Qua khảo sát cho thấy, đến nay, toàn tỉnh có 104 di tích được công nhận, trong đó có 51 di tích cấp Quốc gia và 53 di tích cấp tỉnh. Loại hình di tích - danh thắng trên địa bàn khá phong phú, đủ 04 loại hình là: 96 di tích lịch sử, 03 di tích kiến trúc nghệ thuật, 02 di tích khảo cổ và 03 danh lam thắng cảnh. Đặc biệt, danh thắng Phong Nha - Kẻ Bàng được công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới.

Trong những năm qua, có hơn 64 di tích đã được tu bổ, phục hồi với kinh phí hơn 96 tỷ đồng, trong đó đóng góp của các tổ chức, cá nhân hơn 52 tỷ đồng. Một số di tích được trùng tu, tôn tạo với kinh phí lớn như chùa Hoằng Phúc trên 40 tỷ đồng, Đình Thuận Bài trên 04 tỷ đồng, Hang Lèn Hà 1,1 tỷ đồng, Đình Hòa Ninh 400 triệu đồng… Nhiều di tích sau khi được tu bổ, phục hồi đã trở thành điểm du lịch phục vụ nhu cầu khách tham quan, nghiên cứu như:¬ Cụm di tích Phong Nha - Xuân Sơn, cụm di tích Hoành Sơn Quan - Liễu Hạnh Công Chúa, Quảng Bình Quan - Thành Đồng Hới - Tư¬ợng đài Mẹ Suốt, cụm di tích Lăng mộ và Nhà thờ Nguyễn Hữu Cảnh, di tích Hang Tám Cô, Hang Lèn Hà, Núi Thần Đinh…

Tuy nhiên, nhiều di tích còn bị lấn chiếm, xâm phạm, có nguy cơ xuống cấp, thiếu kinh phí để tu bổ, phục hồi; việc khai thác giá trị các di tích, danh thắng vẫn còn đơn điệu, chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có của địa phương.

Thời gian tới, các đơn vị được giám sát đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo cơ quan chuyên môn tổ chức rà soát, thống kê những di tích quan trọng cần được bảo vệ nghiêm ngặt, tránh tình trạng quy hoạch, xây dựng phá vỡ cảnh quan di tích; hàng năm cần bố trí ngân sách cho công tác bảo quản, tu bổ, chống xuống cấp các di tích; sớm hoàn thành việc cắm mốc, bàn giao thực địa các di tích để làm tốt công tác quản lý, bảo vệ; tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về di sản văn hóa nói chung và các quy định về bảo quan, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị các di tích trên địa bàn.

Ánh Tuyên (Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh Quảng Bình)