Toàn tỉnh đã chuyển đổi trên đất lúa được 1.439,8 ha, trong đó chuyển đổi sang cây trồng cạn 104,7 ha (Quảng Trạch 32,7 ha; Ba Đồn 5,2 ha; Bố Trạch 33 ha; Quảng Ninh 11 ha; Lệ Thủy 17,3 ha; Minh Hóa 5,5 ha); chuyển đổi sang mô hình lúa - cá 1.335,1 ha (Lệ Thủy 1.312 ha; Bố Trạch 13,4 ha; Ba Đồn 7,7 ha; Quảng Trạch 02 ha). Diện tích các cây chuyển đổi gồm: Ngô 30,9 ha, lạc 18,1 ha, rau 17,8 ha, khoai lang 15,7 ha, dưa hấu 11 ha, sen 3,7 ha…

Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, hiệu quả kinh tế của cây trồng chuyển đổi tương đối cao, trung bình lãi 10 - 30 triệu đồng/ha, cao gấp 03 - 05 lần so với trồng lúa. Một số cây chuyển đổi có hiệu quả cao như: Dưa hấu, khoai lang, rau các loại.

Để thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nhất là trên đất lúa kém hiệu quả theo đúng kế hoạch sản xuất, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã phối hợp với các địa phương tích cực vận động, chỉ đạo người sản xuất chuyển đổi trên diện tích đất lúa không đảm bảo nước tưới sang các cây trồng ngắn ngày khác, kiên quyết không để ruộng hoang; thực hiện kịp thời các chính sách hỗ trợ về nông nghiệp, đặc biệt là hỗ trợ chuyển đổi cây trồng trên các vùng đất kém hiệu quả, qua đó đã khuyến khích nông dân tiếp tục phát triển sản xuất, chuyển đổi sang các loại cây trồng phù hợp, có hiệu quả theo hướng bền vững, ổn định lâu dài. Điển hình như ở huyện Quảng Ninh, nhiều hộ gia đình đã chuyển đổi diện tích ruộng lúa ở vùng cao có năng suất thấp, bấp bênh sang trồng dưa hấu. Bình quân mỗi quả dưa hấu nặng 4kg, năng suất bình quân đạt 240 tạ/ha, cao nhất đạt 260 tạ/ha. Thương lái các nơi đến thu mua dưa hấu với giá từ 07 - 08 nghìn đồng/kg, bình quân thu nhập 168 triệu đồng/ha, cao hơn trồng lúa từ 04 - 05 lần…

Có thể thấy, việc chuyển đổi từ đất lúa kém hiệu quả sang các cây trồng khác cho thu nhập cao rất phù hợp với tình hình thực tiễn, không những cho thu nhập vượt trội mà còn giải quyết được vấn đề bỏ đất hoang, giảm áp lực tưới tiêu, phòng tránh sâu bệnh hại, cải tạo đất, góp phần hướng tới sản xuất nông nghiệp hàng hóa.

Tuy nhiên, tình hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở các địa phương triển khai còn chậm, chưa mang tính ổn định, đầu ra sản phẩm chưa đa dạng, manh mún, còn thiếu liên kết với doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm, chưa tập trung thành vùng sản xuất hàng hóa lớn. Công tác chuyển đổi cơ cấu cây trồng chưa được các địa phương và người dân thực sự quan tâm. Mặt khác, thời tiết khô hạn đầu vụ tiếp tục diễn ra nên ảnh hưởng đến việc làm đất và lựa chọn cây trồng phù hợp để thực hiện chuyển đổi.

Thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tiếp tục phối hợp với các địa phương đẩy mạnh chỉ đạo chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang sản xuất rau màu tập trung, hạn chế bỏ ruộng, tích tụ ruộng đất sản xuất hàng hóa quy mô lớn. Bên cạnh đó, Sở cũng sẽ hướng dẫn kỹ thuật một số cây trồng chuyển đổi, phổ biến những mô hình hiệu quả để người sản xuất áp dụng nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập từ chuyển đổi; tăng cường chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cho người sản xuất; chú trọng công tác dồn điền, đổi thửa hình thành vùng sản xuất tập trung, cánh đồng lớn; đẩy mạnh liên kết các doanh nghiệp trong thu mua, chế biến sản phẩm cây trồng chuyển đổi theo chuỗi giá trị; khuyến khích, hỗ trợ đầu tư xây dựng cơ sở chế biến nông sản mới và nâng cấp các cơ sở hiện có trên địa bàn nhằm nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm đầu ra; hoàn thiện hệ thống giao thông, thủy lợi nội đồng, nhất là hệ thống tiêu thoát nước các vùng chuyển đổi sản xuất hàng hóa tập trung.

N.Q