Trước đây, anh Trần Văn Sáu làm nghề thợ may và thích trồng cây cảnh. Khi rỗi việc, anh hay rủ bạn bè vào rừng tìm các thế cây. Trong một chuyến điền dã như thế, anh phát hiện ra nhiều gốc cây khô mục bên bờ suối, có những dáng tạo hình tự nhiên rất kỳ thú nên anh mang về nhà gọt giũa. Và thật lạ kỳ, qua bàn tay khéo léo của anh, những thân cây xù xì đã trở thành những tác phẩm nghệ thuật biết nói. Anh và gỗ lũa trở thành bạn tâm giao từ đó và đến nay đã ngót 15 năm.

Anh Trần Văn Sáu chia sẻ với chúng tôi: gỗ lũa có 3 loại, loại lũa nằm sâu trong lòng đất, lũa chìm trong bùn nước và lũa được tạo thành từ tác động trực diện của mưa gió. Mỗi loại lũa có một đặc điểm riêng, lũa nằm sâu dưới đất có nguyên màu gỗ nguyên thủy, lũa ngâm trong bùn có màu như mun, như sừng, lũa phơi mưa gió là loại quý hiếm nhất vì có những đường vân sóng rất đẹp.

Tất nhiên, không phải gỗ nào cũng làm nên lũa. Lũa được tạo thành bởi những gỗ quý như đinh, trai, nghiến hoặc những loại gỗ có chứa dầu thơm như: giáng hương, đinh hương, gụ hương. Vẻ đẹp lũa không bao giờ lặp lại. Nó được ví như trầm hương bởi sự vô giá và việc tìm kiếm nó cũng khó khăn vô cùng. Nét độc đáo nhất của gỗ lũa là trước một tác phẩm, người ta có những cảm nhận và tưởng tượng khác nhau. Vẻ đẹp ấy là sự kết hợp giữa bàn tay của thiên nhiên và con mắt tưởng tượng của mỗi con người. Người ta gọi nghệ thuật chơi gỗ lũa là nghệ thuật của cái nhìn và tưởng tượng chính vì lẽ đó.

Những tác phẩm gỗ lũa nghệ thuật do nghệ nhân Trần Văn Sáu chế tác.

Khu nhà xưởng chế tác gỗ lũa của anh Trần Văn Sáu có thêm vài người thợ nữa. Hầu hết họ là những người có niềm đam mê nghệ thuật gỗ lũa giống anh. Nghề chế tác gỗ lũa là một nghề đặc biệt. Ngoài sự khéo léo, kiên trì cần có óc thẩm mỹ và lòng đam mê nghề. Lũa phụ thuộc vào hình dáng ban đầu. Đôi khi, lũa không cần có thêm sự can thiệp nào bởi bản thân lũa đã được mẹ thiên nhiên tạo ra quá hoàn hảo. Nhưng cũng có nhiều sản phẩm lũa, người chế tác phải thổi hồn cho lũa bằng cách thêm, bớt tùy theo năng lực sáng tạo của họ.

Tuy nhiên, phần lớn các nhà chế tác chỉ tác động vào chỗ nào thật cần thiết để tạo nên tác phẩm lũa theo ý tưởng của mình. Vì vậy mà đứng trước một tác phẩm gỗ lũa, mỗi người sẽ có cách cảm nhận khác nhau. Có thể đó là vẻ đẹp hoang sơ nhưng sang trọng, hay là sự lộng lẫy nhưng ẩn đằng sau là sự tinh tế và nhẹ nhàng.

Anh Sáu gắn bó với nghề gỗ lũa bằng tất cả lòng say mê vốn có của mình. Từ khi chuyển sang nghề gỗ lũa, không ít lần gia đình anh lâm vào hoàn cảnh khó khăn. Nhưng với sự cần mẫn và quyết tâm vượt lên tất cả, đến nay, anh Trần Văn Sáu đã xây dựng được cơ sở kinh doanh gỗ lũa có tên gọi Trần Gia gồm một cửa hàng trưng bày sản phẩm và một khu chế tác tại bãi biển Nhật Lệ, thành phố Đồng Hới. Du khách gần xa khi đến Quảng Bình đều tìm đến cơ sở của anh để chiêm ngưỡng những tác phẩm lũa độc đáo có một không hai này. Thông qua các tác phẩm gỗ lũa của anh, du khách có thể hiểu hơn về tâm hồn của một người con nơi vùng đất đầy nắng và gió này.

Những năm qua, cơ sở gỗ lũa Trần Gia vinh dự được nhận nhiều bằng khen và giấy chứng nhận đơn vị sản xuất kinh doanh tiêu biểu do địa phương và các ngành liên quan trao tặng. Các sản phẩm gỗ lũa nghệ thuật của anh Trần Văn Sáu đã được chọn đi tham gia các hội chợ thương mại trong và ngoài tỉnh. Riêng trong năm 2012 này, tác phẩm gỗ lũa nghệ thuật mang tên Phượng Hoàng của anh đã được UBND tỉnh trao tặng danh hiệu sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu.

Ghi nhận sự nỗ lực, đam mê nghề nghiệp và những đóng góp của anh, vừa qua, Hội Sinh vật cảnh Việt Nam đã phong tặng danh hiệu nghệ nhân chế tác gỗ lũa nghệ thuật cho anh. Đây là phần thưởng cao quý và xứng đáng cho một người đã dành tâm huyết thổi hồn cho nghệ thuật gỗ lũa trên quê hương Quảng Bình.

Theo Báo Quảng Bình