Theo con đường bê tông chạy dài giữa cánh đồng rộng lớn, chúng tôi về xã Tân Ninh (huyện Quảng Ninh), nơi có 50 hộ gia đình nghèo được Nhà nước hỗ trợ xây dựng chòi tránh lũ. Tân Ninh là xã ở gần phá Hạc Hải, có địa hình thấp trũng, thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng nề qua các mùa mưa lũ. Người dân nơi đây chủ yếu sống bằng nghề làm nông nên cuộc sống còn nhiều khó khăn, vất vả. Trong căn nhà cấp 4 đơn sơ, đã được xây thêm một chòi tránh lũ, bà Từ Thị Ắc, 90 tuổi, ở thôn Nguyệt Áng, xã Tân Ninh ngân ngấn nước mắt kể về gia cảnh của mình: Vì thường xuyên đau ốm nên bà phải nương nhờ vào người con gái Lê Thị Minh (62 tuổi), trong khi hoàn cảnh của chị Minh cũng cơ cực lắm. Chồng chị (anh Từ Công Sở) mất sớm để lại cho chị 2 đứa con khi đang còn quá nhỏ. Cuộc sống mưu sinh của 4 con người lăn lộn qua ngày, mùa nắng thì lam lũ bán mặt cho đất bán lưng cho trời, mùa mưa lụt, nước lũ dâng cao, có khi lên đến tận lưng chừng mái nhà. Những lúc như vậy, gia đình chị chỉ mong ước có một gian nhà nhỏ vững chắc trên nền đất cao ráo để mọi người yên tâm trong mùa mưa lũ.

Chòi tránh lũ chắc chắn của gia đình chị Nguyễn Thị Vy, ở thôn Vinh Quang, xã Quảng Tiên

Không chỉ có người dân Tân Ninh gồng mình trong mưa lũ, ngược dòng sông Gianh, chúng tôi tới thôn Tiên Xuân (xã Quảng Tiên, huyện Quảng Trạch), về mùa mưa bão, Tiên Xuân như một ốc đảo giữa bốn bề sông nước mênh mông. Thôn có 166 hộ dân, hầu hết là đồng bào công giáo, sống chủ yếu bằng việc cào chắt chắt và làm thêm một số nghề phụ khác. Hiểu được tâm tư của bà con ở nơi đây, chính quyền xã Quảng Tiên đã giúp đỡ, hỗ trợ 12 hộ dân nơi đây xây dựng chòi tránh lũ. Bà Nguyễn Thị Ngọt, 70 tuổi không giấu được niềm vui trong căn nhà vừa được sửa sang lại chắc chắn và có một căn chòi để phòng tránh lũ tâm sự: Do hoàn cảnh nghèo khó nên các con của bà đi làm ăn xa, một mình bà ở nhà lầm lũi qua ngày. Vào mùa lũ lụt, nước sông Gianh dâng cao nên bà phải sắp xếp đồ dùng lên nơi cao ráo, sau đó chạy qua nhà hàng xóm để tránh lũ. Thấy tình cảnh éo le, một thân đơn côi, chính quyền thôn đã xét duyệt gia đình bà Ngọt được diện hỗ trợ, giúp đỡ gần 30 triệu đồng xây chòi tránh lũ.

Chương trình xây chòi tránh lũ đã giúp đỡ các hộ nghèo ở vùng bị ngập lụt cải thiện được nhà ở, nâng cao điều kiện an toàn phòng tránh lũ lụt. Đặc biệt, nguồn kinh phí để xây dựng chòi tránh lũ dựa trên nguyên tắc “Nhà nước hỗ trợ, cộng đồng giúp đỡ, hộ gia đình tham gia đóng góp” đã phát huy được sức mạnh tập thể, tinh thần đại đoàn kết trong nhân dân và các tổ chức hội, đoàn thể như thanh niên, phụ nữ, nông dân...

Trong quá trình xây dựng chòi tránh lũ, nhiều địa phương huy động các lực lượng tham gia giúp đỡ những hộ gia đình khó khăn. Cụ thể, Đoàn Thanh niên ở xã Tân Ninh đã tham gia giúp đỡ các hộ gia đình chính sách, già cả, neo đơn, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn với 160 ngày công, tặng quà cho 13 hộ với giá trị gần 10 triệu đồng. Đoàn thanh niên xã Quảng Tiên cũng đã giúp đỡ các gia đình xây chòi tránh lũ với 25 ngày công và nhiều hiện vật khác.

Anh Võ Văn Tuần, Trưởng phòng Quản lý nhà và Thị trường bất động sản, Sở Xây dựng tỉnh Quảng Bình cho biết: Sau khi triển khai xây dựng 100 chòi tránh lũ cho hộ nghèo ở 02 xã Tân Ninh và Quảng Tiên, nhìn chung, chất lượng các chòi tránh lũ theo Chương trình 716 trên địa bàn tỉnh Quảng Bình đã đáp ứng yêu cầu của Bộ Xây dựng. Cụ thể, 100% số chòi được xây dựng kiên cố, đảm bảo an toàn tránh lũ ở mức ngập lụt từ 1,5 m đến 3,6 m, nhiều công trình có thể chịu được bão lớn. Kết cấu chủ yếu là móng đá hoặc bê tông cốt thép, tường xây bằng gạch hoặc bờ lô, diện tích đều đạt và vượt 10m2. Tất cả các chòi có cầu thang lên xuống, kiểu dáng đa dạng phù hợp với phong tục tập quán của địa phương và nguồn vốn huy động được. Đặc biệt, tùy theo quy mô và mức độ hoàn thiện, bình quân mỗi chòi tránh lũ được xây dựng chỉ khoảng từ 30 đến 50 triệu đồng.

Trao đổi với chúng tôi về hiệu quả của việc xây chòi tránh lũ, ông Trần Đại Thọ, Chủ tịch UBND xã Tân Ninh chia sẻ: Đây là một chính sách rất hợp lòng dân. Tuy chỉ mới thí điểm nhưng đã nhận được sự đồng tình và ủng hộ rộng rãi của bà con ở địa phương. Ngoài ra, ông Thọ cũng mong muốn triển khai Chương trình 716 này trên diện rộng, cụ thể là các hộ cận nghèo ở vùng nông thôn bị ngập lụt sâu...

Giờ đây, đi dọc các thôn của huyện Quảng Ninh và Quảng Trạch, nhìn những mái chòi tránh lũ cao ráo, chắc chắn của những hộ gia đình nghèo, khó khăn, thấy trong ánh mắt của mỗi người đã ánh lên niềm tin vững vàng vào Đảng và Nhà nước. Hy vọng những con số thống kê thiệt hại sau bão, lụt của các năm sau sẽ được giảm đáng kể.

Xuân Thi