Theo báo cáo của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, những năm qua, tình hình sử dụng ma túy và tội phạm về tệ nạn ma túy trên địa bàn tỉnh diễn ra phức tạp, ngày càng gia tăng, đặc biệt ở các huyện Bố Trạch, Quảng Ninh, Quảng Trạch, Tuyên Hóa, thị xã Ba Đồn và thành phố Đồng Hới. Các hoạt động buôn bán ngày càng tinh vi và người sử dụng ma túy có xu hướng tăng nhanh. Hiện, toàn tỉnh có 905 đối tượng, cụ thể: Đồng Hới 470 đối tượng, Lệ Thủy 22 đối tượng, Ba Đồn 68 đối tượng, Minh Hóa 37 đối tượng, Bố Trạch 114 đối tượng, Tuyên Hóa 60 đối tượng, Quảng Trạch 64 đối tượng, Quảng Ninh 70 đối tượng.

Việc sử dụng ma túy ngày càng gia tăng đã gây nên tình trạng, tình hình lây nhiễm HIV trong cộng đồng dân cư ngày càng gia tăng, khó kiểm soát. Tính từ khi phát hiện dịch HIV/AIDS cho đến nay, trên địa bàn tỉnh đã phát hiện 1.361 trường hợp nhiễm HIV, trong đó số bệnh nhân AIDS 418 trường hợp, số người đã tử vong 135. Tỷ lệ nhiễm HIV trong cộng đồng dân cư là 0,15%. Số người nhiễm HIV/AIDS tập trung ở các vùng đô thị như thành phố Đồng Hới, huyện Quảng Trạch, Bố Trạch, thị xã Ba Đồn cao hơn ở các huyện khác.

Trước thực trạng đó, tỉnh đã chỉ đạo các ban, ngành liên quan triển khai nhiều biện pháp phòng, chống tội phạm và tệ nạn ma túy nhằm nâng cao nhận thức trong cộng đồng dân cư về tác hại của ma túy cũng như đẩy mạnh nhiều công tác đấu tranh với các đối tượng nghiện hút, mua bán ma túy. Cùng với việc đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị tại 03 cơ sở điều trị Methadone cơ bản đảm bảo theo quy định tại Nghị định 90/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 về điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế, nhân lực tại các cơ sở cơ bản đã được đào tạo và lồng ghép vào nhân lực của đơn vị được giao nhiệm vụ.

Tính đến hết quý I/2018, số bệnh nhân đã và đang tham gia điều trị trên toàn tỉnh là 493 người, thấp so với số lượng người nghiện chích là 905 người. Nguyên nhân chủ yếu vẫn là nhận thức chưa đầy đủ về lợi ích của điều trị Methadone của đối tượng nghiện ma túy, điều trị lâu dài, việc làm không ổn định, vi phạm pháp luật là những trở ngại trong công tác điều trị. Tuy nhiên, thông qua chương trình điều trị bằng Methadone được triển khai đã làm giảm đáng kể hành vi sử dụng ma túy trong nhóm bệnh nhân tham gia điều trị. Bệnh nhân đến tham gia điều trị Methadone đa số do tái nghiện sau khi đã tự cai nghiện tại nhà, cộng đồng và một số đã tham gia cai nghiện tại Trung tâm Giáo dục lao động xã hội hoặc hết thời gian thi hành án ở Trại giam. Đa số bệnh nhân ổn định liều điều trị Methadone và không lệ thuộc heroin sau thời gian điều trị 03 tháng. Sau khi tham gia điều trị 6 tháng, có khoảng 80% giảm thèm heroin và không xuất hiện hội chứng cai và không sử dụng ma túy. Bên cạnh đó, bệnh nhân tham gia chương trình Methadone đã có sự cải thiện về mặt sức khỏe và chất lượng cuộc sống như tăng cân, ăn uống tốt hơn, không còn tình trạng mất ngủ...; chuyển biến tích cực về thái độ cũng như cuộc sống sau thời gian điều trị. Sự cải thiện tích cực về sức khỏe, chất lượng cuộc sống và mối quan hệ trong cộng đồng của bệnh nhân tham gia chương trình cũng là những thành công đáng ghi nhận của chương trình. Thời gian bệnh nhân tham gia điều trị càng dài thì mức độ ổn định về sức khỏe thể chất, tâm thần và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân càng cao. Ngoài ra, chương trình còn giúp giảm hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV cho cộng đồng trong nhóm bệnh nhân tham gia điều trị thông qua công tác tư vấn và đặc biệt là bệnh nhân ngừng chích heroin, giảm gánh nặng kinh tế cho gia đình, giảm mâu thuẫn trong gia đình.

Điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone được xác định là cần phải thực hiện lâu dài và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Bộ Y tế. Do vậy, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu việc kết hợp chương trình điều trị với dạy nghề, hỗ trợ việc làm phù hợp, lâu dài cho người bệnh nhằm tạo động lực cho người nghiện tìm tới các cơ sở điều trị Methadone cai nghiện. Mặt khác, công tác này cũng cần nhận được sự quan tâm nhiều hơn nữa từ các cấp ủy Đảng, chính quyền, sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các ban, ngành, địa phương, nhất là đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, vận động để nâng cao hiệu quả và duy trì kết quả điều trị chất dạng thuốc phiện bằng Methadone...

Minh Huyền