tay trái nắm bông Đót, tay phải nắm chắc lá Đót trên cùng, tước nhẹ lấy bông Đót ra, hết bụi này đến bụi khác, cứ thế mỗi ngày anh thu hoạch được từ 20 đến 40 kg Đót. Anh Hồ Nhăm cho biết, hiện nay gia đình đã thu hoạch được 4 tấn Đót, còn khoảng 2 tấn Đót nữa gia đình đang tiếp tục thu hoạch, nhẩm tính trên đầu ngón tay anh phấn khởi nói mùa Đót năm nay đã mang lại cho hai gia đình trên 18 triệu đồng, sau khi thu hoạch gia đình tiếp tục chăm sóc để mùa Đót năm sau cho năng suất cao hơn.

Không thuận lợi như những gia đình trồng và chăm sóc được cây Đót ở gần nhà, nhiều hộ gia đình ở các bản như: Bản Hưng, bản Ông Tú... phải đi lấy đót ở tận rừng sâu. Muốn có được nhiều Đót phải đi thật sớm, phải trèo đèo, men theo những dốc núi cheo leo, vất vả lắm mới lấy được vài chục cân Đót mỗi ngày. Vất vả là thế nhưng bà con cũng đã tận dụng hết những lợi thế sẵn có, từ sáng đến chiều tối mỗi người cũng hái được vài bó Đót tươi, bà con mang Đót đến chỗ thu mua và bán với giá 3.000đồng/1kg Đót, thu nhập từ 100.000 - 150.000 đồng. Bình quân mỗi ngày bà con xã Trọng Hóa thu nhập được từ 40 đến 60 triệu đồng từ bông Đót.

Chia tay với xã Trọng Hóa, dọc hai bên đường 12A, những hàng Đót trải dài xanh mướt đang phơi mình trong nắng. Trên đường những bước chân của bà con đang gùi trên vai bó Đót vừa đi ra khỏi rừng sâu trong tiếng cười nói râm ran. Lộc rừng đã mang về cho dân bản nơi đây một mùa vàng bội thu...

Thùy Linh