Các hồ đập thủy điện không có quy hoạch tổng thể nên chỗ nào có điều kiện là địa phương cấp phép xây dựng. Mà khi làm hồ đập là phải mở đường, chặt cây, thậm chí lợi dụng làm hồ để chặt cây. Đây là lý do làm cho nước nước lớn, chảy không theo dòng tự nhiên.

Vậy theo ông lũ lớn vừa qua là do nhân tai chứ không phải thiên tai?

Đúng là có mưa lớn nhưng cũng do việc quy hoạch giao thông, thủy điện làm lũ trầm trọng hơn. Theo tôi là có nguyên nhân từ con người. Trên nhiều vùng núi cao mà giờ ngập sâu, nước đến nóc nhà thì rõ ràng do nước bị chặn dòng, không thoát được.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng đường Hồ Chí Minh như con đê chặn dòng nước lũ?

Năm 2002, khi tôi làm Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh đã chứng kiến nhiều đoạn ngập do đường Hồ Chí Minh. Chúng tôi đã đề nghị Bộ GT- VT cho mở khẩu độ một số cống, nhưng có những nơi mở rồi thì lũ vẫn tràn và xé luôn cống. Chứng tỏ do quy hoạch giao thông có vấn đề.

Giải pháp khắc phục lúc này là gì thưa ông?

Phải có một đợt tổng kiểm tra, rà soát quy hoạch. Có những hồ đập dù cho phép đầu tư rồi, nhưng thấy không ổn thì phải nghiêm túc xem xét lại, cân nhắc giữa lợi ích phát triển thủy điện với an toàn của dân. Trước mắt, cần mở khẩu độ của nhiều đoạn tuyến đi dọc theo triền núi từ Thanh Hóa đến Quảng Bình trên đường Hồ Chí Minh, để dòng nước chảy tự nhiên. Chính phủ phải kiên quyết chỉ đạo làm sớm, Quốc hội cũng sẽ tăng cường giám sát vấn đề này. Dự án, công trình nào không đảm bảo an toàn, ảnh hưởng lớn đến dòng chảy thoát lũ thì nhất định không cho triển khai.

Để mưa lũ như hiện nay rõ ràng chúng ta phải trả giá quá đắt, thưa ông?

Ví như năm 2002 khi lũ quét ở Hương Sơn đã xóa hết các cơ sở hạ tầng như trường học, trạm y tế, nhà dân. Hồi đó chỉ cục bộ 1 huyện. Còn bây giờ cả tỉnh Hà Tĩnh ngập. Gần 20 năm chống lũ ở Hà Tĩnh tôi thấy lần này rất nghiêm trọng. Nhiều vùng như Can Lộc, Thạch Hà, Cẩm Xuyên cũng bị ngập, cuốn trôi mất hết lương thực. Thành phố Hà Tĩnh cũng phải trèo thuyền đi phố.

Vậy cũng phải kiểm điểm trách nhiệm lãnh đạo các địa phương khi phê duyệt dự án, thưa ông?

Nếu nói thế thì tôi cũng có khuyết điểm bởi tôi lúc đó làm chủ tịch tỉnh. Nhưng thực tế, tỉnh thì còn nghèo, bây giờ có nhà đầu tư vào làm nhà máy phát điện, có hồ chứa nước để tưới tiêu, thì ai cũng mong muốn làm. Nhưng ở đây là vai trò quản lý từ T.Ư tới địa phương, phải xác định lại từ yếu tố an toàn, môi trường, hiệu quả kinh tế, xã hội của dự án. Sau lũ lụt này, các tỉnh miền Trung phải rút kinh nghiệm.

Cám ơn ông!

Người sưu tầm: Hồng Lựu

(Ghi chú: Tin bài trên được sưu tầm và đăng tin trên trang web nội bộ VP UBND tỉnh nhằm mục đích phục vụ thông tin nội bộ cơ quan)